2012-07-24

عەباس عەبدولڵا یووسف

    شاجوانە .. ! چ سوود ؟! ئاوڕی ئاورە و نیگای لەناو مایۆپۆشانی لێو دەریا، یا دەتلمێنی یان دەتبەردێن .
    دەمورینگاند: مانگ و مانگا، دەنگم ئەوپەڕ خێرا كرد: مانگ بووە سەتڵ و مانگاش بوتڵ.
    پەشیمان نیم، نووچێژم پێدەبەخشێ، تا زلبەرد مابێ، من جارێكی تر ناگەڕێمەوە سەر لەش.
    لەسەر هەڵدێرگە بووم، خۆم هەڵنەدێراند، شەیتانم بەنەعلەت كرد و بە سمپارە خەمۆكی خۆمم رنی.
    لە سەر گێژەناوەی دەریا، مێروولەیەكی بان پوشكە، لەمن بە هیواترە و خەریكە بچێتە سەر تۆقەلەی قاف.
    های لایفم ..! بە گۆڵدن گڵاس كۆڵد وۆتەر دەدرنكێنم.
    سەربازی نەناسراو لە هەموومان ناسراوترە.
    بۆمبێكی رۆندكسازی فڕێ دا ناو غازی خەندەساز، لەگەڵیا قوتووی قۆپاو نمپۆش بوو!.
     پۆڵا قسەی بۆ كردم، لێتێـگەیشتم، برادەر قسەی بۆ كردم لێیتێنەگەیشتم.
    چیرۆكێكی تاكدێڕییە و بە بەدهارمۆنیا (هەزار سێ كەم) جۆبڕكەو چامە، تێدا كرێچینە.
    پیاوەكە سادی سادییە، ئافرەتەكەش مازۆخی مازۆخییە، ئەوجا بەرووتی و بە ساردی پشتیان لێك كرد.
    بەقیراو، قیراوی بەدڕیتاو دیواری شارێكی ملیۆن كەسەی  Love  نووس كرد..!
    لایەنگری سپارتام یا ئەتینام؟! سپارتنام و لە میدیاتی خۆم ناكەوم.
    لە تۆڵەی قڕانی مامز و ئیتریان: كێچێك لە جەستەی مەیموونێك دەردەپەڕێ و شێرێكی زیندوو بە پێستەوە دەخوات.!
    ئافرەتێكی شانڕووتی دژنێر بێتام دژنێر.! لێو واڵا بۆ ماچ. بە: 1ـ مێبا 2ـ مێشیر 3ـ مێكسیرخۆی دەزەوقێنێ و دەچێژێنێ.
    قیژاندم، دەنگەكە ئی خۆم بوو، دەنگدانەوەشی ئی خەڵكە.
    سەردەمی پەنجەمۆرە، خوواگر لەشمێیەكی خووئاوی چاپمۆر كرد. باوخۆڵیش لە حەیبەتان كردیانە باگێژە.
    كە ژێتارەی لێدزرا، ئۆرفیۆس بە فیكە، هەمان ئاوازەی بە سۆزتر ژەنی.
    پزدانە جزدانە، بۆ من: ناو.. رۆشنیك، دەر.. تاریك.
    ئەو ئیشەیان پێسپارد رازییە: بەشەی دۆمان قژی درەخت شانە بكات و كەزی بۆ بهۆنتەوە.
    كۆ ژمارەی ماچەكانم، هێندەی ماچی دەم بەدەمی برایم و خاتوون پەریخان خۆش و چێژدار نین.
    ئەو پەرییە هەر جارێ بە ناوێ، بە خەیاڵێ، بە باڵێ: ئۆری. حۆری. هۆری. عۆری گەردەن بەمۆری.
   * هۆنراوە كەوت و شەرەفی مەعنای شكا، دەق ساخ و سەلیم مایەوە.
   * بۆڕیژەن بێدەن بژەن، ئۆردوو خپ خەوتووە، هەرێستا لەجەنگی جندان بۆتەوەو وا تێكرا بە شاجوانێكی       
    یەخسیر هاوخەونن. 
