2017-08-14


-ریفراندۆم سەرفرازی بۆ میللەت دەگەڕێنێتەوە
- دەنگی "بەڵێ"ی سلێمانی و هەڵەبجە و ڕاپەرین و گەرمیان لە دەنگی "بەڵێ"ی هەولێر و دهۆك ئەگەر زیاتر نەبێ كەمتر نابێ
-پارتی زەمینە و پێگەیەكی جەماوەری بەهێزی هەیە لە سلێمانی
- دووسەد ساڵی دیكەش چاوەڕێی بكەین دەرفەتێكی دیكەی وەك ئێستامان بۆ هەڵناكەوێ
-لە هەڵبژاردنی داهاتوو پێگەی پارتی لە سلێمانی دەردەكەوێت
-ئەوانەی دەڵێن نەخێر بۆ ریفراندۆم پێویستییان بە چارەسەری دەروونی هەیە
- هەموو پەرلەمانتارێك خاوەن خەبات و تێكۆشان نەبووە
- كاتی ئەوەیە لە ژێر پۆستاڵی عەرەب و لەژێر ئەدیداسی فارس و توركدا رزگارمان بێت
-كوچە و كۆڵانێك نامێنێت كە نەوەكانی داهاتوو پەیكەر بۆ سەرۆك بارزانی تێدا دروست نەكەن
-ئەگەر دەنگی بەڵێ بۆ ریفراندۆم لە سلێمانی زیاتر نەبێت لە هەولێر و دهۆك كەمتر نابێت

دیمانە/ هێمن ئاری

25ی ئەیلوولی ئەمساڵ لە مێژووی رزگاریخوازی گەلی كورددا رۆژێكی مێژوویی و پڕشنگدار دەبێت، لەم رۆژەدا میللەتی كورد لە باشووری كوردستاندا، بە دەنگدان بۆ ریفراندۆم خەونی سەدان ساڵە و تێكۆشانی دێنێتەدی كە سەدان هەزار شەهید و قوربانی لەپێناوی داوە، بە دەنگدان بە بەڵێ، سنوورێك بۆ هەموو ئەم ستەم و زوڵم و مەترسییانە دادەنێت كە تا ئێستا دوژمنانی كورد بەرامبەر بەم میللەتە ئەنجامیان داوە. ئەمە دەرفەتێكە بۆ كورد هاتووەتەپێش كە بڕیار لەسەر چارەنووسی خۆی بدات، بۆ ئەوەی نەوەكانی داهاتووش لەم ستەمكارییە نەژین، وەك ئەدهەم بارزانی، بەرپرسی ئەنجوومەنی سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان لە سنووری شاری سلێمانی لەم دیمانەیەدا، ئاماژە بۆ ئەوە دەكات و دەڵێت: ئەم فرسەتەی ئێستا هاتووەتە پێش، ئەگەر لە دەستی بدەین، دووسەد ساڵی دیكەش چاوەڕێی بكەین فرسەتێكی تری وامان بۆ نایەتە پێش. لە پاڵ پرسی ریفراندۆمیشدا بەڕێزیان تیشكیان خستە سەر بەرنامە و كاری رێكخستنەكانی پارتی دیموكراتی كوردستان لە سنووری شاری سلێمانی لە دوای دەستبەكاربوونیان لەم دەڤەرە.
