2017-08-14

بڕوا‮ ‬ڕەمەزان ساڵەیی‮:‬‮ ‬لە میانەی‮ ‬نزیك بوونەوەی‮ ‬خەڵكی‮ ‬كوردستان لە بڕیاردانی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان و سەپاندنی‮ ‬ئیرادەی‮ ‬خۆی‮ ‬لە پڕۆسەی‮ ‬ریفراندۆم لە رۆژی‮ ‬25ی‮ ‬ئەیلوولدا بە ناوچە كوردستانییەكانی‮ ‬دەرەوەی‮ ‬ئیدارەی‮ ‬هەرێمیشەوە‮. ‬حكومەتی‮ ‬ناوەندی‮ ‬بەغداوە ناوچە كوردستانیەكانی‮ ‬دەرەوەی‮ ‬ئیدارەی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستانی‮ ‬لە هەموو رووێكەوە نابەدی‮ ‬و پەراوێز خستووە،‮ ‬بەتایبەت لە لایەنی‮ ‬خزمەتگوزاری‮ ‬شارستانی‮ ‬و كۆمەڵایەتی‮ ‬و كوشتوكال و تەندروستی،‮ ‬هەروەها لە رووی‮ ‬هێمنی‮ ‬و ئارامی‮ ‬و سەربازی‮ ‬بە تەواوەتی‮ ‬ئەم ناوچانە پشت گوێ خراون‮. ‬ئەمە لە لایەك،‮ ‬لە لایەكی‮ ‬دیكەوە ماوەیەكە‮ (‬داعش‮) ‬بەچڕی‮ ‬هێرش دەكاتە سەرسەنگەرەكانی‮ ‬پێشمەرگە لە هەردوو میحوەری‮ ‬داقوق و دوز،‮ ‬بەڵام پێشمەرگەكان بە توندی‮ ‬وەڵامیان دەدەنەوە،‮ ‬ئەمەش دەگەرێتەوە بۆ ئەوەی‮ ‬كە حكوومەتی‮ ‬ناوەن لە رووی‮ ‬ئەمنی‮ ‬و سەربازی‮ ‬ئەو دەڤەرانەی‮ ‬پشت گوێ خستووە و چاوپۆشی‮ ‬لێ دەكات،‮ ‬هەروەها‮ (‬داعش‮) ‬تاكو ئێستا شارۆچكەی‮ ‬حەویجەیان بە دەستەوە ماوە كە هاوسنوورە لەگەڵ هێزەكانی‮ ‬پێشمەرگە و حكومەتی‮ ‬عێراق ئازادكردنی‮ ‬حەویجەی‮ ‬دواخستووە بۆ كاتێكی‮ ‬نادیار،‮ ‬لەم رووەوە خەڵكی‮ ‬دەڤەرەكە و پێشمەرگە دواخستنی‮ ‬ئازادنەكردنی‮ ‬حەویجە بە مژارێكی‮ ‬نامۆ و مەترسیدار دەزانن و پێدەچێ ئەم دواخستنە لەمەو دوا بكرێتە كارتێكی‮ ‬سیاسی‮. ‬ئینجا بۆ ئەوەی‮ ‬لە نزیكەوە ئاشنای‮ ‬رەوشی‮ ‬میحوەری‮ ‬دوز و داقووق بین،‮ ‬روژنامەی‮ ‬خەبات بە چاكی‮ ‬زانی‮ ‬سەردانێكی‮ ‬ئەو دەڤەر و میحوەرە بكات و لە لە گەڵ پێشمەرگەی‮ ‬گیان لەسەر دەستەكان رەوشەكەی‮ ‬تاوتۆ كرد‮.‬
هیچ هێزێك ناتوانێ ئارامی‮ ‬دوبز تێك بدات
