2017-12-25

فازڵ میرانی

لە ماوەی 14 ساڵی رابردوودا لە سەر رێكخستنی دەستوور و ڕووبەڕووبوونەوەی تەحەدا ئەمنیە چارەنووسسازەكان رێككەوتین ولەسەر ئەوە قسەی خۆمان یەك خست لەبارەی شەڕی بوون و گەڕاندنەوەی متمانەی نێوخۆیی و هەرێمی و نێودەوڵەتی، پێشی ئەم 14 ساڵەش توانیمان ناوچە و شوێنە ئازادكراوەكانمان ئیدارە بكەین كە لە چنگی دیكتاتۆریەت لە ڕاپەڕینی گەلانی عێراق و كوردستان ئازادمان كردن، بەڵێ ئەزموونێكی زەحمەت بوو بەڵام بەرهەم دار بوو، پیاوانی ئۆپۆزیسیۆنی عێراقی و برایانمان لەو نیشتیمانە گەورەیەش ئەو ئەزموونەیان باش لەیادە، ئەوان ئێمەیان وەكو تێكۆشەر و بەرپرس بینی لەو هەرێمەی كە سیاسەتی خۆكوژی و شموولیەت هەموو ژێرخانێكی لێ وێران كردبوو و پێشی 1991یش هەرێمی كوردستان قوتابخانەیەكی گرنگی ئۆپۆزیسیۆنی عێراقی بوو بە تایبەتی ئۆپۆزیسیۆنی كوردی كە هەموو لایەك لەسەر گوتارێكی هاوئامانج رێككەوتبوون ئەگەر زمان و نووسینیشی جیاواز بووبێت و هەموو لایەك لەسەر ئەوا هاوڕابوون كە عێراقێكی پێشكەوتوو و دوور لە گرفتەكانی رابردوو بونیاد بنرێت، ئەو رابردووەی ئێمەی بەرەو ئایندەیەیك تاڵ و نا دیار دەبرد.
هیچ كاتێك لەنێو بەرهەڵستكارانی رژێمی پێشوودا هیچ گرێیەك لەبارەی دەسەڵاتەوە نەبوو، هیچ كاتێكیش لە مێشكی كەس دا نەبوو كردارەكانی رابردوو دووبارە بێتەوە، ئەو كردارانەی هەژاری كەڵەكە كرد و خوێنی خەڵكی بێتاوان رژێندرا و لە یەكەمین دەستپێشخەری دا تاكڕەوی لە دەسەڵات دا پەیڕەو كرا وەك ئەوەی چەند ساڵێك لەمەوبەر بینیمان.
نهێنیەك ئاشكرا ناكەم ئەگەر بڵێم ئێمە دەچووینە سەر هێڵی دروستكردنی قەیران تا لێی رزگار بین، میزاجیەت لە بڕیاری فەرمی هەمیشە تووشی ئەو كەسە دەبێت كە شایستەیی تەواوی بۆ حوكمی عێراق نیە، چونكە هەمیشە لە بارێكی نا سەقامگیر دا دەژیت. بەڵام هەمیشە زۆر بە هۆشیاریەوە رەفتارمان دەكرد چونكە زۆر عەیبە گرووپێك یان كەسانێك كە خۆمان وەكو تیمێكی سیاسی و حزبی تەندروست وێنا دەكەین تووشی هەڵەی گەورە بین كە وا بكات بەشێكی گرنگی گرێبەستی تازەی دەستووری پێشیل بكرێت.
لە ماوەی 14 ساڵی رابردوودا چەندین گۆڕانكاریمان لە ئەدای سیاسی دا بینی، لە نێوان بە حزبی بوون و وەزیفە و هەبوونی هاڕمۆنیەكی شاراوە لە نێ، ان هاودژەكان كە دژی سیستەمی گشتی بوو، ئە وسیستەمەی ناكرێ لەسەر پێشیلكردنی رێك بكەوین، دوایین سزاكانی سەر هەرێمی كوردستانیش وەكو كورتەیەكی گەورە هات ئەمجارە بۆ ئەوەی هەموو لایەك لە دژمان بوەستن نەوەك وەكو جاران وەكو بڕیاری تاكە كەسی دوورە پەرێز لە قەڵەم بدرێت.