* ئەم كاتەی بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم دانراوە 25/9ی ئەمساڵ تاچەند بەگونجاوی دەزانیت؟
- شێخ ئەدهەم بارزانی: هەموو خەبات و تێكۆشان و قوربانیدانمان لەپێناو گەیشتن بەم رۆژەدا بووە، بۆ ئەوەی رۆژێك دیاری بكرێت ئاواتەكانی ئەم میللەتە بێتەدی. دەستخۆشی لە سەرجەم كەسایەتی و لایەنە سیاسییەكان دەكەین كە لە رۆژی 7/6 دا لە كۆبوونەوە گرنگ و مێژووییەكە لەگەڵ جەنابی سەرۆك بڕیاری دیاریكردنی 25ی9 یاندا بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم. دیاریكردنی ئەم رۆژە بڕیارێكی ئاسان نەبوو، بڕیارێكی مێژوویی و چارەنووسسازبوو، بڕیارێكە بۆ یەكەمجار لە مێژووی بزاڤی رزگاریخوازی كورددا كاتێك دیاری بكرێت كە بڕیار لەسەر ئازادیی و دەرچوون لەژێر دەستی بێگانە دەدەین، بڕیار لەسەر بابەتێك دەدەین كە هەموو ئەم تێكۆشانانەی كردوومانە لەپێناو گەیشتن بەم رۆژە پڕشنگدارە بووە، پێموایە لەم رۆژەدا نەك بڕیار لەسەر ریفراندۆم، بەڵكو بڕیار لەسەر سەربەخۆیی بدەین. چونكە ریفراندۆم بۆ ئەوەیە بزانین میللەتەكەمان چی پێخۆشە و بڕیار لەسەر چی دەدات، هیچ گومانم نییە لەوەی كە لەم رۆژەدا هەموو میللەت بە یەكەوە دەڵێن بەڵێ بۆ سەربەخۆیی. بەڵام ئەنجامدانی ئەم ریفراندۆمە بۆ ئەوەیە ببێت بە كارتێك بە دەستەوە تا بەیانی كەسێك گلەیی نەكات بڵێ لایەنێكی سیاسی یان چەند لایەنێكی سیاسی یان هەندێك لەسەركردەكانی ئەم میللەتە هاتوون بڕیارێكیان داوە. ریفراندۆم بۆ ئەوەیە شەرعیەتێك بدرێت بەم بابەتە كە دواتر بڵێن بڕیار، بڕیاری میللەتێكی گەورەیە كە بەدرێژایی مێژوو زوڵمی لێكراوە، ئێستا داوای ئازادیی دەكات. ئەم رۆژەش بە رۆژێكی گرنگ و گونجاو دەزانم، دیارییكردنی كاتەكەش پەیوەست بوو بە كۆمیسیۆنی سەربەخۆیی هەڵبژاردنەكان، ئەو كاتەیان دیاریكرد كە دەتوانن لە نێوان رۆژانی 20تاكو 30ی 9 بەم ئەركە هەڵستن، ئەوەبوو بڕیار لە رۆژی25/9 درا.
* لە ئێستادا بەرەیەكی دژ دروستبووە و دەڵێت نەخێر بۆ ریفراندۆم و سەربەخۆیی بەبیانووی ئەوەی گوایە كاتەكە گونجاو نییە، پێتوایە بیانووەكەیان لە چییەوە سەرچاوە دەگرێت بۆ دواخستنی ریفراندۆم؟
- شێخ ئەدهەم بارزانی: بەرە بە مانای "جبهە" دێت، بەڵام ئەمە "بەرە" نییە، داوا لە راگەیاندنەكان و نووسەر و رۆژنامەنووس و رۆشنبیر و قەڵەم بەدەستەكان دەكەم، تووشی هەڵەیەكی وا نەبن، ئەمە "بەرە" نییە، ئەمە خەلەلە، ئەوانە هەندێك كەسن خەلەلیان هەیە، كە دێن كەمپینێكی لەم چەشنە ڕادەگەیەنن و دەڵێن كەناڵێك دەكەینەوە بە ناوی كەناڵی "نەخێر" یان هەندێك دروشم دەڵێنەوە كە خۆشیان لە بنەڕەتدا باوەڕییان پێی نییە، ئەوانە كەسانێكن خاوەن پێداویستی تایبەتن و پێویستیان بە پزیشك هەیە چارەسەری دەروونییان بۆ بكات. ئەگەر نا بەرەیەك لە بەرامبەر سەربەخۆیی لە كوردستاندا لە ئارادا نییە. هەموو كوردێك، چ لە دەرەوە چ لەناوەوە، وەك جەژنێك سەیری پرۆژەی سەربەرخۆیی كوردستان دەكات. بۆیە ئەوانە كەسانێكی غەریب و خاوەن كێشەیەكی دەروونی خۆیانن، ئەگەرنا میللەت بە یەكدەنگ لەگەڵ بابەتی ریفراندۆم و سەربەخۆیی دان.
* كەسانێك هەن لەگەڵیاندا تاسەر ئێسقان خۆیان بە نەتەوەیی دەزانن، تیایاندایە پەرلەمانتارە، یان رۆشنبیر، تۆ پێتوایە كەسانی وا هەبێت هەلێكی لەم چەشنە رەتبكاتەوە ئەگەر روحیەتێكی نەتەوەیی تیابێت؟
- شێخ ئەدهەم بارزانی: كاكە خۆ هەموو پەرلەمانتارێك خاوەن خەبات و تێكۆشان نەبووە، بەداخەوە هەندێجار بینیومانە پەرلەمانی ئێمە ئەندامی حزبی بەعسی تیا بووە، ئەمەش زرووفێَكی سیاسی بووە.