عەقید جاسم سندی‮ ‬بەڕێوەبەری‮ ‬بنكەی‮ ‬پۆلیسی‮ ‬دوبز بە وەكالەت بە خەباتی‮ ‬گوت‮:‬‮ ‬جگە لەوەی‮ ‬بنكەیەكمان هەیە لە دوبز هەروەها مەخفەرێكمانیش هەیە،‮ ‬قەزای‮ ‬دووبز‮ ( ‬40 ‮ ‬بۆ‮ ‬45‮)‬ گوندی‮ ‬هەیە،‮ ‬پانتاییەكی‮ ‬زۆر گەورەی‮ ‬هەیەو ئەركێكی‮ ‬زۆرمان لەسەرە،‮ ‬پاش ئازادكردنی‮ ‬عێراق لە‮ ‬2003 ‮ ‬بنكەی‮ ‬پۆلیسی‮ ‬دوبزو مەخفەری‮ ‬پۆلیسی‮ ‬مەرعی‮ ‬دامەزراوە،‮ ‬تا ئێستا لە‮ ‬ڕووبەرووبوونەوەی‮ ‬تیرۆریستاندا‮ ‬23 شەهیدمان هەیە ئەویش بەهۆی‮ ‬عەبوە ناسیفەو ئۆتۆمبێلی‮ ‬بۆمبرێژكراوو‮ ‬ڕووبەروونەوە شەهیدبوونە،‮ ‬لەم سنوورە هەماهەنگییەكی‮ ‬باشمان هەیە لەگەڵ هێزی‮ ‬پێشمەرگەی‮ ‬كوردستان و هێزی‮ ‬پاراستنی‮ ‬نەوتی‮ ‬هەرێم و ئاسایشی‮ ‬هەرێم،‮ ‬شەوانە ئەركی‮ ‬ناوشارمان لەبەر دەستەو هەروەها ئەركی‮ ‬گەڕۆكمان هەیە لەگەڵ دەزگا ئەمنییەكانی‮ ‬تر،‮ ‬بەداخەوە لەم چەند هەفتەی‮ ‬رابردوودا بەڕێوەبەری‮ ‬بنكەكەمان عەقید شێخ حوسێن لەرووبەرووبوونەوەی‮ ‬كردەوەیەكی‮ ‬تیرۆریستی‮ ‬بریندار بووەو ئێستا لە نەخۆشخانەیەو هیوادارم بەزووترین كات بە سەلامەتی‮ ‬بگەڕێتەوە ناومان،‮ ‬لەم شارەدا پێكهاتەی‮ ‬كورد لەسەدا‮ (‬55 ‮ ‬بۆ‮ ‬60‮)‬ دەبێت،‮ ‬جگە لەوەی‮ ‬چەند ماڵە توركمانێك هەیە كە بەپەنجەی‮ ‬دەست دەژمێردرێن،‮ ‬ئەوەی‮ ‬دیكەش عەرەبن،‮ ‬شاری‮ ‬دوبز شارێكی‮ ‬گرنگە لە‮ ‬ڕووی‮ ‬ئیستراتیژییەوە كەوتۆتە نێوان هەرێمی‮ ‬كوردستان و موسڵ وكەركوك،‮ ‬هەروەها لە رووی‮ ‬سامانی‮ ‬نەوت و گازەوەش سامانی‮ ‬زۆری‮ ‬هەیە،‮ ‬جگە لەوەش بەنداوی‮ ‬ئاوی‮ ‬هەیە،‮ ‬بەڵام وەك گرنگیدان گرنگییەكی‮ ‬باش بەم قەزایە نەدراوە هەر لە زەمانی‮ ‬زووەوە تا ئیستاش هیچ لە حكومەتەكان گرنگییەكی‮ ‬وایان بەم قەزایە نەداوە،‮ ‬ئەگەر بەراوردێك بكەین ئەم شارە بەپێ ئەم نەوت و گازەی‮ ‬لێیە پێویستە زۆر ئیشی‮ ‬بۆ بكرێت حكومەت هیچ خزمەتگوزارییەكی‮ ‬بۆ نەكردووەو ئەوەی‮ ‬كراوە زۆر كەمە،‮ ‬هیوادارم هەرچی‮ ‬بۆیان بكرێت بۆ ئەو خەڵكە درێغی‮ ‬نەكەن‮."‬
