2017-10-11

فارس قادر فەقێ عەبدولڵا*

ناونیشانی بابەتەكەم كورتە بەڵام پێم وایە چەندی لە سەری بنووسم تەواو نابێ، چونكە مار بە هەموو پێوەرەكانی زیندەوەر و گیاندارێكی خشۆكی زیانبەخشەو كۆمەڵێك خەسلەتی دڕندەیی هەیە و تابڵێی ئازاردەر و زیانبەخشە لەسەر ژینگە، تا بتەوێ دەتوانی باسی بكەی و لە سەری بنووسی لە ترسناكی و زیانبەخشی و بە هیچ شێوەیەك ناتوانی سوودی لێ وەربگری، تەنها بە گرتن و كوشتنی نەبێ، یان خستنە ناو سندوقێكی تایبەت نەبێ، ئینجا ئەو كاتە رەنگە بتوانرێ سوود لە هەندێ شتی جەستەی وەربگیرێ و سوودی شتەكانیشی گەر بۆ نموونە باس بكەین ژەهرە پیسەكەی بۆ لادانی پیسی بەكاردێت، كەواتە پیسی بە پیسی لەناودەچێ.
هەندێ جاریش پێستەكەی بۆ هەندێ پیشەسازی و جوانكاری بەكاردێنن، ئەویش كەواتە تەنها لەو كاتانە سوودی لێ وەردەگیرێ كە بێ گیان دەبێ، بۆیە دەكرێ بڵێین مار بە زیندوویی پیسترین گیانلەبەرەو دژی هەموو ئاژەڵێك و ئادەمیزادێكە، لە هەمووشی گرنگتر ناكرێ بە هێمنی و بە زمان قسەی لەگەڵ بكرێ، بۆیە كورد گوتەنی "شەرعی مار بە دار" كەواتە تەنها دەبێ بەهێز رەفتاری لەگەڵ بكرێ و سنووری بۆ دابنرێت و موحاسەبە بكرێ، هەر چەندە مەسەلەیەكی دیكەش هەیە دەڵێت "مار بە قسەی خۆش لە كونێ دێتەدەرێ" بەڵام ناگوترێ دەبێت بە دۆستت، كەواتە مەبەست وایە دەبێت بە سیاسەت و زیرەكی رەفتاری لەگەڵ بكەی، بەڵام لە كۆتایدا مار هەر گیانلەبەرێكەو ئەستەمە بتوانرێ ژیانی لەگەڵ بەسەرببردرێ لەبەرچەند هۆیەك نەبوونی ئەمان لەگەڵی، نەبوونی دەم و جەم و نادیاری كاتەكانی و بڕوا نەبوون بە هەڵسوكەوت و فێڵ و فێری و خۆدانوساندنی بۆ كاتی نادیار و بێ وەفایی و نەپاراستنی بۆ هیچ كەس و لایەك و نەبوون و نەگونجانی لەگەڵ ژینگە و كۆمەڵێك بابەتی تر، كەواتە نە شوێن و نەكات و نە بەرنامەی دیار نییە، بەڵام دژایەتی مرۆڤ لە ژیانی جێگیرە، دەكرێ بڵێین بە هیچ شێوەیەك دۆستی كەس نیە. بۆیە لە كوردەواری گەر نموونە لە سەر یەكێك بێنن بڵێن سفلەیە یان بێ مەفەرە، دەڵێن فلان وەك ماری سڕە، هەر گەرم بووەوە پێت وەدەدا.
بۆیە گرنگە مرۆڤ كە بڕیاری دا خانوو و ماڵی خۆی دروست بكا، دەبێ پێشوەختە كونەمارەكان بگرێ و سیاجی ماڵی خۆی تەلبەند بكا، چونكە گەر مار ژەهری رژاند یەكێك دەكوژرێ، بەڵام كە گەرای دانا میللەتێك هیلاك دەكا و ئەو كات بۆ لە ناوبردنی پێویستی بە ماندوبوون و خەسارەتێكی زۆر دەكات.
جا گەر بێینەوە ناو كۆمەڵگەی مرۆڤ و گەر ئاگامان لە خۆمان نەبێ رەنگە وەك جیهانی مار و خشۆكەكان یان ئاژەڵ خەڵكانێكی شەڕانگێز یان نەیار و دوژمنەكان رۆڵی مار ببینن و لێرە و لەوێ پەلامارمان بدەن و ژەهری خۆیان بڕێژن.
بۆیە گەر بەراورد بكەین لە نێوان ئەم دوو حاڵەتە زۆر زەروورە لەمڕۆوە بۆ دروستكردنی ماڵی كوردان هەموومان چاوكراوە بین تا دوژمن لە رێگای مارە پیسەكانی ناوخۆمان گەرای دانەناوە، با ماڵمان تەلبەند بكەین و كون و كەلێنەكان بگرین و راوی مارە پیسەكان بكەین و لێنەگەڕێین مارە سڕەكان جولە بكەن، چونكە مار هەر مارە، دروستكردنی ماڵیش لە بناغەوە پێویستی بە خاوێن كردنەوە هەیە لە هەموو لایەك و دەبێ رێگای دەرەوەیان لێ بگیرێت و لە ناوەوەش خۆمان خاوێن بكەینەوە، چونكە مارە ناوخۆییەكان زیاتر دەمانئێشێنێت، بۆیە دەڵێم بۆ هەنگاو بەرەو سەربەخۆیی دەبێ هەنگاو بۆ خاوێنی و چاكسازیش بە یەك ئاراستەدا بڕوات.
با ناوی خوای لێبێنین و پەنا بەخوا و بە دەنگی میللەت بە دەنگی بەڵێ بۆ سەربەخۆیی لە كەس نەترسین، نە لە جەبهەی دەرەوە نە لە خۆفرۆش و گەندەڵەكانی ناوەوە. با بڵێین شۆڕشمان بۆ سەربەخۆییەو ترسیشمان لە كەس نییەو پێویستیشمان بە خۆفرۆش و گەندەڵكاران نییە بۆ ئەوەی سەربەخۆ بین دەبێ بەر لە هەموو شتێك دڵ و دەروون و دەست خاوێن بین، چونكە بە خاوێنی دەتوانین سەربەخۆییمان بپارێزین.

* ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی پارێزگای هەولێر (پ. د. ك)

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