2017-12-17

سابیر حوسێن‮ ‬

باسی‮ ‬هەر پرسێك لە دەرەوەی‮ ‬دامەزراندنی‮ ‬بناغەو پایەی‮ ‬نەتەوەییدا،‮ ‬وەك سیحرێكی‮ ‬بەتاڵ وایە كە تەنها سەرقاڵكردنە بە گەمەیەكەوە،‮ ‬كە كۆتایەكەی‮ ‬نادیارە،‮ ‬بۆیە ئەگەر بمانەوێ دەربارەی‮ ‬بیری‮ ‬ناسیونالیزم بە زمانێكی‮ ‬تیۆری‮ ‬جیاوازی‮ ‬روانینەكان تاوتوێ بكەین،‮ ‬دەتوانین بڵێین‮: ‬دوو جۆرە بیركردنەوە لەناو بزاڤی‮ ‬ئازادیخوازی‮ ‬كورد سەبارەت بە ناسیونالیزمی‮ ‬كوردی‮ ‬لە ئارادا بووە،‮ ‬دیارە لێرەشدا ئێمە نامانەوێت لەخۆمانەوە بچینە ناوەرۆكی‮ ‬كۆمەڵێك بابەتی‮ ‬هەستیارەوە،‮ ‬بەڵكو مەبەستمانە لە خستنە‮ ‬ڕووی‮ ‬ئەو نووسینەوە ئەو بڵێن،‮ ‬كە هەموو كارو ئەنجامێك شیكردنەوەو بەدوا داچوونی‮ ‬وردی‮ ‬بۆ بكرێت و بەدوا داچوونیش لەشیكردنەوە گرنگترە بەلامانەوە،‮ ‬چونكە لەدوای‮ ‬شیكردنەوە،‮ ‬ئەگەر بەدوا داچوون نەكرا ئیدی‮ ‬هەمووشتێك دەبێتە بڵقی‮ ‬سەرئاو‮ .‬

ئیرنیست گیلەر لە كتێبی‮ ( ‬القومیە مرض العصر او خلاصە‮ ) ‬دەڵێت‮: ‬ناسیونالیزم نەتەوە درووست دەكات،‮ ‬نەك نەتەوە ناسیونالیزم درووست بكات،‮ ‬ئەوەش بەو مانایە دەخوێنرێتەوە كە ئەولەویەت بە دامەزراندنی‮ ‬بیری‮ ‬ناسیونالیستی‮ ‬بدرێ شیاوترە لە هەر شتێكی‮ ‬دیكە،‮ ‬چونكە بە دیوەكەی‮ ‬تر،‮ ‬ئەم چەمكە ئەو مانایە دەگەێنێ كەوا ناسیونالیزم نەتەوە درووست دەكات و ناسیونالیزمیش بەبێ دەوڵەت هیچ مانایەكی‮ ‬نیە،‮ ‬واتە لە دەرەوەی‮ ‬بازنەی‮ ‬قەوارەیەكی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬جیۆ سیاسیی‮ ‬مانایەك نامێنێ بۆ هەر كارێكی‮ ‬دیكە،‮ ‬جگە لە رووپۆش كردنی‮ ‬حەقیقەتێكی‮ ‬نەسەلمێندراو،‮ ‬بۆیە پرسیارەكە لێرەدا دروست دەبێ ئاخۆ ئاڵا بەبێ بوونی‮ ‬دەولەت چ بەهاو مانایەك لە خۆ دەگرێ‮.