عەبدوڵا نوری‮ ‬قایمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬دوبز بە خەباتی‮ ‬گوت‮:‬‮ ‬قەزای‮ ‬دوبز‮ ‬35 كم كەوتۆتە رۆژئاوایی‮ ‬كەركوكەوە،‮ ‬ئەم قەزایە لە هەرە قەزا گرنگەكانەو شوێنێكی‮ ‬ئیستراتیژی‮ ‬هەیە،‮ ‬لە‮ ‬ڕووی‮ ‬ئابوورییەوەش لە هەرە قەزا دەوڵەمەندەكانە بە نەوت و گازو كشتوكاڵییەوەش،‮ ‬دوو ناحیە لەخۆدەگرێت ناحیەی‮ ‬ئاڵتون كۆپری‮ (‬پردێ‮) ‬و ناحیەی‮ ‬سەرگەران،‮ ‬خۆی‮ ‬لە‮ ‬45 ‮ ‬گوند ئەدات هەندێك گوندیان بووە بە دوو گوند وەك عەمشەی‮ ‬ئەم بەروئەوبەر،‮ ‬قەرەدەرەی‮ ‬ئەم بەروئەوبەر،‮ ‬مەڵحەی‮ ‬كوردان و مەڵحەی‮ ‬عەرەبەكان،‮ ‬دڕكەی‮ ‬كوردان و دڕكەی‮ ‬عەرەبەكان،‮ ‬ئەوە وایكردووە ژمارەی‮ ‬گوندەكان زیاد بكات،‮ ‬بەداخەوە ژمارەی‮ ‬دانیشتوانە كوردەكان لە گوندەكان زۆر كەمە ئەویش بە هۆی‮ ‬كێشەی‮ ‬زەوی‮ ‬كشتوكاڵییەوە،‮ ‬ئەوش بەپێ‮ ‬یاسا زەوییەكان نەگەڕاوەتەوە بۆ خاوەنە‮ ‬ڕەسەنەكانیان بەڵام لەڕووی‮ ‬ئیدارەوە گەڕاوەتەوە،‮ ‬كە وای‮ ‬كردووە لە زۆر شت بێبەش بكرێت وەك لە قەرزی‮ ‬كشتوكاڵی‮ ‬كە ئەو دەستپێشخەرییەی‮ ‬كە لایەن ئەنجومەنی‮ ‬وەزیرانەوە كراوە بۆ جوتیاران،‮ ‬ژمارەی‮ ‬دانیشتوانی‮ ‬ناو قەزای‮ ‬دوبز بە گوێرەی‮ ‬كارتی‮ ‬خۆراك لە‮ ‬23 ‮ ‬هەزاری‮ ‬تێپەراندووە،‮ ‬لەگەڵ گوندەكانیش‮ ‬45 هەزارن و لەگەڵ دوو ناحیەكەش خۆی‮ ‬لە‮ ‬110 ‮ ‬كەس دەدات،‮ ‬لە‮ ‬ڕووی‮ ‬دانشیتوانەوە كورد زیاترن،‮ ‬لە‮ ‬ڕووی‮ ‬ڕەوشی‮ ‬ئەمنییەوەش ئەم سنوورە لەسەردەمی‮ ‬ڕژێمی‮ ‬پێشووش هەر فشاری‮ ‬لەسەر بووە لەبەر ئەوەی‮ ‬سنوورێكی‮ ‬دەوڵەمەندەو كوردستانییە،‮ ‬ڕژێمی‮ ‬بەعس بە هەموو شێوەیەك هەوڵیداوە دیموگرافی‮ ‬ئەم سنوورە بگۆڕێ ئەویش لە كوردییەوە بۆ عەرەبی،‮ ‬بۆیە ئێرە بە دەروازەی‮ ‬تەعریب دادەنرێ،‮ ‬ساڵی‮ ‬1963 ‮ ‬یەكەم ئافرەتی‮ ‬كورد لە قەرەدەرە شەهید بوو،‮ ‬سالانی‮ ‬هەفتاكانیش بەعسییەكان زوڵمی‮ ‬زۆریان لەم دەڤەرە كردووە،‮ ‬ئێستایش