    * دۆگما سوڕما، كە زانی رۆژەكانی حەفتە دووبارە نابنەوە. 
   * خەتای خۆم بوو.. دەرنەچووم، لەناو دەقەكەم مامەوە، ئێوە خۆتان دەیزانن كێهە زیندەوەر كاغەزخۆرە...!
   * لە سەردەمی جەنجاڵ و دەججال، بە تەكتیكی شكاوەی نەشكاو خۆم دەركێش كرد.
   * قوڵەڕەشانە سەیری پەیكەری ڤینۆسی كرد، لێوانێـكن تەنكن و بۆ لەبماچ دەست نادەن.. !
   * كە ئۆرگازم تەواو بوو، هەر پارچەیەكی جەستە كەوتە شوێنێك.
* گەلحۆ...! نووچەقی بازنە لە دەرەوەی بازنەیە.
* نەرسیسیش نیم، ئەگەچی بە زەیت وقەلەم ورەنگاو وفۆتۆ 8787  خۆوێنەم هەیە، لە گشتی دا چاوێكم سەیری ئاوێنە دەكات و ئویدیم: رووبار.
* ئەملا نۆتەك ئەولا مقمق، ئەڤیندارێكی ئەفلاتوونیش چاوی بەهەرزەمێیەك دەكەوێ هیلاهوپ دەكات، جا جەستانە بیر لە رۆح دەكاتەوە.
* لەگەڵ پەیدابوونی فلمی رەنگاو رەنگی سینەما، خەونەكانم رەنگان، تەنیا خوێنی رژاو بە رەشوسپی مایەوە.
* سێیەم جیهان، سێیەم چاو، سێیەم لاق .كۆنن ...! نوو(سێ) پەیدابووە. من و تۆ و ئەبێ ئەو مەتەڵی ئەم نووە بكەینەوە، بەشكەم گەنجینەیە.
* لەپێناو زێدە تێگەیشتن، بەهەڵە وەڵامی پرسیارێكی خۆمم داوە.
* پەنجەی ناسكی ئافرەتێكی چینی وێنەی منی خستەپاڵ ماو و لە سەر چینی بەگوڵ نەخشپۆشی كردین.
* لە سەنگەری خۆڵدا باكم نەبوو بكوژرێم، لە خۆڵەوە بۆ خۆڵ. بەبارانیش لە قوڕەوە بۆ قوڕ.
* پێشان تاك تاك ون دەبووین، ئێستا بەیەكەوە، منیش ونی ونانم.
*  بنهەستەم چین لەسەر چین قەپێلكدارە، ئی پوڵاو ئی هێلكەم لێشكاند تا گەیشتمە سەر پەڕدڵ، دەستەودڵ راڕا وەستام.
* لە جەنگی هەشت ساڵەدا، كوژراوێك شادبوو، سەگێكی بەرەلڵا خۆی بەلاشەكەی تێردەكرد.
* تەتەر هات ونامەی ژوانێكی پێبەخشیم، تەتەر هات، خوێنی منی رشت و دوڵبەرەكەمی زەوتكرد.
* تەوتەمی كردە تابۆ و بە ناناو لە تاپۆدا تۆماری كرد.
* لە باوكەوە میراتم نییە،لە باوكەوە تێماكم هەیە.
 * هەتاو تێماوە، سبەی لە رۆژهەڵاتەوە هەڵبێ یان رۆژاوا.
* لە نوو ئاوێنەدا خۆت دیار نیت، بنخۆت دیارە.
* ئەوانەی دەمناسن وتیان: بە وێنە ئاساو روونی، بە زیندووییش دەگمەندارو ئاڵۆزی.
* بێدەرەتان خۆم بەدەستەوە دا وچاوم داخست: هەورەكانی ژوور سەرم و بان جیهان دووكەڵی گزۆزن.
* لە ناخی هەرە ناخی چێشمەوە، نائیستاتیكا دەربوو و ئیستاتیكای بەزاند.
* ماژە گیان ئەوەی بە وشە نەكرا تۆ كردت، چاوزارت لە من دوور خست.