* بە هەر بیانوویەك بێت ئەم لایەنانەی كە داوای دواخستنی كاتی ریفراندۆم دەكەن، بەڵام دەپرسم پارتی و سەركردایەتی كورد تا چەند ئەوەی قبووڵە كاتەكەی دوابخرێت؟
-شێخ ئەدهەم بارزانی: ئەم رۆژە بە هیچ شێوەیەك بە هیچ بیانوویەك دواناخرێت كە دیاری كراوە، جگە لە هەندێك لایەنی سیاسی دەرەكی كەسمان نەبینیوە كە بە جۆرێك لە جۆرەكان دژایەتی ئەم بابەتە دەكەن و لە هیچ كەسێكمان نەبینیوە كە خۆیان دژی ریفراندۆم بن، ئەو بیانووەی هەشیانە دەڵێن كاتی ریفراندۆم نییە، لە بەرامبەر ئەوەشدا سەركردایەتی ئێمە پرسیاریان كردووە لێیان بفەرموون پێمان بڵێن چ كاتێك گونجاوە؟ 100 ساڵە بەسەر رێككەوتنامەی "سایكس بیكۆ" تێدەپەرێت كە لە سایەیدا ئەم هەموو زوڵم و ستەمە بەسەر ئەم میللەتەدا هاتووە هەر لە "قڕكردن، كیمیاباران، لە دەركردن، لە وێرانكردن و كوشتن و كۆمەڵكوژی و ئەنفالكردن) زیاتر لە 4500 گوند و شار و شارۆچكەی ئەم وڵاتە وێرانكراوە، هەروەها لە سێدارەدانی كادیرە شۆڕشگێڕەكانمان لە زیندانە تاریكەكانی حكوومەتە یەك لە دوای یەكەكانی كوردستان، ئەگەر بە تەنها ئەم بەشەی باشووری كوردستان وەرگرین، هەر لەسەردەمانی مەلیكەكانەوە بگرە تا دەگاتە هەر سێ "عەبدە"كان، لە عەبدولكەریم و عەبدولسەلام و عەبدولڕەحمان تا دەگاتە ئەحمەد حەسەن بەكر و سەددام حوسێن، بزانن چییان بەسەر ئەم میللەتە هێناوە؟ ! ئێمە لە 2003 دا تووشی هەڵەیەكی گەورە بووین كە پێشبینیمان دەكرد عێراقی دوای سەددام، عێراقێكی نوێ دەبێت، لەسەر بنەمای دیموكراسیدا دادەمەزرێت، ئیتر سەرجەم پێكهاتەكانی دیكەش بە شێوەیەك لە شێوەكان لە زوڵمی سەددام بێبەش نەبوون. پێشبینیمان دەكرد هەموو ئەمانە بە بیرێكی نوێوە دەتوانن عێراقێكی نوێ دابمەزرێنن. بەڵام وانەبوو. لە ساڵی 1921 دا حكوومەتی عێراق دامەزرا، لە ساڵی 1925 دا بەهێزی ئاسمانی بەریتانیاوە بە ناچاری ئێمەی كورد لكێندراین بەو حكوومەتە نوێیەی كە پێدەگوترا عێراق، لەو ساڵەدا تا ئێستا رووبەڕووی ماڵوێرانی بووینەتەوە. ئەگەر بەنموونەیەك بۆ خوێنەرانی رۆژنامەی خەبات باسی ئەم بابەتە بكەم و روونكردنەوە لەسەر بەشێك لەم بارودۆخەی ئێستا كە هەیە بدەم ئەویش ئەوەیە ئەندازیار (هامڵتۆن) كە لە بنەڕەتدا (ئیرلەندییە) لەو كاتەدا لە عێراق ژیاوە كە رێگەی نێوان هەولێر/ حاجی ئۆمەرانی دروستكردووە، دەڵێت: لە ساڵی 1928 دەستم بەم پڕۆژەیەكرد، زیاتر لە 600 كرێكارم هەبوو، لە ساڵی 1933 كۆتایی بە دروستكردنی رێگەكە هات، دوای كردنەوەی ئەم رێگەیە بۆ پێشكەشكردنی راپۆرتەكەم، چووم بۆ لای سەرۆكوەزیرانی ئەوكاتەی عێراق تا پێی بڵێم، ئەم پڕۆژەیەم تەواو كرد. هامڵتۆن دەگێرێتەوە دەڵێت: لە كاتی پێشكەشكردنی راپۆرتەكە پێشبینی ئەوەم دەكرد سەرۆكوەزیرانی عێراق پێم بڵێت: رێگەیەكت برد بۆ ناوچە شاخاوییەكان كە كارێكی سەختبوو بە ئاسانی خەڵك پێیدا بڕوات، لەمەودوا بە هۆی ئەم رێگەوە ئێمە دەتوانین پڕۆژە