2017-05-19

فارس قادر فەقێ عەبدوڵا*

 ماوەیەكە لە كۆڕ و كۆبوونەوە و لێرە و لەوێ باس بووە بە باسی ریفراندۆم تا ئەو رادەیەی لە دیوەخان و دووكان و بازاڕی ئەمڕۆ باشترین بابەت ریفراندۆمە، ئەمەش پێموایە بە هۆی چاو كراوە و بە ئاگایی خەڵك و شەقامە لە بابەتەكە و تێگەیشتن. لە وشەی ریفراندۆم، كەواتە گەڕانەوە بۆ رەئی خەڵك و پرسكردن بە میللەت جا تخوا لەوە باشتر و خۆشتر هەیە . تێگەیشتن لەو مەفهومە دەگەڕێتەوە بۆ ئازایەتی و پەرێزپاكی هەڵگرانی ئەم دروشمە، بۆیە میللەت متمانەی رەهای پێ هەیە وە كاریگەری راگەیاندنەكان و ئاسانی گەیشتنی بابەتەكە بە گوێچكەی هەموو تاكێكی ئەم میللەتە، ئەویش هەروەك گوتمان بە هۆی تەكنەلۆجیای نوێ، وەك گوتەنی دنیا لە بەردەم راگەیاندن بووە گوندێك و هیچی تر، خالێكی تریش هەیە كە زۆر گرنگە مرۆڤ خۆی لە خۆیدا لە ناخەوە قبووڵی سنورداركردنی مافەكانی خۆی ناكات. مرۆڤی تەندروست بێ غەل و غەش، هیچ كات ئامادە نییەزەڕەیەك لە مافەكانی خۆی كەمتر داوا بكات یان قبووڵ بكات، كاتێكیش كردی، نابێ ئەو مرۆڤە تەندروست بێت یان بە لای كەم كردارەكەی سروشتی گونجاو بێت و رەنگە شتێك هەبێت لە ژێرپەردە، جا ئەوكات خۆی دەبێ پێناسەی كارە ناسروشتی و ناتەندروستییەكەی خۆی بكات. بۆ نموونە گەر بگەڕێینەوە دواوە بۆ مێژوو، قۆناغ بە قۆناغ، تەماشا بكەین، لە مێژووی بزاڤی رزگاریخوازی كوردستان، هەردەم گرفت هەبووە لە بیركردنەوە یان كاركردن بۆ هەڵبژاردنی دروشمی خەبات بۆ نموونە گەر سەیر بكەین لە پاش رێككەوتننامەی ساڵی 1970 و جاڕدانی بەندەكانی رێككەوتننامەكە تا ئێستا لێرە و لەوێ لەگەڵم و لەگەڵنیم بابەتێكی هاوتەریب بوو لەگەڵ ئەم رێككەوتننامەیە، جا چ بە نەزانی و بەبێ ئاگا و چ بە ئاگا و بە بەرنامە، گەر سەیر بكەین، دەبینین كۆمەڵێك گرفت دروستكراوە بۆ ئەوەی ئەم رێككەوتننامەیە سەر نەگرێت، بە دەستی دەرەكی و ناوخۆی خۆشمانە تا دەگاتە پاشگەزبوونەوەی ئەوەی رژێم لە رێككەوتنەكە بە تاك لایەنی و لە دوایدا و قۆناغ بە قۆناغ لە دوای راپەرین دروشمەكان خۆ هەڵكێشانی پێوەكراوە تا وای لێهات حزبی وا هەبوو بە قەدەر بنەماڵەیەكی گەورە ئەندامی نەبوو، بەڵام دروشم و شیعارەكانیان لە پارتی و یەكێیتی گەورەتر بوو و لە سەربەخۆیی كەمتریان نەدەویست!
لێرە و لەوێ خۆشكاند و خۆ هەڵكێشان و مزایەدات دەكرا لەسەر كۆمەڵێك وشە بۆ نموونە، دروشمێك لەگەڵ راپەرین بەرزكراوە لە زانكۆی سەڵاحەددین كە ئەوكات من قوتابی بووم، دەگوترا (حوكمی زاتی درۆیە، ئاواتمان سەربەخۆیە) یان (مافی چارەی خۆنووسین لەسەر دڵمان دەنووسین) ئەم دوو دروشمە وەك خۆی لە یادم ماوە كە مەبەستمە وەك نموونە بۆ ئێستا ئاماژەی پێبكەم، دروشمی تریش هەبوو وەك (هێلی 36 و 34 ئاواتی كوردی هەژار) یان (ئەگەر ئێوە یوئێنن دیكتاتۆر دەروخێنن) ئەمانە هەمووی مێژووێكن لە خەبات و بەرخودان و لە مونافسە و خۆهەڵدان و خۆشكان دەكرێت بڵێن لەگەڵ خەبات و هاوشانی خەبات دەستێكی خۆشكێنیش هاوشانی بووە