2012-06-28

كتێبی (دۆزەخی پیرۆز) رۆمانێكی رۆماننووسی د. بورهان شاوی-یەو لەلایەن وەرگێڕ حەمە كەریم عارفەوە لە زمانی عەرەبیەوە كراوە بە كوردی و بڵاوكراوەتەوە. لەسەر بەرگی پێشەوەی رۆمانەكە نووسراوە (رۆمانێكی سینەماییە)و نووسەریش لە پێشەكی كتێبەكەیدا دەڵێ (لەم دەقەدا هەوڵمداوە هەموو ئەو تەكنیكە درامیە سینەماییانە بەكاربێنم، كەلەكاتی خوێندنی سینەمادا لە مۆسكۆ، فێریانبووم) شایانی باسە ئەم كتێبە لە ساڵی 1987 دا لە وڵاتی ئەڵمانیا و لەماوەی شەش مانگدا نووسراوەو بەو جۆرەی كە نووسەریش باس دەكات (كاتێ كە میحنەی نووسەری ئەڵمانی بەناوبانگ هاینریش بولی براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1983م بۆ دەرچوو، كەتەرخانە بەنووسەرانی بیانی پەناهەندەی تاراوگە، ئەم كارە ئەدەبیەم (دۆزەخی پیرۆز) نووسی، دەبوایە ئەمكارە لە زەرفی شەش هەیڤدا تەواو بكەم، كەلەماوەی ناڤبریدا تەواوم كرد) رۆمانی دۆزەخی پیرۆز، رۆمانێكی سیاسییەو باس لە قۆناغێك لە قۆناغەكانی مێژووی ئێراق دەكات و نووسەر دەڵێ (دەقاودەق نێوان ساڵانی 1977-1979 و دەڵێ (لەم قۆناغ و ماوەیەدا هەرهەموو ئەو رەوتە هزری و فیكری و سیاسیانەی كەلەهەناوی كۆمەڵگەی ئێراقیدا مێروولەی دەكرد، چاكسازی كران) ئەو كارەكتەرانەی لەو كتێبەدا ناویان هاتووە بریتین لە شیرین و دایكی و عەبدوڵڵاو ستارو سەباحی شێوەكار و دایكی تاریق و هاشم و تەڕادو...تاد. رۆمانی (دۆزەخی پیرۆز) كۆمەڵێك رووداوی لەباوەشی گرتووە كەلە گوندی (قاینجە)ی شارۆچكەی سەیدسادقەوە دەست پێدەكات و بەشێوەی بەش بەش و گرتەی سینەمایی لە بیست و سێ بەشدا پێشكەش بەخوێنەر دەكرێت و لەرێگای مووسڵ كۆتایی بە رووداوەكان دێت. دیارە نووسەر بەهۆی ئەوەی كەبەخۆی كوردەو لەناو عەرەربەكانیشدا ژیاوە شارەزایی هەردوو كولتوور و زمانە كە هەیەو لەو كتێبەشدا بەهیچ چەشنێك هەوڵی نەداوە یەكسەر هەموو عەرەبێك بكاتە شۆڤێنی و بەعس و خراپ و یەكسەر هەموو كوردێكیش پاك و بێگوناح نیشان بدات، ئەگەر لە رۆمانەكەدا كەسایەتی شیرین وەك كچە كوردێكی لێقەوماو و پاك دەخوڵقێنرێت لە بەرامبەر كەسایەتی عەبدوڵڵاش وەك كوڕە عەرەبێكی گەنج دەردەكەوێ كە ئەویش بە جۆرێكی دیكە لێقەوماوە و تووشی سەربازی ناچاری كراوە لە كوردستان. هەروەها بۆ داڕشتنی كەسایەتییە خراپەكانیش نووسەر ئەگەر كەسایەتیەكی جاشی وەك كوێخای ئاوایی دێنێتە گۆڕێ كە هاوكاری بەعسییەكان دەكات و جاسووس لەسەر پێشمەرگە دەكات، هاوكات باس لە كەسایەتی سیخوڕێك بەناوی (تەڕاد) دەكات كەلەسەر جیرانەكانی جاسووسی دەكات و عەلی فەیلی و هاشم بەگرتن دەدات و سەباحی شێوەكاریش ناچار بەوە دەكات كە لە دەزگای هەوڵگیری بەڵێن نامە پڕبكاتەوە. د. بورهان بێجگە لە پاراستنی ئەو هاوسەنگییەی كۆمەڵێك رووداوی یەك بەدوای یەكی داڕشتووە كە هەركامەیان بەخۆی سەربەخۆ دنیایەكی تایبەتن، بۆ نموونە لەبەشی 19 لاپەڕە سەدوپێنجدا دوو كەسایەتی لێك جیاوازی