* ئۆخەی...ئۆكەی...! خۆشمەرگە نە بەدمەرگە، بۆ خودی خۆی بوو..... كردی و نەیكرد...!
*******
ئەڤینی ئەفلاتوونی= ڤینی پلاتۆنی، ئەڤینێكی پاكە و بەدوای سوودی سێكس و سامان ناگەڕێت، ئەڤینی خوداوەندانە. حب عژری   
ئەگەچی= كورتكراوەی ئەگەرچی
ئۆردوو = ئۆردی، سەربازگە. معسكر
ئۆرفیۆس = orpheus لە ئەفسانەی یۆنانیدا شاعیر و مۆزیقاژەنێكی سۆزناكە، مرۆڤ و گیاندارو رووەك و بەرد و توخمەكانی سروشت دەهێنایە جۆشان وخرۆشان. مار بە ژنی وەدەدا و دەیكوژێت، ئەویش بە دوای ژنیدا دەچێتە دونیای خوارەوە بیهێنێتەوە، بەدەنگ و بە ئاوازی ژێتارە خۆشەكەی خواچەكان دەجۆشێنێ وژنەكەی دەدەنەوە، ئەفسانەیێكی تر دەڵێ پێیناكرێ ئارەزوو داوایان جێبەجێ بكات، بۆیە هەتاهەتایە هاوسەرەكەی لەدەست دەچێت.
ئۆكەی =OK یان okay باشە، چاكە، ئا، بەڵێ، باوابێ، تەواو، رازیم.
برایم = برایمۆكی مەلا زێندینی دەبێتە نۆكەری میرشێخ وحەوت ساڵی رەبەق خزمەتی دەكاو بۆ چارەی گولیەكەی دەیگێڕێ حەز لە خاتوون پەریخان دەكات خوشكی میر.كە میر حەج برای میر شێخ بە كەین وبەینی ئەو حەزە دەزانێ، بە چلەی زستانێكی تووش وبەفراوی لە وڵات دەریدەكات، ئەنجام برایمۆك بەپەریخان شاد دەبێت، وەك چۆن لە بەیتی برایمۆك لە (تحفەی موزەففەرییە)ی ئۆسكارمان باسكراوە.1
بێدەن = كورتكراوەی بێدەنگ
تابو =Tabo قەدەغەكراو .حەرامكراو .زاراوەیێكە سەر بە دابونەریتی كۆمەڵگە سەرەتاییەكانە، وەك ناو وئاوەڵناو بەكار دێت، قەدەغەكراوەكەش كەس و پۆشاك و رەفتار و وشە دەگرێتەوە.
تەتەر = 1- نامەبەر، هەواڵبەر، كەسێكە بە رۆیشتن و غاردان ئەم كارە ئەنجام دەدات، بۆ ئەمەش كەسانی چوست وچالاكی دەوێ، زاراوەكە زیاتر لە دەوڵەتی عوسمانی بەكار دەهات 2- چەند هۆزێكی گەورەن لە ناوەڕاستی ئاسیا دەژین بەڕەسەن مەغۆڵن و بە هێرشی سەر گەلان بە ناوبانگن، لە سەدەی 13-16 حوكمڕانی روسیایان كردووە.
تەوتەم = لە ئاینۆكەی هیندە سوورەكانی ئەمریكای باكوور، تەوتەمێك بە شێوەی ئاژەڵ یا رووەك ساز دەكەن و بە خواچەی خۆیان دایدەنێن، دەیپەرستن و بۆیان دەبێتە سەرچاوەی ژیان.
تێماك = خۆماك، خووماك، بۆماوە.
جەنگی هەشت ساڵە = جەنگی عێراق و ئێرانە (1980 - 1988 )
جۆبڕكە = قوزبڕكە، جۆبڕ، جۆبڕك، زیندەوەرێكە بەقەد درێژی وئەستووری پەنجەی بچووكی دەست دەبێت، رەنگی قاوەیەكی مەیلەو زەرد و بۆرە، لە جێی بە ئاو و زەوی نەرم و تەڕ دەژی ،جۆرێكیان دەفڕن.