خزمەتگوزارییەكان و پێشكەوتن بگەیەنینە ئەم شوێنانە، بەڵام سەرۆكوەزیران دەستخۆشی لێكردم و گوتی: ئێمە بەم رێگەیەدا دەتوانین بەسەر هەڵگراوەكان سەر بكەوین و لەناویان ببەین. سەیركە لەو سەردەمەدا هەوڵیانداوە بزووتنەوەی رزگاریخوازی كورد لەناوببەن، بیركردنەوەی ساڵی 1933 تاكو ئێستا، پاش عێراقی 2003ی نوێش بەداخەوە هەمان عەقڵیەتی ساڵی 1933 بوو. هەر لە ئەیاد عەلاوی و مالیكی و جەعفەری و حەیدەر عەبادی و دەیانی تری وەك ئەوان ئەگەر بێنە سەر دەسەڵات لەعێراقدا هەمان عەقڵیەتیان دەبێ، ئەگەر مرۆڤێك عاقڵ بێت نایەڵێت دووجار مار لەكونێكەوە پێوەی بدات، بەڵام ئێمەی كورد سەدجار مار لەم كونەدا دەستی گەستووین.
* ئەی لەكاتێكدا كەئەوان تۆیان وەك كورد قبوڵ نەبێت، رێگەچارە چییە؟
شێخ ئەدهەم بارزانی: دەبێ بیر لەبابەتە جوانەكانی پێكەوە ژیان بكەینەوە، ئایا من پێم دەكرێت كوردستان لەم خاكە هەڵگرم و لە عەرەب دووری بخەمەوە؟ ئایا ئەوان پێیان دەكرێت ئێران لێرە هەڵگرن و لە كورد دووری بخەنەوە؟ توركیاش بەهەمان شێوە... لەم شوێنەدا بڕیاری پێكەوەژیان لەلایەن خودا لەسەر قەدەری ئێمە دراوە، چەند ساڵی تریش لەژێر دەستیان بین، هەر دەبێ رزگارمان بێت. ئێمە زاڵم نین، ئێمە مەزڵومین و زوڵممان لێكراوە. سەردەمانێك وڵاتانی ئیسلامی و عەرەبی بەرەیەكیان دروستكرد دژ بەئیسرائیل لە فەڵەستین و دەیانگوت خاكی جیهانی ئیسلامیان داگیركردووە و چەندان شەڕیان بەرپاكرد. ئەو بابەتە بابەتی من نییە بێم باسی بكەم و قسەی لەسەر بكەم بۆ خۆیان بەجێ دێڵم، بەڵام ئەوەی مەبەستمە لێرەدا پرسیارێك ڕووبەڕووی نەتەوەكانی تر بكەمەوە، ئایا ئێوەش خاكی كوردستانتان داگیرنەكردووە؟ ! ئایا لێرەدا چ جیاوزییەك هەیە؟ هاتوون دەڵێن لێرەدا دەیانەوێت ئیسرائیلی دووەم دروست بكەن؟ دەپرسم كاكە من بستێكی خاكی تۆم داگیركردووە یان تۆ هاتووی خاكی منت داگیركردووە؟ تۆ ژیان و هەناسە و خوێن و ماڵ و مناڵ و باوك و باپیرانی منت داگیركردووەو لەناوت بردوون. بۆ نموونە دەڵێم: ئەگەر ئیسرائیل داگیركەرە چ جیاوازییەك لەنێوان تۆ و ئەودا هەیە؟ تۆ هاتووی ئیدعای بابەتی تریش دەكەی، هەندێكیان بەناوی ئیسلامی، هەندێكیان بەناوی پێشكەوتن. ئایا ئەوەیە دیموكراسیەت؟ ئایا ئەوەیە ئەو بابەتانەی دەبێ ببنە هۆكاری پێكەوەژیان؟ لەرۆژهەڵاتی ناڤیدا، لەكۆتاییدا كاریگەری ئەم شوێنەش وەك رۆژهەڵاتی ناڤین ئەگەر ئارامی تێدا بەرقەرار نەبێت و ئەمنییەت لەدونیاشدا بەرقەرارنابێت. بۆیە دەبێ ئەم ناوچەیە پارێزراوبێت. ئێمەش بابێین واز لەدژایەتی یەكتر بێنین، واز لەچەك بێنین. بابێین بەمەنتق یەكتر قبوڵ بكەین. بەڵام لەبەر ئەوەی ئەوان خۆیان لەسەر بنەمایەكی فەلسەلی نەهاتوونەتە سەر حوكم و بەچەك و بەزۆر حوكمداری خۆیان دەكەن، بۆیە دەترسن. ئەگەر كێشە نەبێت بۆ دێن سنوورەكانی خۆیان لەگەڵ ئێمە تەلبەند دەكەن و سەربازگە لەسنوورەكانی كوردستان دادەنێن؟ !