لە وتارێك دا كە سەرۆك بارزانی پێشكەشی كرد لە دوای ئەو سزایانەی بەسەر كوردستان دا سەپێندران، فەرمووی: پرسەكە پرسی بەرنامە و رێبازە، واتا جۆری بیركردنەوەی سیاسیە دەست رۆیشتووەكانی عێراق، وەكو هێمایەك بۆ هاوشێوەبوونی دوو ئەدای هەردوو رژێمی پێشوو و ئێستای عێراق و ئەو پرسەش تاكی عێراقی دەخاتە بەردەم راستیەكی تاڵ كە زۆر لە وەی رابردوو تاڵترە، ئەو راستیەش لەوەدا بەرجەستە دەبێت كە خاوەنەكەی ببێتە دیلێكی لەناوچوو بە بێ ئەوەی هیچ ئامانجێك بپێكێت و تەنها دروشم بەرز بكاتەوە و بە بێ ئەوەی بتوانی بیانهێنێتە دی. كەواتە چۆن باوەڕ بە كەسێك بكەین هەڵگری دروشمێك بێت دەنگ دەرەوەی تەنها ویست و خواستی خۆی بێت و واقیعێك بخاتە ڕوو كە تەنها پێگە فەرمیەكەی تیایدا یارمەتی دەری دەبێت و رەفتارەكانیشی هەمان رەنگی ئەو خوێنەیە كە لەسەر خاكی ئێمەد رژێندرا؟
بە حوكمی شارەزاییمان ئێمە لە ویست و نیەتی بەرامبەر لە ویست و خواستی دواخستنی دیاڵۆگ تێدەگەین، ئەجەندا حزبیەكەی پێویستی بە چەند وەرەقەیەك هەیە كە لە ڕووی سیاسیەوە باش بەكار بهێندرێت بەڵام بە بۆچوونی من ئەوەیان بۆ ئەو هەوڵێكی مەترسیدارە و چاوێكی بە كلدراو بە پۆست و پایە نایبینێت، ئەگەر چی پۆست و پلە و پایە بەردەوام نابێت و مێژووش بە چەندین نموونەی نزیك پڕە بە تایبەتیش لە نێو عێراق دا.
دیاڵۆگی مەرج دار رەنگە چەندین ئاسەواری لێ بكەوێـتەوە كە ببێتە هۆی شكست پێ هێنانی، چونكە پرسی سیاسی نابێ گەل باجەكەی بدات بەڵكو پێویستە خزمەتی ئەو گەلە بكرێت كە ئەو سەركردایەتیەی پێشكەش كرد و ئەو سەركردایەتیەش بووە بنەمایەك بۆ هاتنی كاندیدی حزبی تا ببێتە بەرپرسێكی تەنفیزی نوێنەرایەتی هەموو عێراقیان بكات بە هەموو گەلەكانیەوە و ناشیەوێ ئەوە بهێنێنەوە یاد كە عێراق بە گەل و هەموو خەسڵەتەكانی و سامانی مرۆیی و حزب و سامانی عەقیدەییەوە دەوڵەمەندە، ناشكرێ ئەو هەموو شتانەش ببنە پلە یەك و عێراق پشتگوێ بخرێت.
ژیان وای فێركردین ئەو كەسەی رێگا دەبڕێت پێویستە لە شێوازی رێگاكە شارەزا بێت، كەسی سیاسیش پێویستە شارەزایی ئەوەی هەبێت چۆن پێگە و پایەی خۆی بپارێزێت دوای ئەوەی لە ئایندەدا لە شوێنی خۆی نامێنێت چونكە مەحاڵە هیچ شتێك وەكو خۆی بەردەوام بێت، هاوكات هەوڵی نەهێشتنی رۆڵی ئەوانی دیكە كردارێكی زۆر ناشیاو و بێ بەرهەمە ورەنگە كاردانەوەی بەسەر خاوەنەكەی دا هەبێت. جێبەجێكردنی دیدگایەكی بێ ئەزموون و بێ ئەنجام، لە نێو گەل و خواست و مافەكانی دا جێگەی نابێتەوە.
هیچ كاتێك لەو كەسانەدا نیم كە مەسەلی (ئەوەی ماڵی لە شووشە بێت بەرد لە كەس ناگرێت) نیم، بەڵكو دەڵێم فرێدانی بەرد تەنها بۆ فڕێدان رەنگە دیاردەیەكی خراپ نەبێت چونكە نا جێگیری خاوەنەكەی نیشان دەدات.
دیاڵۆگ و ئەو پێشنیارانەی پەیوەندیان بە خەڵكەوە هەیە زۆر لەوانە گرنگترن كە پەیوەندیان بە ژیانی حزبەكانەوە هەبێت چونكە بارودۆخی خەڵك بەرگەی گوشاری ئەنقەستانە ناگرێت و ناشكرێ قبووڵی لەنێوچوونی دەرفەت بكرێت، عێراقیش شایستەی ئەو تێكچوونە نیە.

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