بە هۆی‮ ‬ئەم بارودۆخەی‮ ‬دوای‮ ‬2003 ‮ ‬كە داعش و تیرۆریستان لەم سنوورە دروستبووە بەتایبەت مۆڵگەكەیان لە سنووری‮ ‬قەزای‮ ‬حەویجە بووە،‮ ‬بۆیە شوێنی‮ ‬دوبز هاوسنوورە لەگەڵ حەویجە لەگەڵ موسڵ و لەگەڵ شەرگات بۆیە شوێنەكەمان زۆر هەستیارە بەهەموو شێوەیەك هەوڵیانداوە دزەبكەنە سنوورەكەمان بۆ ئەوەی‮ ‬بارودۆخی‮ ‬سنوورەكە بشێوێنن،‮ ‬ئێستایش حكومەتی‮ ‬عێراق بەپاڵپشتی‮ ‬هێزی‮ ‬پێشمەرگە توانی‮ ‬ئۆپراسیۆنی‮ ‬ئازادكردنی‮ ‬موسڵ دەستپێبكات،‮ ‬بەڵام بەداخەوە بەتەنیا حەویجە بەجێماوە،‮ ‬ئەمەش بۆ خۆم بە پیلانێكی‮ ‬دەزانم بۆ ئەوەی‮ ‬زیاتر كێشە بۆ كەركوك و دوبزو ئەو سنوورە كوردییانە بمینێتەوە،‮ ‬ئەم تیرۆریستانە دزەبكەن و مەفرەزەیان هەبێت سێ كەس و چوار كەس بۆ ئەوەی‮ ‬بتوانن بێنە ناو ئەم سنوورەوەو كردەوەی‮ ‬تیرۆرییستی‮ ‬بكەن زیان بگەیەنن بە دەزگا ئەمنییەكان و خەڵكی‮ ‬و بەتایبەت دامەزراوە نەوتییەكان و كارەبا وەك پێشوو بینیمان،‮ ‬لەلایەكی‮ ‬دیكەوە هۆكارێكی‮ ‬دیكە هەیەو من پێموایە بۆیە ئازادكردنی‮ ‬حەویجە دواكەوت بۆ ئەوەی‮ ‬لە دوا رۆژدا هێزێكی‮ ‬زۆری‮ ‬بۆ بهێنن لە سوپاو حەشدی‮ ‬شەعبی‮ ‬و بەرامبەر حكومەتی‮ ‬كەركوك كە حكومەتێكی‮ ‬كوردیە‮ ‬ڕابوەستێ هەروەها بۆ دژایەتی‮ ‬هێزە ئەمنییەكانی‮ ‬ناوچەكەمان بیهێنن جگە لەوەش دوبز دەروازەی‮ ‬هەولێرە هەولێریش پایتەختی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستانەو هەولیریش سەرچاوەی‮ ‬بازرگانی‮ ‬عێراقە ئەگەرچی‮ ‬قەیرانی‮ ‬دارایش هەیە،‮ ‬هەرچەندە بارودۆخی‮ ‬ئەمنی‮ ‬دوبز لەچاو جاران باشترە بەڵام جار جار عەبوەیەك دادەنێن‮ ‬یان تەقە لە دەزگا ئەمنییەكان دەكەن‮ ‬یان لە پۆلیسی‮ ‬نەوت ئەویش پەنا بەخوا كۆتایی‮ ‬دێت‮. ‬بە داخوە سەرەرای‮ ‬رەفتاری‮ ‬چاكمان لەگەڵ گوندە عەرەب نشینەكان و رێزگرتن لە بیروڕا و بۆچوونی‮ ‬كۆمەڵایەتی‮ ‬ئەوان و رێزگرتین لە خۆڕەوشتی‮ ‬خێڵەكییا،‮ ‬بەڵام بەداخەوە