* ئەنجامدانی ئەم ریفراندۆمە چ سوودێكی بۆ داهاتووی كوردستان دەبێت، هەم لە رووی سیاسی، ئابووری، ناسنامە؟
شێخ ئەدهەم بارزانی پێش هەموو شت سەرفرازی بۆ میللەتێك دەگەڕێنێتەوە. پێش هەموو شت دەرچوون لەژێر دەستی بۆ ئەم میللەتە دێتەدی، پێش هەموو شت ئەم خوێنەی كە دەیەها ساڵ ڕژاوە بەهەدەر ناچێ لە سەرووی هەموو بابەتەكانە. چونكە قیمەتی خوێن لە سەرووی هەموو بابەتەكانی تری دنیا لە زێڕ و دۆلار گرنگترە، هەر هیچ نەبێ ئەم خوێنە بەهەدەر ناچێ. وەك جەنابی سەرۆك بارزانی لە كۆبوونەوەی لەگەڵ هەڤاڵانی حزب ئاماژەی پێدا گوتی: هەر هیچ نەبێت سنوورێك دیاری دەكات كە گیاندەرەكان دڕندەكان نەتوانن پەلامارمان بدەن. كە میللەت سنوور و كیانی خۆی هەبێت دەتوانێ كێشەكانی تر لەناو ماڵی خۆت رێكبخات. ئێمە تائێستا لەسەر ماڵ وخاكی خۆمان ژیاوین، بەڵام كرێچین. كەسێكیش كرێچی بێت هەر رۆژێك بێت خاوەن خانوەكە دەتوانێت بڵێت فەرموو بڕۆ دەرەوە كە ماڵی تۆ نییە. ئەگەر لەڕووی دینیشەوە سەیری بكەین، خوا چەندین پێغەمبەری ناردووە بۆ ئەوەی قودرەت و گەورەیی خۆی بە بەندەكانی بناسێنێ، ئەم بابەتە بابەتێكی عەقائیدیە. ئایا عەقیدە و باوەڕ شوێنەكەی لەكوێیە؟ چۆن (سك) پێویستی بەخواردنە، مێشكی مرۆڤیش شوێنی عەقیدەیە. مرۆڤ جسمێكی فیزیكی هەیە، ئەگەر ئەم عەقڵە، لەم جسمەدا لەم ماددەدا پارێزراو نەبێت، روح ژیانی مەهەدەد دەبێ، كەسانێك بە باورێكی بەهێز فێربكەی، باوەڕییان بەسەرجەم بابەتە جوانەكانی ژیان وپێكەوە ژیان هەبێ. بەڵام هەر كاتێ هەڕەشە دەبێ واتە ئەم جسمە كوژرا، ئیتر ئەم مێشكەش كە لەم جسمە دایە هەموو شتەكان لەناودەچێت. جا بۆ ئەوەی ئەم مرۆڤە بپارێزێ لە جسمە فیزیكەكەی دەبێ سنوورێك هەبێت تا تووشی لەناوچوون نەبێت. هەموو میللەتێك سنووری خۆی هەیە، هەریەكیان شانازی بەشارستانیەت و مێژوو و شتە جوانەكانی خۆیان دەكەن. ئێمەش دەبێت سنوورێك دابنێن بۆ ئایندەمان ئەگەر سبەی بڕیارێك بێت میللەت بڕیاری خۆی بدات. چ جۆرە باوەڕێك بێتە سیستەمی ژیانی ئێمە، ئازادیەكی ڕەها؟ دەوڵەتێكی خاوەن دین؟ دینێكی تێكەڵ بەبابەتە نەتەوەییەكان؟ دینێكی جیا؟ ئەمانەش پاش دروستبوونی كیانێك بۆ خۆمان دابین بكەین. ئێمە ئێستا پەرلەمان وحكوومەتمان هەیە، بەڵام عەبادی وەرەقەیەكی بەدەستە دەڵێ ئەمە لەسنووری دەوڵەتێكە بەناوی عێراق بۆم هەیە تا حاجی ئۆمەران هێز بنێرم، بێگومان قسەكەی تەواوە لە دەستووریش وڵاتێك هەیە بەناوی عێراق، جگە لەوەی سەرۆك وەزیرانە پۆستی فەرماندەی هێزە چەكدارەكانیشە، بەعەقڵییەتە شۆڤێنیەكەی خۆی دەتوانێ ئەو هێزە چەكدارییەی خۆی وەك سەددام