2017-12-11

خەبات-عەلی‮ ‬بانیشاری
ئەگەرچـی‮ ‬نرخی‮ ‬برنجی‮ ‬كوردی‮ ‬گـرانە،‮ ‬بەڵام وەكو فرۆشیارانی‮ ‬دەڵێن‮" ‬خواست لەسەرەی‮ ‬زیادیكـردووە‮". ‬هاونیشتمانیان پێیان وایە سەرجەمـی‮ ‬ئەو برنجانەی‮ ‬لە وڵاتانی‮ ‬دەرەوە هاوردە دەكرێـن تەندروست نین و بڕێكی‮ ‬زۆر نیشاستەیان تێـدایە‮. ‬بەوتەی‮ ‬جووتیاران بەهۆی‮ ‬زۆری‮ ‬داواكاری‮ ‬لەسەری‮ ‬و ساغبوونەوەی‮ ‬لە بازاڕدا چاندنی‮ ‬برنجی‮ ‬كـوردی‮ ‬ماوەی‮ ‬چەند ساڵێكە زیادیكردووە‮. ‬وەكو جووتیاران دەڵێن برنجی‮ ‬كوردی‮ ‬قەزای‮ ‬پێنجوێن و ئـاكرێ باشترینە،‮ ‬بەهۆی‮ ‬مەترسییەكان لەسەر برنجی‮ ‬هندی‮ ‬چاوەڕوان دەكرێت لە چەند ساڵی‮ ‬داهاتـوودا برنجـی‮ ‬كوردی‮ ‬وردە وردە سەر سفرەی‮ ‬ماڵان داگیر بكات‮. ‬تائێستا ئامارەی‮ ‬تەواو لە بەدەستدا نییە كە ساڵانە چەند هـەزار تەن برنجی‮ ‬كوردی‮ ‬لە باشووری‮ ‬كوردستان بەرهەم دەهێنرێت‮.‬
برنجی‮ ‬كوردی‮ ‬سەدان ساڵە لە باشووری‮ ‬كوردستان دەچێنرێت،‮ ‬چاندنی‮ ‬مەرەزە ساڵانە لە سەرەتایی‮ ‬مانگی‮ ‬نیسانەوە دەستپێدەكات و لە ناوەڕاستی‮ ‬مانـگی‮ ‬تشرینی‮ ‬یەكەم دروێنە دەكرێت،‮ ‬برنج پێویستی‮ ‬بەئاوی‮ ‬زۆر و دەیان بەهای‮ ‬خۆراكی‮ ‬بەسوود لە برنجدا هەیە بەتایبەت برنجی‮ ‬كوردی‮. ‬وەكو شارەزایانی‮ ‬بواری‮ ‬كشتوكاڵ باسی‮ ‬دەكەن برنج پێویستی‮ ‬بەپلەی‮ ‬گەرمای‮ ‬بەرز و خاكی‮ ‬بەپیت و ئاوی‮ ‬سازگار هەیە‮. ‬بەگوێرەی‮ ‬ئامارەكان ساڵانە تەنها لە قەزای‮ ‬ئاكرێ نزیكەی‮ ‬سێ هەزار تەن برنجی‮ ‬كوردی‮ ‬بەرهەم دەهێنرێت‮. ‬
سەربەست عەزیز،‮ ‬لەشاری‮ ‬سلێمانی‮ ‬كۆگای‮ ‬فرۆشتنی‮ ‬خواردەمــەنی‮ ‬و بەرهەمە دانەوێڵەیەكانی‮ ‬هەیە و دەڵێ‮" ‬بەهۆی‮ ‬ئەو ترسەی‮ ‬لای‮ ‬هاوڵاتیان لەسەر برنجی‮ ‬هـندی‮ ‬دروست بووە كە دەوترێت زۆرینەی‮ ‬مادەی‮ ‬پلاستیكی‮ ‬و نیشاستەیە ئێستا خەڵك دەستی‮ ‬بە كـڕینی‮ ‬بـرنجی‮ ‬كوردی‮ ‬كردووە‮". ‬گوتیشی‮" ‬ئەگەر نرخی‮ ‬برنجی‮ ‬كوردی‮ ‬گران نەبوایە رەنگە هەمووان تەنها ئەو برنجەیان بخواردایە و برنجە هاوردەكان بازاڕیان سست بوایە‮". ‬دەشڵێت‮" ‬هاوڵاتیان لەبەر خراپی‮ ‬بواری‮ ‬مادیان پەنا بۆ برنجی‮ ‬هەزران دەبەن كە ئەوەیش لە رووی‮ ‬تەندروستییەوە زیانێكـی‮ ‬زۆری‮ ‬هـەیە‮". ‬برنج كوردی‮ ‬كیلۆی‮ ‬لە‮ ‬3500 ‮ ‬دینارەوە دەستپێدەكات تا‮ ‬4500 ‮ ‬دینار‮.‬
