2017-12-10

خەبات: عـەلی‮ ‬بانیشاری

خوێندنـەوەی‮ ‬جیاواز بۆ چۆڵبـوونی‮ ‬كتـێبخانەی‮ ‬زانكۆكـانی‮ ‬باشووری‮ ‬كوردستان دەكـرێت،‮ ‬زۆرینەی‮ ‬كتێبخانەكـان تەنها چەنـد قوتابیەكیاندا تێدایە و رۆژانە كتێبێكی‮ ‬كەم لەلایەن قـوتابیانی‮ ‬لە كێبخانەكـان وەردەگـیرێت‮. ‬مامۆستایەكی‮ ‬زانكۆ پێی‮ ‬وایە فــەرهەنگ و فـێربوونی‮ ‬خـوێندنەوە لەئێستـادا لە رەوشێكی‮ ‬مـەترسیداردایە‮. ‬قوتابیانیش دەڵێن‮" ‬كتێبەكان لە ئاستی‮ ‬داواكاری‮ ‬قوتابیـاندا نین‮". ‬باس لەوەش دەكرێت زمانی‮ ‬كوردی‮ ‬لە كێتبخانەكاندا لاوازە و كتێبەكان چێرژ بەخش نین‮. ‬لایەكی‮ ‬ترەوە قوتابیان رەخنەیان لەوە هەیە هۆڵەكانی‮ ‬خوێندنەوەی‮ ‬كتێبخانەكان وەكو پێـویست نین‮.‬

محەمـەد عەلی،‮ ‬قـوتابی‮ ‬لە كۆلێژی‮ ‬ئەندازیـاری‮ ‬زانكۆی‮ ‬سەلاحەدین دەڵـێ‮" ‬تائێستا قوتابیانی‮ ‬زانكۆ لەسـەر خوێندنەوە فێر نەكراون و نازانن چـۆن مامەڵە لەگەڵ كتێبـدا بكەن،‮ ‬پێویستە هۆشیاری‮ ‬قوتـابیان بەرز بكرێتـەوە تا خوێندنەوەیان لا خـۆشەویست بێت و كـتێبەكانیش لە ئاستی‮ ‬داواكاری‮ ‬قوتـابیاندا بن،‮ ‬ئەمـە بێ لەوەی‮ ‬گرنگە كەشێكی‮ ‬هێمن و گونجاو بـۆ قوتابیان فەراهەم بكرێت‮". ‬گوتیشی‮" ‬قوتابیـان بەڕێژەیەكی‮ ‬زۆر كەمتەرخەمن لەئاست گرنگیدان بـە خوێندنەوە‮".‬

ئەو قوتابییە بەپـێویستی‮ ‬دەزانێت گۆڕانكاری‮ ‬لە شێوازی‮ ‬كتیبخانەكـاندا بكرێت و زیاتر گرنگی‮ ‬بەو كتێبانە بدرێت لە قـوتابیاندا لە زۆر كاتدا پێویستیان پێ دەبێـت‮. ‬هەروەها محەمەد دەشڵێت‮" ‬ئێستا قوتابیان ئاسانتر سـەرچاوەكانیان لە ئەنتەرنێتەوە دەسـت دەكـەوێت و نەبوونی‮ ‬سیستەمی‮ ‬پێشكەوتوو لەكتێبخانەكـاندا وای‮ ‬كردووە گەڕان بەدوای‮ ‬سەرچاوەكاندا سەخت بێت‮. ‬ئەو گوتیشی‮" ‬نەبوونی‮ ‬هۆڵی‮ ‬خوێندنەوە هـۆكارێكی‮ ‬ترە بۆ ئەوەی‮ ‬قوتابیان وەكو پێویست سەردانی‮ ‬كتێبخانەكان بكەن‮".‬

ماجید خەلیل،‮ ‬سـەرۆكی‮ ‬بـەشی‮ ‬مێژوو لە زانكۆی‮ ‬سلێمانی‮ ‬دەڵێ‮" ‬فـەرهەنگ و فێربوونی‮ ‬خوێندنەوە لەئێستادا لە رەوشێكی‮ ‬مـەترسیداردایە،‮ ‬ئەم رەوشە مەترسیـدارە نەوەیەكی‮ ‬هێناوەتە بەرهەم كە خوێندنەوە لەلایـان نەخـولیایە و نەخەمێكی‮ ‬زانـستی‮". ‬ئەو هۆكـاری‮ ‬چۆڵبوونی‮ ‬كتێبخانەی‮ ‬كۆلێژ و بەشەكان دەگەڕێنێتەوە بۆ چەند خاڵێك‮ ‬یەكـەم‮: ‬پرسی‮ ‬خوێندنـەوە و بەهەند وەرگرتنی‮ ‬پەرتوك،‮ ‬پێناوێكە دەبێت لەسەرەتاییەوە بخزێنرێتە نـێو فەلسەفەی‮ ‬ژیانی‮ ‬تاكـەوە،‮ ‬بەڵام ئەوەی‮ ‬لە دامەزراوەی‮ ‬وەزارەتـی‮ ‬پەروەردە و قوتابخانەكانـدا نەبێ خوێندنەوە و كتێـبە،‮ ‬بۆیە كە دێنە زانكۆ نازانن ئاتاجیان بە كـتێبخانەیە و بەسانایی‮ ‬هەنگـاو بەرەو رەفەكان نانێن‮.‬