دژ بەئێمە بەكاربێنێ و سەروەرییەكانمان پێشێل بكات وەك چۆن قوتی میللەتەكەشی بڕیوە. لەدیباجەی دەستوری عێراقدا هاتووە، عێراق عێراقێكی یەك پارچە بەجێبەجێ كردنی ئەم دستوورە دەمێنێتەوە. بەپێچەوانەوە عێراق ناتوانێ یەكگرتوو بێت، بەڵام تائێستا 55 جار دەستوری عێراق پێشێل كراوە. كەوابێ عێراق ناتوانێ چیتر عێراقێكی یەكگرتوو بێت، بۆ ئەوەش كەسی گەورە پێویستە بڕیاری گەورە بدات. ئەمڕۆ سەرۆك بارزانی بەهەماهەنگی لەگەڵ حزبەكانی تری كوردستان هاتوون ئەم بڕیارە دەدەن. من پێشتریش گوتوومە لەدیدی منەوە كاك مەسعود سەرۆكی هەرێم نییە. بەڵكو كاك مەسعود رێبەرێكی نەتەوایەتی كوردە. من پێموایە كە دوو ساڵی تر دانراوە بەسەرۆكی هەرێم بڕیارێك بوو بەسەری سەپێنرا. ئەگەر نا لەكۆبوونەوەی ئەنجوومەنی سەركردایەتیشدا تەنها ڕەئی ئەوەبوو نابێ جەنابی سەرۆكی هەرێم بێت، بەڵكو نوێنەری نەتەوایەتی و مەرجەعی كوردایەتی تۆی، گەورەیی ئەم پیاوە لەوە دەردەكەوێت كەخۆی دەفەرمووێت: ئەگەر سەركەوتن لەریفراندۆم و سەربەخۆیی بەدەست هات پیرۆزی هەمووتان بێت. ئەگەر شكستیش بێت بۆ ئەوەی ئەستۆپاكیتان پیشان بدەن. هەمووتان بڵێن هەموو كاری مەسعود بارزانییە. ئەمە گەورەیی ئەو پیشان دەدات. دەبێ قەدری ئەم رێبەرە بزانین كە چی كردووە، لەئێستا نا، بەڵام نەوەكانی داهاتوو پاش ئێمە پێموابێ كوچەو كۆڵانێك نامێنێ پەیكەرێك بۆ ئەم رێبەرە دروست نەكرێت. فرسەتێكە هاتۆتە پێش پێویستە لەدەستی نەدەین.
* پێداگری بارزانی بۆ ئەنجامدانی ریفراندۆم بۆچی دەگەڕێتەوە، ئایا پشتگیرییەكی نێودەوڵەتی هەیە وەك ئێوە ئاگادار بن؟
شێخ ئەدهەم بارزانی: پێموایە ئیرادەی هەرە بەهێزی جەنابییان و باوەڕی بەهێزی جەنابیان بەمیللەتەكەی بەگەورەترین و سەركەوتن و پاڵپشتی خۆی دەزانێت بۆ ئەم بابەتە.
* ئەنجامدانی ریفراندۆم و سەربەخۆیی كوردستان لەداهاتوودا تاچەند دەبێتە مایەی پێكەوەژیان لەنێوان سەرجەم ئەو تایفەو مەزهەبە جیاوازانەی لەكوردستاندا بوونیان هەیە؟
شێخ ئەدهەم بارزانی: تائێستا ئەوەی لەدەستمان هاتووە نموونەیەكی جوان پێشكەش كراوە. هەموو وڵاتانیش گەواهیدەری ئەو ڕاستییەن، دەبینن موسوڵمانێك لەگەڵ مەسیحیەك، زەردەشتیەك، كاكەیەك، ئێزیدیەك... پێكەوە ئەم وڵاتەیان جوان كردووە. سەیركە چەند خێزانی مەسیحی لەشارەكانی باشووری عێراق ڕایان كردووە؟ لەزۆر شوێن ئاینی زەردەشتی پێگەو شوێنیان نەبوو، ماوەیەك پێش ئێستا لەسلێمانی سەردانی دووپەرستگای زەردەشتیم كردووە... پێموایە جوانترین نموونەی پێكەوە ژیان لەرۆژهەڵاتی ناڤیندا یان بڵێم لە دنیای سێیەمدا كوردستانی خۆمانە.