‬رەنگە گەڕانەوە بۆ خوێندنەوەی‮ ‬مێژوو پاڵپشتمان بێت بۆ سەلماندنی‮ ‬ئەم شرۆڤەیە‮. ‬كاتێك لە بزووتنەوەی‮ ‬ئازادی‮ ‬خوازی‮ ‬كورد بروانین،‮ ‬ئەوە تەنها بزوتنەوەیەك پالپشت بێ بۆ ئەم روانگەیەی‮ ‬ئێمە،شۆرشی‮ ‬بەهەشتیی‮ ‬مەلا مستەفای‮ ‬بارزانیە،‮ ‬كە نە بزوتنەوە شۆڕشگێڕیەكانی‮ ‬پێش ئەو نە ئەوانەشی‮ ‬هاو چەرخی‮ ‬ئەو بوون،‮ ‬بەو مانایە ناسیونالیستی‮ ‬نەبوون،‮ ‬كە ماهیەتی‮ ‬بیری‮ ‬ناسیونالیستی‮ ‬لەهزر بگرن،‮ ‬ئەوانەی‮ ‬لەژێر ناوی‮ ‬ناسیونالیستیشدا هەبوون،‮ ‬هەر بە تیۆر ئەو نازناوەیان وەك دروشم هەڵگرتبوو،‮ ‬ئەگینا نەگەیشتوونەتە ئەو ئاستەی‮ ‬كە وەكو گوتاری‮ ‬ناسیونالیزمی‮ ‬خاوەن شووناس پێناسە بكرێن،‮ ‬بەمانایەكی‮ ‬دیكە لە رووی‮ ‬قاعیدەی‮ ‬جەماوەریەوە نەیانتوانی‮ ‬رۆڵی‮ ‬پێگەی‮ ‬جەماوەری‮ ‬و مەرجەعی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬بن،‮ ‬كەچی‮ ‬ئەوەی‮ ‬لە بارزانی‮ ‬نەمر زانراوە،‮ ‬لە گوندی‮ ‬بارزانەوە تا ئەوپەڕی‮ ‬سنوری‮ ‬لە سلێمانی‮ ‬پێشمەرگە چەكیان لەژێر ئەو ناوە هەڵگرتبوو،‮ ‬واتە بارزانی‮ ‬نەمر توانی‮ ‬لە‮ ‬ڕووی‮ ‬جەماوەرییەوە بوونی‮ ‬شۆرشی‮ ‬ناسیونالیستی‮ ‬شۆرشەكەی‮ ‬خۆی‮ ‬بسەلمێنێ،‮ ‬گوتاری‮ ‬ناسیونالیزمی‮ ‬بارگاوی‮ ‬كراوە بە پڕۆژەی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬بكاتە شوناسی‮ ‬شۆڕشەكەی‮ ‬دژ بە داگیر كەرانی‮ ‬كوردستان،‮ ‬هەر ئەم بیری‮ ‬ناسیونالیستیەش،‮ ‬كە لەكاتی‮ ‬دانوستان و موفاوەزات سازشی‮ ‬لەسەر بستێك خاكی‮ ‬كەركوك نەكرد،‮ ‬ئیدی‮ ‬لە دوای‮ ‬ڕاپەڕینیش لە بەهاری‮ ‬ساڵی‮ (‬1991)ەوە‮. ‬تا بە ئەمرۆ دەگات،‮ ‬هاوكێشەكان مەعلومە كە كێ خودان‮  ‬گوتاری‮ ‬ناسیونالیزمی‮ ‬كوردی‮ ‬خاوەن شووناسی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬و پرۆژەی‮ ‬دەوڵەتی‮ ‬كوردستانەو كێش لە دژی‮ ‬پڕۆژەی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬و جیاكردنەوەی‮ ‬كوردستان‮. ‬

كۆتایی‮ ‬ئەم گۆشەیەش بە وتەیەكی‮ ‬فەیلەسوف و بیرمەندی‮ ‬كورد مامۆستا‮ (‬مەسعود محەمەد‮) ‬دەهێنم كە لە كتێبی‮ (‬بۆ ئەمینی‮ ‬حەسەن پوور لە هەركوێیەك بێت‮ ) ‬دەربارەی‮ ‬ناسیونالیزم فەرموویەتی‮: ‬ئەو گەلەی‮ ‬بە مافە بنجیەكەی‮ ‬نەتەوایەتی‮ ‬نەگەیشتووە جارێ پێی‮ ‬نەناوەتە مەیدانی‮ ‬گۆڕانی‮ ‬مێژوویی،‮ ‬وەك ئەو منداڵەی‮ ‬جارێ لە پزدانی‮ ‬دایكی‮ ‬نەهاتۆتەدەر‮.‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