بەبۆچوونی‮ ‬ئەو سـەرۆك بـەشـە‮ ‬یەكێكی‮ ‬دیكە لە هۆكارەكان كەم و كورتی‮ ‬لە بواری‮ ‬كتێبخانەكانی‮ ‬بەش و كۆلێژەكاندایە كە زۆربەیـان بەتایبەت زانكۆ نوێییەكان كتێبخانەیان نییە‮. ‬باسیش لەوە دەكات زمانی‮ ‬كوردی‮ ‬لاوازە لە كتێبخانەكاندا و پـەرتوكی‮ ‬كوردی‮ ‬بەپێی‮ ‬پسپۆڕییی‮ ‬جیاوازەكان نییە لە دوای‮ ‬راپەڕینەوە كادێری‮ ‬زانكۆكان و دەرچـووەكان بەس زمانی‮ ‬كوردی‮ ‬دەزانن بەمەش قوتابی‮ ‬پەرتوكێكی‮ ‬لەبەدەستایە كە لێی‮ ‬تێناگـات‮. ‬ماجید خەلیل دەشڵێت‮" ‬زۆر و زەبەندی‮ ‬و بێ ناوەڕۆكی‮ ‬كتێب لە كوردستان،‮ ‬بەوەی‮ ‬ئەو كتێبانـەی‮ ‬كە هەن كتێبی‮ ‬چێژ بەخش نین و ئەكادیمی‮ ‬نین و زمانی‮ ‬كوردیان شێواندووە،‮ ‬قوتابی‮ ‬كە كتێب دەستەوە دەگرێت پاش ماوەیەك لێر رادەكات‮ ".‬

یەكێكی‮ ‬دیكە لەو هۆكارانە بوونەتە هـۆی‮ ‬چۆڵ بوونی‮ ‬كتێبخانەی‮ ‬زانكۆكان وەكو سەرۆكی‮ ‬بەشی‮ ‬مێژوو لە زانكۆی‮ ‬سلێمانی‮ ‬دەڵـێ‮" ‬قەیرانی‮ ‬دارایی‮ ‬و دەست كـورتی‮ ‬قوتابی‮ ‬لەوەی‮ ‬بتوانێت دەستی‮ ‬رابگات بە دەرفەتێك كە تێیـدا كتێب بخوێنێتەوە‮". ‬ماجید خـەلیل پێی‮ ‬وایە خزانی‮ ‬تەكنەلۆژیا و ئەنتەرنێت بەجۆرێك وەك دیـاردەیەكی‮ ‬جیهانی‮ ‬تەنگی‮ ‬بە خوێنـەر و بایەخی‮ ‬جوانی‮ ‬كتێب هەڵچنیوە‮. ‬دەشڵێت‮" ‬دەبێت ئاوڕ‮ ‬لە هانـدان و بایەخدان بە فەرهەنگی‮ ‬خوێنـدنەوە بدرێت و هەوڵی‮ ‬چارەسەریی‮ ‬ئەو خاڵانە كە باسم كرد لە كـۆنفرانسێكی‮ ‬ئەكادیمی‮ ‬بەرفراواندا بدرێت،‮ ‬ئەگینا خاوەنی‮ ‬نەوەیەك دەبین كە ئەلف بێی‮ ‬كوردی‮ ‬نازانـێت‮".‬

لەلایەكی‮ ‬ترەوە د.ئاراس محەمـەد ساڵح،‮ ‬مامۆستا لە زانكۆی‮ ‬سلێمانی‮ ‬دەڵێ‮" ‬رەنگە كتێب كڕین و گەران بە دوای‮ ‬سەرچاوەدا بۆ خۆڕۆشنبیركردن هەتا ئێستایش لای‮ ‬ئێـمە نامۆو شتێكی‮ ‬سەیر بێت،‮ ‬ئەوەندە لە خەمی‮ ‬خواردن و خـواردنەوەداین لەكاتی‮ ‬بازاڕدا هی‮ ‬كاتێك لە خەمی‮ ‬خۆڕۆشنبیركردن و سەردانیكردنی‮ ‬ناوەنجە مەعـریفیەكان نین‮". ‬پرسیاری‮ ‬ئەوەش دەكات چەند كەسمان سەردانی‮ ‬كتێبخانەكان دەكەن و بەدوای‮ ‬گۆڤار و كتێبی‮ ‬نوێدا دەگەڕێن؟ وەكو ئەو دەڵێت‮" ‬ئەوانەی‮ ‬لەكاتی‮ ‬بازاڕكردندا سەردانی‮ ‬كتێبخانەكان دەكـەن زۆر كەمن و لەپەنجەكانی‮ ‬دەست تێناپەڕن‮".‬

ناوبراو دەشڵێت‮" ‬ئێمـە ئـەوەندە لە خـەمی‮ ‬هەندێك شتدا ئەوەندە لە خەمی‮ ‬زانست و رۆشنبیردا بووینایە لە قۆنـاغێكی‮ ‬تردا بـووین،‮ ‬ئـەم دیاردەی‮ ‬چۆڵی‮ ‬كتێبخانەكان شتێكی‮ ‬نوێ نییە و پێشتر هەر وا بووە،‮ ‬تەنانەن لە زانكـۆی‮ ‬سلێمـانی‮ ‬زیاتر لە سی‮ ‬هەزار قوتابی‮ ‬و زیاتر لە دوو هەزار مانۆستا هەیە،‮ ‬ئەمە جگە لـە سـێ زانكــۆی‮ ‬گەورەی‮ ‬تر لە هـەرێمدا،‮ ‬بەڵام تیراژی‮ ‬كتیب تائێستا لە هەرێمدا‮ ‬500دانەیە‮". ‬هەروەها د.ئاراس محەمەد ساڵح گوتیشی‮" ‬ئەو ژمارەیەش نافرۆشرێت و لە كۆگاگاندا كەوتوون‮".‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