من بۆ خۆم هیچ هاوكارییم لەوانەوە نەبینیوە‮. ‬ئەم قسەیەش مانای‮ ‬ئەوە نییە لەماڵێكدا هەموویان خراپ بن‮ ‬یان لە گوندێكدا هەموویان خراپ بن،‮ ‬لەهەموو شوێنێك باش و خراپ هەیە،‮ ‬بەڵام ماوەی‮ ‬10 ‮ ‬ساڵە لەم شوێنەدا بەرپرسم هیچ هاوكارییەكم لە عەرەب نەدیوە چونكە ئەم مەفرەزە تیرۆریستانە دێن بێگومان دەبێت شوێنیكیان هەبێ خەڵكیان هەبێ نانیان بداتێ و رێنیشاندەریان بێت دەبێت خەڵكێك هاوكاریان بێت و لە پیلانەكەیان بەشداربێت ئەوانەش هەر لەو گوندانەیە زۆر پێم سەیرە بۆ‮ ‬15 ‮ ‬ساڵە ئەم سنوورە ئازادە كەس لەو گوندانە نەیزانێ كامە پیاوە خراپەكەیە‮! ‬دووبارەی‮ ‬دەكەمەوە بە خۆم هیچ هاوكارییەكم لەوان نەبینیوە،‮ ‬بۆ ئاگاداریتان ئەو خزمەتگوزارییەی‮ ‬بۆ ئەوان كراوە بۆ كەس نەكراوە لە‮ ‬ڕووی‮ ‬شەقام و ئاوو كارەبا قوتابخانەوە كە لەسەردەمی‮ ‬رژێمی‮ ‬پێشووی‮ ‬بەعس نەكراوە،‮ ‬ئنجا هەشت نۆ گوند زۆر بەگەرمی‮ ‬پێشوازییان لە داعش كرد وەك خرابەڕووت كە پێشتر لەسەردەمی‮ ‬بەعس زۆربەی‮ ‬بەرپرسەكانی‮ ‬دوبزو كەركوك لە خەڵكی‮ ‬خرابەرووت بوون نەیانتوانی‮ ‬رێگایان بۆ دروست بكەن و رێگاكەیان خۆڵ بوو،‮ ‬ئنجا پاش ئەو خزمەتەی‮ ‬لەلایەن ئێمەوە كراو هەنگاو بەهەنگاو چووینە پێشەوە ئنجا لەبەرامبەر چاكەكانمان ئەوانیش بەیعەتیان بە داعشدا،‮ ‬من هیچ كات لەو قەناعەتە نییم كە ئەوانیش هاوكارمان بن،‮ ‬زۆر جار دەڵێم ئێمە برا نیین دراوسێین بەڵام دراوسێیەكی‮ ‬باشیش نیین،‮ ‬بە قۆناغ‮ ‬هاتین لەگەڵ عەرەبەكان سەرەتا ووتمان ئێمە براین بەڵام دواتر سەیرمان كرد ئەوان برایەتی‮ ‬ئێمەیان قەبوڵ نییە،‮ ‬دواتر ووتمان دراوسێین دواتر سەیرمان كرد دراوسێتیشیان قەبوڵ نییە‮." ‬