* ئەگەر ریفراندۆم ئەنجام نەدرێت و بەرەو سەربەخۆی هەنگاو نەنێین، كورد ڕووبەڕووی چی دەبێتەوە لەداهاتوودا؟
ئێخ ئەدهەم/ ڕووبەڕووی بندەستییەكی دیكە دەبێتەوە، كەئەمجارە دەڵێین سەد ساڵە(سایكس بیكۆ) ییەكان هاتوون، جارێكی تر دەڵێین ئەوە دوو سەد ساڵە چاوەڕێی ئەو رۆژەمان دەكرد. بەبڕوای من دوو سەد ساڵی تریش فرسەتێكی وا بۆ ئێمە نایەتە پێش.
* بەحوكمی ئەوەی بەڕێزتان بەرپرسی ئەنجومەنی سەركرادایەتی پارتین شاری لەسلێمانی، ڕۆڵی پارتی لەسنووری ئیدارەی سلێمانی و گەرمیان و هەڵبجە و ڕاپەرین لەدوای دەستبەكاربوونی بەڕێزتانەوە چۆن دەبینی بەبەراورد لەگەڵ پێش خۆت؟
شیخ ئەدهەم بارزانی: من نەچووم بۆ ئەم سنوورەو تا لەخاڵی سفرەوە دەست پێبكەم، من كە چووم بۆ ئەم سنوورە كە سنوورێكی گەورەی جوگرافیشە، سنووری بەرپرسیارەتی ئێمە لەوانەیە بەئەندازەی هەموو سنوورەی بەشەكانی تری كوردستانیش بێت، كە لەبواری جوگرافیا و ژمێریشەوە سنوورێكی فراوانە. لەم سنوورەدا ئێمە چوار لقمان هەیە. تێكۆشەر و ئەندامان و لایەنگران و پێشمەرگە قارمانەكانی شۆڕشی ئەیلوول و گوڵان و تێكۆشەرانی پارتی لەدەیان ساڵی رابردوو لەم سنوورە بوونیان هەیە. من كە چووم دنیایەكی گەورە لەحەماسەت و قوربانیدانم بینی، بینیم دنیایەك پارتی و دڵسۆزی پارتی لەم سنوورەدا هەیە، ئەگەر بەهەڵە لێم وەرنەگرن دەتوانم بڵێم دوو بەرامبەری ئەندامانی پارتی یان سێ بەرامبەری ئەندامانی پارتی و دەروێشانی مەلا مستەفای بارزانی لەم سنوورەن. ئەمانە سەرمایەیەكی گەورەی پارتیمانن لەم سنوورە. دەتوانم بڵێم پێشتر خەلەلێك لەبەرنامەكانی كاری ئێمەدا لە رێكخستەنەكان یان لەبەرنامەكانی كاری ئێمەدا هەبووە لەم سنوورە، ئەگەر لاوازییەكیش هەبووبێ ئەوە هۆكاربووە، ئەگەر نا پێگە و زەمینە و جەماوەی پارتی پێگەیەكی هەرە بەهێزە، لەدیدی منەوە ئەم داتایانەی لەم سنوورە لەسەر پارتی حیسابە لەهەڵبژاردنەكاندا، ئەم داتایانە هیچ حەقیقەتێكیان نییە. دەنگی پارتی زۆر بەرزترە لەوەی بینیمان. لەسلێمانی پارتی خاوەن سێ كورسی بێت لەئەنجومەنی پارێزگا ئەمە واقیع نییە، چونكە بەرنامەكانی پارتی لاواز نییە. دڵسۆزی و بەپەرۆشییەكی وام بینیوە لەم سنوورە بەبەراورد لەگەڵ شوێنەكانی تر كەمتر ئەم دڵسۆزییە بەدی دەكرێت. تەنها ئەوە دەڵێم ئەگەر هەر هەڵبژاردنێكی دیكە لەكوردستاندا بكرێت ئەوكاتە پێگەی پارتی لەم سنوورەدا دەردەكەوێت.
