2018-01-14

خەبات‮: ‬ڕۆشنا عەلی‮ ‬

لە ئیستادا قوتابییەكی‮ ‬زۆر‮ ‬ڕوو لە پەیمانگا حكومییەكان دەكەن بەمەبەستی‮ ‬دەستخستنی‮ ‬هەلی‮ ‬خوێندن‮ ‬وەرگرتنیش لەم پەیمانگایانە سنوردارە ناشزانرێت دەرچووی‮ ‬ئەم پەیمانگایانە چارەنوسیان بەرەو كوێیە؟‮ ‬،‮ ‬دۆخی‮ ‬خوێندن لە پەیمانگا حكومییەكان لە چ ئاستێكدایە،‮ ‬تاچەند قوتابی‮ ‬دوای‮ ‬دەرچوونی‮ ‬تاكیكی‮ ‬ئیشكەری‮ ‬بازاڕی‮ ‬كارە ؟ ئایا پڕۆگرامی‮ ‬خوێندن پشت بە چ پڕۆگرامێكی‮ ‬جیهانی‮ ‬ئەبەستێت ؟ گرفتەكانی‮ ‬بەردەم بەرزكردنەوەی‮ ‬ئاستی‮ ‬زانستی‮ ‬پەیمانگا حكومییەكان چییە؟ میكانیزمی‮ ‬وەرگرتنی‮ ‬قوتابییان لەم پەیمانگایانەچۆنەو تاچەند پشت بەسیستەمێكی‮ ‬یەكانگیر دەبەستێت كە دەرفەتی‮ ‬یەكسان بداتە دەستی‮ ‬هەموو قوتابییانی‮ ‬داواكار بەبێ جیاوازی؟‮ ‬،‮ ‬جیاوازی‮ ‬پەیمانگا حكومی‮ ‬و ئەهلییەكان لەڕووی‮ ‬پڕۆگرام و سیستەمی‮ ‬فێركردن چییە‮ ‬،ئەمانەو چەندین پرسیاری‮ ‬ترمان‮ ‬ڕووبە‮ ‬ڕووی‮ ‬مامۆستا‮ ‬موسلح فەتاح محەمەد‮ ‬بەڕێوەبەری‮ ‬پەیمانگاكان‮ ‬لە وەزارەتی‮ ‬پەروەردە كردەوە‮.‬

پسپۆری

سەرەتا دەربارەی‮ ‬پەیمانگاكان و ژمارەیان ئەو بەڕێوەبەرە ئاماژەی‮ ‬بەوەدا ئەوان تەنها سێ پسپۆڕییان لەپەیمانگا حكومییەكان هەیەو پێنچ پسپۆڕیش لە پەیمانگا ناحكومییەكان ئەو لەمبارەیەوە وتی‮ :‬‮ ‬ئەوانەی‮ ‬سەر بە وەزارەتی‮ ‬پەروەردەن دەرچووی‮ ‬پۆلی‮ ‬نۆی‮ ‬بنەڕەت وەردەگرن ئێستا‮ ‬30 پەیمانگای‮ ‬حكومییمان هەیەو‮ ‬50 پەیمانگای‮ ‬ناحكومیمان هەیە لە پەیمانگا حكومییەكان سێ پسپۆریمان هەیە وەرزش و كۆمبیوتەرو هونەرە جوانەكان پەیمانگا ناحكومییەكان پێنچ پسپۆڕیمان هەیە كۆمبیوتەر،‮ ‬هونەر‮ ‬،‮ ‬وەرزش‮ ‬،‮ ‬كارگێڕی‮ ‬و ژمێریاری‮ ‬و پسپۆری‮ ‬نەوتمان هەیە‮ .‬

دەربارەی‮ ‬كێشەی‮ ‬میلاكیش ئەم بەڕێوەبەرە ئاماژەی‮ ‬بەوەدا كە ئەوان میلاكی‮ ‬پێویستییان نییە لەڕووی‮ ‬بڕوانامە ئەوەشی‮ ‬نەشاردەوە كە پەروەردە كان هاوكاریان ناكەن بۆ دەستخستنی‮ ‬ئەو وتی‮ : ‬ئێمە لەبەر ئەوەی‮ ‬میلاك لە پەروەردە گشتییەكان وەردەگرین زۆربەی‮ ‬پەیمانگاكانی‮ ‬ئێمە ئێستا میلاكی‮ ‬پێویستییان نییە لە‮ ‬ڕووی‮ ‬هەڵگرتنی‮ ‬بروانامە‮ ‬،‮ ‬بۆ نمونە ئێمە پێویستمان بە هەڵگرانی‮ ‬بڕوانامەی‮ ‬بەرز هەیە ماستەرو دكتۆرا بەڵام پەروەردەكان بەگشتی‮ ‬هاوكار نین كە میلاكی‮ ‬خاوەن بڕوانامەی‮ ‬بەرز بە ئێمە بدەن بۆیە ئێستا لە قەزاكان زۆربەی‮ ‬ستافی‮ ‬پەیمانگاكان هەڵگری‮ ‬بڕوانامەی‮ ‬دبلۆمن‮ .‬