موقەدەم هیمداد عومەر،‮ ‬بەرپرسی‮ ‬هەواڵگری‮ ‬لیوای‮ ‬دووی‮ ‬پیادە بە خەباتی‮ ‬گوت‮: ‬رووداوەكەی‮ ‬ئەبوو خورجە ئەوەبوو پاش ئەوەی‮ ‬لەلایەن فەرماندەی‮ ‬میحوەرەوە ئاگاداركراینەوە ئێمەش بەپەلەو بەو ئۆتۆمبێلە قەڵغانانەمان‮ ‬گەیشتینە ئەو شوێنەی‮ ‬كە چەكدارانی‮ ‬داعشی‮ ‬لێ خۆحەشاردابوو لە نێوان هەردوو گوندی‮ ‬ئەبوخورجەو شیرناو،‮ ‬خۆشبەختانە توانیمان كۆنترۆڵی‮ ‬بارودۆخەكە بكەین و بەتەواوی‮ ‬بەسەر شوێنەكە زاڵبین‮."‬
موقەدەم پشتیوان مام وسو،‮ ‬فەرماندەی‮ ‬بەتالیۆنی‮ ‬یەكی‮ ‬لیوای‮ ‬10ی‮ ‬پیادە بە خەباتی‮ ‬گوت‮:" ‬شوێنەكەی‮ ‬ئێمە هاوسنوورە لەگەڵ حەویجە،‮ ‬جگە لەوەش بوونی‮ ‬ئەو هەموو گوندە عەرەبانەیە كە لەو دەڤەرەیە،‮ ‬كە‮ ‬ڕەنگە زۆریان هاوكاری‮ ‬داعش بن،‮ ‬لەلایەكی‮ ‬دیكەوەش دەستی‮ ‬حزبایەتی‮ ‬كێشەیەكی‮ ‬دیكەیە،‮ ‬كە عەرەبەكان خۆیان دەدەنە پاڵ حزبەكان و ئەو حزبەش بەرگری‮ ‬لێدەكات زۆر جار دوو ماڵە عەرەب لەگەڵ‮ ‬یەكتر شەڕ‮ ‬دەكەن سەیر دەكەیت حزبێكی‮ ‬كوردی‮ ‬دێت بەرگری‮ ‬لێدەكات،‮ ‬بەڵام ئێمە بەئەوانمان گوتووە هەر‮ ‬تەقەیەك لەو گوندانەوە بكرێتە سەر پێشمەرگە ئەوا ئێمە بە پێی‮ ‬یاسا لێكۆڵینەوەی‮ ‬خۆمان دەكەین و لەكەسیش قەبوڵ ناكەین‮."‬
نازم هەركی‮ ‬فەرماندەی‮ ‬لیوای‮ ‬10ی‮ ‬پیادە لە وەزارەتی‮ ‬پێشمەرگە بەخەباتی‮ ‬گوت‮:" ‬شوێنی‮ ‬ئێمە زۆر هەستیارە كە هاوسنوورە لەگەڵ حەویجە،‮ ‬كۆمەڵەگوندێكیش لەسنوورەكەمان نزیكن بێگومان شانەی‮ ‬نووستووی‮ ‬تێدایە بەڵام رێگەیان نادەین كە زیان بە پێشمەرگە بگەیەنن و پێویستیشە عەرەبەكان ئەوە بزانن كە ناوچەكە كوردستانییە‮."‬
جەواد محەمەد بەرپرسی‮ ‬ناوچەی‮ ‬دوبز بەخەباتی‮ ‬گوت‮:‬‮ ‬هەموومان لەم سنوورە خزمەتكاری‮ ‬پێشمەرگەین‮ ‬هەركاتێك دوبز رووبەرووی‮ ‬هێرش بێتەوە هەموو حزبەكان بەیەكەوە بەرگری‮ ‬لێدەكەن‮." ‬
ڕائید مەلاشین،‮ ‬ئەفسەر لە فەرماندەیی‮ ‬هێزەكانی‮ ‬پشتیوانی‮ ‬یەك لە بای‮ ‬حەسەن،‮ ‬بە خەباتی‮ ‬گوت‮:" ‬فەرماندەیی‮ ‬هێزەكانی‮ ‬پشتیوانی‮ ‬یەك پاڵپشتییەكی‮ ‬بەهێزە بۆ هەموو ئەو هێزانەی‮ ‬كە لە میحوەری‮ ‬ڕۆژئاوایی‮ ‬كەركووكە‮."‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