لە كاروانەكە، جا رەنگە ئاسان نەبێت، چۆن پێناسەی بكەیت، بپرسین ئایا بە بەرنامەی دەرەكی بوو یان بە نەزانی و عەفەوی عەقڵی كوردی بوو، جا هەر كامیان بێت، خراپە، بەڵام خوابكەم دەستی خۆمان نەبێت هەر باشە، بۆیە پرسیارە گرنگ و بە نرخەكە لێرەیە، كاتی یەك تروسكایی نابینرێت، كاتێ دیكتاتۆرێكی وەك سەددام شەڕی هەموو دونیا دەكات، كاتێك نیوەی میللەت ئاوارەیە و لەسەر خاك و وڵاتی خۆی نییە، كاتێك یەك وڵات ناوت ناهێنێت بە ئاشكراو مۆزەفێكی وەزارەتێك لە وەزارەتەكانی دەرەوەی وڵاتە ئەوروپیەكان، ناتوانن سەردانت بكەن، كاتێك ئالای كوردستان لە هەندێك شوێنی كوردستان بە ترسەوە بەرز دەكراوە و یان بڵێن زماندرێژەكان، هێشتا ئاڵای عێراقییان لەسەر بارەگاكانیان هەڵدابوو بە بیانووی عێراقچیەتی، بەڵام مافی چارەی خۆنووسینیان دەویست! ئەوانەی وجودیان نەبوو، وەك كارتۆنی بەتاڵ سەربەخۆییان دەویست! ئەوانەی لەسەر خاكی خۆشیان نەبوون، لەژێر چەتری دوژمن بوون، كوردستانی مەزنیان دەویست.سەیرە ئەمڕۆ ئەوانە كۆمەڵێك پرسیاری تر دەكەن لەوكاتەی سەرۆكی دەوڵەتان لە پێشوازی كوردن، لەوكاتەی قونسلی وڵاتە زلهێزەكان داوای مۆڵەت دەكەن بۆ بینینی سەركردە كوردەكان، لەوكاتەی پێشمەرگە بوو بە رەمز و شكۆی جیهان و شەڕی تاریكی و تیرۆریستان لە جیاتی هەموو جیهان دەكات، لەو كاتەی ناوە بە ناوە بێ مەوعید و بە مەوعید سەرۆك و سەركردەكانی جیهان، وڵاتە زلهێزەكان، داوا دەكەن بۆ چەند ساتێكیش بێت، بێن بۆ كوردستان و بێنە سەر سفرەكەمان و نانێكمان لەگەڵدا بخۆن، جارێكی تر قەزەمە عاقل قوندەكان لێرە و لەوێ دەیانەوێت وەك (هینەكە) دەولە ئاو بدەن، ئاوەكە لێڵا بكەن و یەكێك دەڵێ كاتی ریفراندۆم نییە، ئەوەی تر دەڵێ موزایەداتە، یكێكیش دەڵێ ریفراندۆم بۆچی بكەین، ئەوەی تر دەڵێ مەعاش نییە، دەوڵەتمان بۆچییە؟ ترسنۆكێكی تر دەڵێ گەر كردمانیش شكست دێنین، ئەوەی تر لەولا دەڵێ پێویست بە ریفراندۆم ناكات! توخوا كەس نییە پێیان بڵێن لە كام زەمەن و لە كام دنیا جورئەتكراوە وا بەبێ شەرمی و بەبێ منەتی بڵێن رێگا لە میللەت بگرن با دەنگی خۆی نەدا! توخوا لە دوژمن زیاتر كێ ئەو جورئەتە دەكات؟ ئەفەندینە، رێرەوی ریفراندۆم وەك رێرەوی ئاوە بە ئێوە ناگیرێت، میللەت هەر دەیكات، لێڵا كردنیشی سوودی نییە، تەنها بەردەم پێی خۆتان پیس دەكەن، كاروانەكە لە رێیە و مەجال ماوە لە قوشبنێك خۆتانی تێبكەن و بەگەر كەون، چونكە لەگەڵ بن و لەگەڵ نەبن، ئەو كاروانە بە رێوەیە و ئاوەكەش رێرەوی خۆی دۆزیوەتەوە و تەوژمی بەهێزە و بە كەس ناگەڕێتەوە، هەموو بەنداوێك دەروخێنێت، دەنگی بەڵێ وەك هاژەی ئاوە، قیژە قیژی بۆقیش هەبێت، بای ئەوە نابێت باس بكرێ یان بەرامبەر بە بەڵێ وەك نەخێر سەرهەڵبرێت، بەڵام دڵنیام خاوەنی مەدرەسەی نەخێر، روو رەش دەبێت و بەڵێ لەبەرچاوی دۆست و دوژمن سەردەكەوێت.

*ئەندامی ئەنجوومەنی سەركردایەتی پارێزگای هەولێری (پ.د.ك)

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