نەبوونی‮ ‬ئیمتیازات هۆكارێكی‮ ‬دیكەیە كە مامۆستاكان‮ ‬ڕوو لە پەیمانگاكان نەكەن چونكە پەیمانگاكان و بەتایبەتی‮ ‬هونەرە جوانەكان بە زۆری‮ ‬پسپۆری‮ ‬وردن بۆیە وانەكان زۆر جیاوازن لە پەیمانگا لەگەڵ هەمان پسپۆڕی‮ ‬لە قوتابخانەكان دا بۆیە ئێمە پێویستمان بە هەڵگرانی‮ ‬بڕوانامەی‮ ‬بەرز هەیە بەتایبەتی‮ ‬ماستەرو دكتۆرا بۆئەوەی‮ ‬بتوانین ئاستی‮ ‬زانستی‮ ‬پەیمانگاكان بەرز بكەینەوە لەگەڵ ئەوەشی‮ ‬كە پێشتر هیچ پلەیەكی‮ ‬دامەزراندن بۆ پەیمانگاكان بە گرێبەست نەبووە جگە لە بەر لە دووساڵ‮ ‬90 پلەی‮ ‬گرێبەست دامەزرا‮ .‬

نەگونجاوی پڕۆگرامی‮ ‬خوێندن‮

دەربارەی‮ ‬پڕۆگرامی‮ ‬خوێندن ئایا تا ئێستا پرۆگرامێكی‮ ‬تۆكمە لە پەیمانگا حكومییەكان دانراوە كە قوتابی‮ ‬بۆ ژیانی‮ ‬خۆی‮ ‬و كاركردن بتوانێت سوودی‮ ‬لێوەربگرێت مامۆستا موسڵح ئاماژەی‮ ‬بەوەدا كە پڕۆگرامەكە گونجاو نییە ئەو وتی‮ : ‬ئێمە ناتوانین بڵێین پڕۆگرامەكە تۆكمە نییە بەڵام دەتوانین بڵێین گونجاو نییە پڕۆگرام بەردەوام پێویستی‮ ‬بە نوێبوونەوەیە ئێستا پرۆگرامی‮ ‬هونەرە جوانەكان دەگەڕێتەوە بۆ پێش دەساڵ پرۆگرامی‮ ‬سەركەوتوو دەبێت چوار ساڵ جارێك نوێبكرێتەوە بەڵام ئەوانەی‮ ‬ئێمە نوێ نەكراونەتەوە جگە لە پەیمانگاكانی‮ ‬كۆمبیوتەرو وەرزش‮ ‬كە پێش سێ ساڵ نوێكراوەتەوە كە ئەم گۆڕانكارییانە پێویستی‮ ‬بە كۆنفرانس و ۆرك شۆپ هەیە‮.‬

ئاستی‮ ‬قوتابی‮ ‬

دەربارەی‮ ‬ئەوەی‮ ‬كە ئایا ئەو ئیمكانییاتانە چین كە پێویستن بۆبەرزكردنەوەی‮ ‬ئاستی‮ ‬زانستی‮ ‬قوتابی‮ ‬پەیمانگا و ئێوە لەبەر دەستتان نییە ئایا هەموو هەوڵدانێك بۆ بەرەو پێش چوون بەتایبەت لە ئاستی‮ ‬زانستی‮ ‬پەیوەندی‮ ‬بە ئیمكانییاتی‮ ‬مادی‮ ‬هەیە لەمبارەیەوە مامۆستا موسڵح پێچەوانەی‮ ‬ئەم بۆچوونەی‮ ‬هەبوو ئەو وتی‮:‬‮ من لەگەڵ ئەو بۆچوونە نیم هەموو شتێیەك ناخەمە سەر ملی‮ ‬ئیمكانییاتی‮ ‬مادی‮ ‬هەرچەندە‮ ‬ڕۆڵی‮ ‬هەیە بەڵام‮ ‬ڕۆڵێكی‮ ‬سەرەكی‮ ‬نییە بەڵام لە راستییا هەبوونی‮ ‬پڕۆگرامی‮ ‬بە هێز وە ستافێكی‮ ‬كارا خواستی‮ ‬قوتابیش بۆ ئەو بیشەو بەشەی‮ ‬هەیەتی‮ ‬فاكتەری‮ ‬سەرەكین بۆ دروستكردنی‮ ‬قوتابییەكی‮ ‬بەرهەمهێنەر‮ ‬،‮ ‬كێشەیەكی‮ ‬تر ئەوەیە كە پڕۆگرامەكانی‮ ‬خوێندن لای‮ ‬ئێمە هیچ پەیوەندییەك و هاوگونجانێكی‮ ‬لەگەڵ بازاڕی‮ ‬كاردا نییە دەبوو ساڵانە هاوگونجان بكرێت لەنێوان پرۆگرامی‮ ‬خوێندن و بازاڕی‮ ‬كاردا بۆ نمونە بازاڕ‮ ‬پێویستی‮ ‬بە چ جۆرە دەرچویەك هەیە لەكام سێكتەر كە ئەمە هەمووی‮ ‬كاری‮ ‬پلانە‮ ‬،‮ ‬ئێمە نیمانە بۆیە ناشتوانین دەرچویەكی‮ ‬بەرهەمهێنەر پێبگەیەنین ئیستا ئەوەی‮ ‬هەیە تەنها خوێندنە نەك فێركردن‮ ‬،‮ ‬بەشێكیش بۆ بەشێكی‮ ‬تر جیاوازە بۆ نمونە لە هونەرە جوانەكان قوتابی‮ ‬تا‮ ‬ڕادەیەك دەتوانێت بەرهەمی‮ ‬خۆی‮ ‬ببینێت لەیەكێك لە بوارەكاندا‮ .‬