پزیشكانی‮ ‬كورد لەسەر ئەوە كۆكن كە برنجی‮ ‬1121 ‮ ‬زیانێكـی‮ ‬زۆر بۆ تـەندروستی‮ ‬ئەو كەسانە هەیە كە بەكاریدەهێنن،‮ ‬چونكە رێژەیەكی‮ ‬زۆر نیشاستەی‮ ‬تێدایە،‮ ‬ئەمە بێ لە بوونی‮ ‬مادەی‮ ‬پلاستیكی‮. ‬پزیشكان دەڵێن‮" ‬ئەو برنجانەی‮ ‬ئێستا لە بازاڕەكاندا دەفـرۆشرێن هۆكـاری‮ ‬سەرەكین بۆ توشبوونی‮ ‬مرۆڤ بە نـەخۆشی‮ ‬شەكرە و چەندین نەخۆشی‮ ‬دیكە‮". ‬چانـدنی‮ ‬برنج‮ ‬24 كا تژمێردا پێویسستە‮ ‬12 ‮ ‬كاتژمێر ئـاوی‮ ‬بەسەرەوە بێت و ماوەی‮ ‬6 ‮ ‬مانگی‮ ‬پێویستە تا دەگاتە بـەرهەم‮. ‬رەزوان حمەئەمین،‮ ‬پیشـەی‮ ‬مامـۆستا و دانیشتووی‮ ‬شاری‮ ‬هەولێرە و دەڵێ‮" ‬ئـێستا خەڵك دەستـی‮ ‬بە كڕینی‮ ‬ساوەر و برنـجی‮ ‬كوردی‮ ‬كردووە،‮ ‬چونكە ئەو برنجانەی‮ ‬لە دەرەوە هاوردە دەكـرێن تەندروست نییە و نیشاستەی‮ ‬زۆری‮ ‬تێدایە‮".‬
سدیق ئەحمەد جووتیـارێكی‮ ‬ناوچەی‮ ‬شارەزوورە و دەڵێ‮" ‬باشترین بـرنج لە پێنجوێن و ئاكـرێیە،‮ ‬چونكە ئاوی‮ ‬ئەو دوو نـاوچەیە سازگارە و خاكەكـەی‮ ‬بۆ برنج گونجاوە‮". ‬دەشڵێت‮" ‬ماوەی‮ ‬چەند ساڵێكە چـاندنی‮ ‬برنج زیادیـكردووە،‮ ‬چونكە خواسـت لەسەری‮ ‬زۆرە و سـاغ‮ ‬دەبێتەوە‮". ‬دوایشكرد حكومەت هـاوكاری‮ ‬جووتیاران بكات بۆ ئەوەی‮ ‬پـەرە بە چاندنی‮ ‬برنجی‮ ‬كــوردی‮ ‬بدەن‮. ‬بەوتەی‮ ‬ئەو ئەگـەر جووتـیاران هاوكاری‮ ‬بكرێن بەرهەمی‮ ‬برنجی‮ ‬كـوردی‮ ‬زۆر زیاد دەكـات و بەشێك لە پێداویستی‮ ‬بازاڕ‮ ‬پڕ‮ ‬دەكـاتەوە‮.‬
سەرچاوە پزیشكییەكان ئاماژە بـۆ ئـەوە دەكەن بـرنج چەندین سوود و تایبەتمەندی‮ ‬هەیە لەوانەش‮( ‬لەسەر گەدە سووكە و بـەئـاسانـی‮ ‬هەرس دەكرێت،‮ ‬بۆ سكچوون باشە،‮ ‬چونكە پۆرتاسیۆمی‮ ‬تێدایە،‮ ‬بۆ نەخۆشییەكانی‮ ‬گورچیلە باشە،‮ ‬ئاوی‮ ‬برنج بۆ چارەسەری‮ ‬سوتانەوەی‮ ‬پێست باشە‮) ‬لەگەڵ چەندین سوودی‮ ‬دیـكە‮. ‬هەروەها پزیشكان باس لە زیانەكانی‮ ‬برنج دەكەن كە خۆی‮ ‬لەم خاڵانەدا دەبینێتەوە(زۆر خواردنی‮ ‬دەبێتە هـۆی‮ ‬بـەرزی‮ ‬رێـژەی‮ ‬شـەكـرەی‮ ‬خوێـن،‮ ‬خـواردنی‮ ‬رۆژانـە دەبێتـە هـۆی‮ ‬بـەرزبـوونـەوەی‮ ‬كێشی‮ ‬لـەش،‮ ‬زۆر خـواردنـی‮ ‬دەبێتـە هـۆی‮ ‬تـوشبوون بـە نەخۆشییەكانی‮ ‬دڵ و سییـەكان وە كار دەكاتـە سـەر خانەكانی‮ ‬مێشك و لاوازی‮ ‬دەكـات‮).

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