وەكو هاشم و عەلی فەیلی كەیەكیان ئایدیالیستێكی ئیسلامییە و ئەوەی دیكەیان مەتریالیستێكی لائیكە لەناو زینداندا تووشی یەك دەكات و بێ ئەوەی یەكتر ببینن و بناسن لەیەكتر هەڵدەبەزنەوە و یەكتریان پێ قووت نادرێ، یان ئەوبەشەی لاپەڕە (92) كەلە پشتەوەی كتێبەكەش كورتەیەكی دانراوە، باس لە حاڵەتێكی دەروونی ئەفسەرێكی بەعس دەكات كە روحی دڕندەی مرۆڤێكە رووت دەبێتەوە لە مرۆڤبوون و لەبەرامبەر پەیكەرەی گورگێكدا لەسەر هەر چوار نووسەرێك پەل هەڵدەكوتێ و گورگئاسا چاوی دەبڕێتە چاوی گورگەكەو دەلوورێنێ. دیارە هەموو نووسەرێك كە دەست دەداتە قەڵەم لەنێوگێژەڵووكەو پێچەو لاوپووچی رووداوەكاندا مەبەستێكی شاراوەی پێیە، یان قسەیەكی بۆ گوتن پێیە كەجاری وایە بە رووداوێك، یان قسەیەك لەسەر زاری پاڵەوانێكی كتێبەكەوە دەری دەبڕێ، باوەڕی من د. بورهان لەلاپەڕەی شەست و یەكدا دەگاتە ئەو خاڵە و گورزی رۆمانەكەی دەوەشێنێت، لەو جێگایەدا كە عەبدوڵڵای گەنج و خوێندەواری سەرباز بۆ هاوڕێیەكی ستار روون دەكاتەوە كە بەهەموو پێناسەیەك ئەوان داگیركەرن و كوردستانیان داگیركردووە دەڵێ: (ستار گیان بێگانەین لەم شوێنە، ئێرە خاكی ئێمە نییە، شاری ئێمە نییە، زمانی ئێمە نییە، ئێمە گەرەكمانە بەخورتی دەسەڵاتی خۆمانیان بەسەردا بسەپێنین، ئەمانیش كوردن و قەبووڵی ناكەن، بۆیە چەكیان لە حكوومەت هەڵگرتووە هەقی خۆیانە) دیارە دانپێدانانێكی لەو چەشنە رەنگبێ لە جیهانی راستەقینەدا بۆ هەر نەتەوەیەكی دیكەی خستۆتە ژێر دەسەڵاتی خۆیەوە قورس و زەحمەت بێ، بەڵام مەحاڵیش نییە، كەسانێكی رۆشنبیری وەكو ئیسماعیل بێشكچی نیشانیان داوە كە هەموو نەتەوەیەك بەزەرەری خۆشیان بێ كەسانێكی لێ هەڵدەكەوێ كە راستییەكان لە قاوبدات و تف لە درۆ و داگیركاری بكات. بەباوەڕی من ئەو بەشانەی كەباس لە ژیانی عەبدوڵڵاو خانمەكەی دەكات زۆر لێڵ و ناڕوونەو بەپێچەوانەی بەشەكانی دیكەی رۆمانەكە نووسەر نەیتوانیوە مەبەستی خۆی بەخوێنەر بگەیەنێت. هەروەها كۆتایی رۆمانەكە پێشمەرگەكان زیلە عەسكەریەكە دەخەنە كەمینی خۆیانەوە رایدەگرن و عەبدوڵڵاو شوفێرەكە هەریەكی بەجۆرێك دەكوژرێن و شیرین تفەنگەكەی عەبدوڵڵا دەكاتە شانی و لەگەڵ پێشمەرگەكان دەكەوێ و دەچێتە شاخ و زیلە عەسكەریەكە دەسووتێ و لەژێر رۆشنایی گڕی سووتانی سەیارەكە گۆڕی عەبدوڵڵا رووناكە زۆر سواو و دووپاتەو چەند پاتەیەو رۆماننووس وەك بڵێی لەوكات و ساتەی ئاخردا ماندوو بووە و ویستویەتی بەخێروخۆشی رۆمانەكە تەواو بكات و خوێنەر لەوە دڵنیا بكاتەوە كە هەموو كات ئەو باشەو چاكەیە بەسەر خراپەدا سەردەكەوێ. هاوكات كەلەو دوایین چركەكانی رۆمانەكەدا خەریكە باس لە پێوەندییەكی رۆحی شیرین و عەبدوڵڵا دەكات كە بەنامرادی و كوژرانی عەبدوڵڵا كۆتایی پێ دێت.

سەرچاوە: دۆزەخی پیرۆز
ناوی نووسەر: بورهان شاوی
ناوی وەرگێڕ: حەمە كەریم عارف
چاپخانەی: كارۆ

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