چێشمە= ئاودەسخانە، لە دەرەوەی ئەم دەقە مانای تریشی هەیە.
چینی = جۆرە دەفرێكی فەخفورییە، هەروەها لە گڵ و چینكۆ دروست دەكری، هەر لە كۆنەوە ئەو دەفرانە لە وڵاتی چینەوە دەهاتە كوردستان و ناوبانگییەكی میللی پەیدا كرووە و دەقی فۆلكلۆری تۆماری كردووە. چەند مانایەكی تریشی هەیە.            
جندان = كورتكراوەی ئەجندان.
حەیبەت = حەژمەت،سوێ،لە غەمان، لە حەیفان، لە حەسودییان.
خوواگر = خووئاگر
داپێچێك = داپێچ، كۆمەڵە شتێكی لوولدراو یا دەقكراو وەك: پەڕەكاغەز.
دەتلمێنی = دەتكا بە لم
دەركێش = هێنانە دەرەوە
دۆگما = كەسێكە لە بیرو بۆچوونی خۆیدا دۆگماتیزم بێت، ئەمەش رێچكەیێكی فەلسەفییە لە كۆنەوە بەرامبەر رێچكەی گومان بەكار دێت. دۆگما خۆی بەزیدە ڕاست و ئێقیندار دادەنێت و بیروبۆچوونی ناخاتە بەرپرسیارەوە.
رۆشنیك = رۆشنایی
سپارتاو ئەتینا = دوو شاری لێكدژ وبەناوبانگی یونانی كۆنە، ئیسپەرتە بە سوپاوەری ناسراوە و ئەتیناش ( ئەسینا )پایتەختی شارستانیەت و دیموكراتییە، لەجەنگی درێژەخایەنی پلوپۆنیزدا (404 پ .ز) دەبێتە خاوەن دەسەڵاتوەری.
سپارتنا = سپارتا + ئەتینا.
سێیەم چاو = چاوی سێیەم، مەبەست كامیرایە.
شەرەفی مەعنا = بنجێكی گرینگی هۆنراوەی كلاسیكییە بە پێی بۆچوونەكانی القاچی ابو الحسن الجرجانی (948 ـ 1001) جورجانی شاعیرو توێژەری ئەدەبی عەرەبییە.
لەبماچ = لێوماچ، ماچی لێو.
شەی دۆمان = شانەیەكی دارینە دوو لای وردو درشتی هەیە، دۆم دروستی دەكەن و ژنان بەكاری دێنن، لەگەڵ پە یدابوونی شەی پلاستیك، ئەمجۆرە دارسازییە نەما.
ماژە = كورتكراوەی ئاماژەیە.
ماو = (1893ـ 1977) سەركردەیەكی بەناوبانگی شۆرشی چینە و یەكەم سەرۆكی كۆماری چینی میللییە.
مقمق = دۆزەخ
مێبا، مێشیر، مێكسیر= با، شیر، ئیكسیرێكی مێیانە، ئیكسیر: 1ـ بە قسەی كیمیاگەرانی كۆن مادە یێكە كانی كەمبەها دەكاتە زێر و گرانبەها . 2ـ گوایە تا ناكۆتا تەمەنی مرۆڤ درێژ دەكات.
ناناو = بێناو
میدیاتی = سەر بە میدیا، میدیاستان.
های لایف = ئەم رستەیە وشەكانی ئینگلیزین و داڕشتنەكەی كوردییە. (های لایف)یش لەناو چینەخەڵكێكی شار، بەمانای ئەوپەڕ خۆشگوزەرانی بەكاردێ.
هیلاهوپ = هێلە هوپ، هیلاهۆپ، هیلاهوب، جۆرە یاری و سەمایێكە. كچانی هەراش و هەرزەكار و هەندەجار كوڕیش ئەم یارییە دەكەن، بازنگێكی گەورە داوێنە دەوری قەدیان،خۆبادەدەن ولەگەڵیا بازنگەكە دەسوڕێت.

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