دەربارەی‮ ‬وەرگرتنی‮ ‬قوتابی‮ ‬لە پەیمانگاكانی‮ ‬حكومی‮ ‬تاچەند بەیەكسانی‮ ‬پێوەرەكانی‮ ‬وەرگرتنی‮ ‬تێدا جێبەجێدەكرێت ئەو بەڕێوەبەرە لەمبارەیەوە وتی‮: ساڵانە مەرج و پێوەرمان هەیە چونكە هەموو ساڵێك هەر پەیمانگایەك ژمارەیەك قوتابی‮ ‬وەردەگرێت لەمانگی‮ ‬7 یان‮ ‬8 پێش دەستپێكردنی‮ ‬خوێندن پلانی‮ ‬وەرگرتن دادەڕێژین هەر پەیمانگایەك بەپێی‮ ‬توانای‮ ‬وەرگرتنی‮ ‬خۆی‮ ‬پاشان مەرجەكانی‮ ‬گشتی‮ ‬دادەنێین بۆ نمونە مەرجی‮ ‬تەمەن و ساڵی‮ ‬خوێندن هەیە لەهەر پەیمانگایەك بە جۆرێك لە هەندێكییان لیژنەی‮ ‬چاوپێكەوتن هەیە بەو پێیە قوتابی‮ ‬وەردەگیرێت‮. ‬

6930 قوتابی‮ ‬لە پەیمانگا حكومییەكان دەخوێنن و دابەشكراون لەسەر‮ ‬30 پەیمانگا پێشم وایە كە ژینگەی‮ ‬پەیمانگا حكومییەكان لە ئەهلییەكان باشترن جگە لە قەزاكان‮ ‬لەڕووی‮ ‬بیناوە لەڕووی‮ ‬ستافەوە راستە ئێمە لە قەزاكان كێشەی‮ ‬میلاكمان هەیە بەڵام لە پارێزگاكان كێشەی‮ ‬میلاكمان نییە‮ ‬بەراوردی‮ ‬پەیمانگا حكومی‮ ‬و ناحكومییەكان‮ . ‬

دەربارەی‮ ‬جیاوازی‮ ‬پەیمانگا حكومییەكان و‮ ‬ناحكومییەكان كەچین؟ ئایا ئەوانیش هەمان كێشەی‮ ‬ئێوەیان هەیە‮ ‬یان میكانیزمی‮ ‬كاركردنییان جیاوازە ؟ ئەوان‮ ‬یاسای‮ ‬خۆیان هەیە بۆكاركردن و وەرگرتنی‮ ‬قوتابی‮ ‬بەڵام هەمان سیستەمی‮ ‬حكومییەكان پەیڕەو دەكەن لەڕووی‮ ‬سیستەمی‮ ‬تاقیكردنەوەكان و‮ ‬پرۆگرامی‮ ‬خوێندن لە پەیمانگاكانی‮ ‬هونەرو كۆمبیوتەرو وەرزش،‮ ‬ئێمە ئەگەر بەدوادا چونێك بكەین لەسەر قوتابییەكی‮ ‬پەیمانگای‮ ‬حكومی‮ ‬بەبەراورد لەگەڵ قوتابییەكی‮ ‬پەیمانگای‮ ‬ناحكومی‮ ‬تەكلیفی‮ ‬قوتابی‮ ‬حكومی‮ ‬لەسەر حكومەت ئەتوانین بڵێین‮ ‬دووبەرامبەرە لەكاتێكدا كاتژمێری‮ ‬دەوام و خشتەی‮ ‬وانەو پرۆگرام وەك وتم هەمان شتن بەڵام ناحكومی‮ ‬بیرۆكەی‮ ‬وەبەرهێنانە ئیدارەیەكی‮ ‬دارایی‮ ‬باشتر پەیڕەو ئەكەن

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