* ئەمجارە پێشبینی بەدەست چەند كورسی دەكەن لەم سنوورە، پێتوایە رێژەی دەنگدەرانی پارتی چەند بەرز دەبێتەوە؟
شێخ ئەدهەم بارزانی: ئەگەر ئەم سێ كورسیە ببێت بە شەش كورسی و حەوت كورسیش من بەسەركەوتنی نازانم. پارتی دەبێ پێگە ڕاستەقینەكەی خۆی لەم سنوورەدا بەدەستبێنێتەوە.
* تاچەند توانیوتانە ئەم خەڵكەی گلەییان لەپارتی هەیە، یان ئەوكادیرانەی بەجۆرێك لەجۆرەكان دڵیان لەپارتی شكاوە ئاشتیان بكەنەوە لەم سنوورە؟
شێخ ئەدهەم بارزانی: بەڕاستی نەمانتوانیوە لەم سنوورە خزمەتی پارتی بكەین، چونكە لەڕاستیدا ئەو غەدرەی لەم سنوورە لەپارتی كراوە هەم وەك حزب، هەم وەك رێكخستن، یان وەك ئەندام و لایەنگران و دەروێشانی پارتی، لەوانەیە ئەم برینانە بەزوویی ساڕێژ نەكرێنەوە. نموونەیەك دێنمەوە حەزدەكەم بایەخی پێبدەن، ماوەیەك پێش ئێستا سەردانی ماڵی یەكێك لەپێشمەرگە هەرە قارەمانەكانی شۆرشی ئەیلوول و گوڵانم كرد لەشاری سلێمانی، بەناوی "مام عەبدوڵڵا قادر ئاغا" كە شەڕ نەماوە بەشداری تیا نەكردبێ، سێ جار بریندار بووە، سێ كوڕی شەهید بوون بەناوەكانی "سەرحەد، سۆران، كامەران" بەدڵێكی گەشەوە ڕوویكردە من، لەقووڵایی دڵەوە گوتی: كاك ئەدهەم دەبێ بزانی پێنج كوڕی تریشم هەیە لەگەڵ خۆشم ئێستا ئامادەم خۆمان بكەین بەقوربانی، ئەمە لەكاتێكدا ئەم قسەیەی كرد لە جێگە كەوتووە و قاچێكیشی لەدەست داوە. تۆ پێم بڵێ چ رێبازێك ئەم پەیڕەوانەی هەیە؟
* رێژەی دەنگدەرانی بەڵێ بۆ ریفراندۆم لەسنووری سلێمانی چۆن دەبینی؟
شێخ ئەدهەم بارزانی: ئەگەر دەنگی هەولێر و دهۆك كەم بێت دەنگی بەڵێ لەسلێمانی زۆرە. مەبەستم ئەوەیە دەنگی سلێمانی و هەڵەبجە و ڕاپەرین و گەرمیان لە دەنگی هەولێر و دهۆك ئەگەر زیاتر نەبێ كەمتر نابێ.
* خەڵك نیگەرانە لەوەی دوای ریفراندۆم ڕووبەڕووی برسیەتی ببێتەوە، پێشبینی ئێوە چییە و چۆن خۆتان ئامادە كردووە تا ئەو نیگرانیانە بڕەوێننەوە؟
شێخ ئەدهەم بارزانی: ئامادەییەكی تەواو هەیەو هیچ برسێتییەك لەم وڵاتە ڕوونادات. بەرژەوەندی ئەوانەی لەدەورووبەری ئێمەدان بەرژەوەندییەكان لەئێمە گەورەترە، پێموانییە ئەوان ئەم بەرژەوەندییانە تێكبدەن. من ناڵێم هیچ شتێك ڕوونادات، چونكە هەر ڕووداوێك كەدێتە پێش ئەو كاتە دەتوانین قسەی لەسەر بكەین ئەگەر كاریگەریشی هەبێت لەسەر هەندێ بابەتی ئاسایین، نەك بابەتە گەورەكانی وەك ئابوری.
* ئەگەر شتێكت هەبێ؟
شێخ ئەدهەم بارزانی: سوپاس بۆ ئێوەو رۆژنامەی خەبات، ئەو رۆژنامەیەی بەدرێژایی مێژوو شوێن و پێگەی خۆی لە مێژووی رزگاریخوازی كوردیدا هەمیشە ڕۆڵی هەبووە. ئەم رۆژنامەیە رۆژنامەی شەهیدان و خەباتكارانە.

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