2018-02-08

فازل میرانی

 ئەو ناكۆكی و ململانێیەی بووە هۆی هەڵگیرسانی شۆڕشی مەزنی ئەیلوول بە ڕێبەرایەتی بارزانیی نەمر هیچ شیكردنەوەو بە تیۆریكردنی پێ ناوێت بۆ خاوەنی هزری و عەقڵیەتی ئەو عێراقیانەی هاتنە سەر كورسی حوكم، بۆ دیاری كردنی مافی كورد و شایستەیی ئەو نەتەوەیە. تەنانەت ئەو سیفەتانەی لەنێو حاكم دا هەیە وا خەریكە بەرەو عەقڵ و هزری خودی ئەو میللەتەش شۆڕ دەبێتەوە كە خۆی لە مەینەتی دا دەژی بەهۆی رەفتارەكانی حوكمڕان و پشتگوێخستنی ویست و داواكاریەكانیان لەلایەن ئەو فەرمانڕەوایانە لەڕووی ژیان و ئاسایش و پەروەردەوە (لەو كاتەی كە هیچ كێشەیەكی نەتەوەییان نیە)، هەموو ئەو مەینەتیشە پشتگوێ خراوانەش بۆی هەیە كۆچكردن بەرەو دەرەوەی وڵات یانیش شۆڕشی نێوخۆیی دروست بكات.
ناسنامەی نیشتیمانی وابەستەیەكە یاسا سیاسیەكانی دەوڵەت بەرهەمی دێنێت وهیچ ویستێكی دیكەی وڵاتانی دەرەوە بۆی نیە دەست لەو ناسنامە و ئەم ویستە وەربدات تا ئەویش سەروەری نەكەوێتە مەترسیەوە. ئەم پرسەش لە وەتەی هەبوونی دەستەواژەی دەوڵەتی نەتەوەیی لە ئەورووپا هاتە كایەوە، پێناسەی نیشتیمانی و هەبوونی ڕاڕایی لەنێوان بوونی بە گرێبەست لە نێوان تاك و دەوڵەت و بوونی بە شێوازێك لە مەرج كە بگاتە ئەو ئەنجامەی تاك هیچ ویستێكی تیادا نیە، بەڵام ئەم وابەستەیە كاریگەری پێشكەوتنی شارستانی پێوە دیار بوو تەنانەت گەیشتە ئەو ئاستەی وا بیری لێ بكرێتەوە ئەم پرسە دەبێتە هۆكاری پاشكەوتنی گەل و میللەتان.
هەر بۆیە سیستەمە سیاسیەكان كار بۆ جوانتركردنی وێنەی خۆی دەكات بە نیشاندانی خاڵی لاواز و شێواوی كۆمەڵگە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە رێگەی كۆمەڵگەی مەدەنی و هەندێك بازنەی سیاسی تایبەت ئەمەش زۆر جار دەبێتە بیانووێك بۆ دەستوەردان وجوڵاندنەوەی كەسانی دیكە بۆ فشار خستنە سەر لایەن و دەسەڵاتی حوكمڕان، لەم ڕوەشەوە چەندین نموونەمان بینی بە خستنی فشار بە ئامانجی گۆڕینی سیستەم تا ڕێگە و رێ و شوێنی نێودەوڵەتی وەرنەگرێت. هەر بۆیشە چەندین یاسا و ڕێسا دەركەوتن كە یاسا و ڕێسا كۆنەكانیان لەباربرد، ئەوانەی كە بۆ ماوەیەكی زۆر وەكو هێڵی سوور وابوون لە كۆمەڵگەكانی ناوچەكەمان.
لەسەر ئاستی عێراق، ئێمەی كوردستانی هەمیشە لە مەینەتی حوكمی پێشوەختە دا دەژیاین لەبارەی گومان خستن بۆ هەست و وابەستەی نیشتیمانپەروەریمان، و بەچەندین پێوەری جیا جیا مامەڵەمان لەگەڵ دا دەكرێت، و هەر چەندە ئێمە لە ڕەچەڵەك و مەزهەبێكی دیكەین، بەڵام ئەم پرسە هیچ كاتێك نەبووە كێشە و نەبووە هۆكارێك بۆ ئەوەی حزب و لایەنەكانی ئۆپۆزیسیۆنی عێراقی هێرش بكەنە سەرمان بە تایبەتی كە ئێمە لە یەك خەندەق دا بووین لە چیا و دەشتەكانی خۆمان، ئەوان لە دژی رژێمێك وەستان كە هەڕەشەی لە هەمووان دەكرد لەبەر ئەوەی داوای ئازادیمان كرد و وابەستەییمان زۆر لەو وابەستەییە بەهێزتر بوو كە لە ناسنامە كاغەزەكەدا هاتووە، ئێمە بە خوێن و تێكۆشان و شەهید بە یەكەوە گرێ درابووین.
هیچ قۆناغێكی شۆڕشگێڕی لەو چوار قۆناغەی تیایدا ژیاین لەڕۆڵی ئێمە خاڵی نەبوو، ئێمە و ئەو كەسانەی كە خاوەنی ویست و ئیرادەی بەهێز بوون بۆ ئایندەی نیشتیمان و ئەو رێگەیەشمان وەكو شێوازی ژیانی خۆمان هەڵبژارد و ئێمەش بووینە مەرجەعیەتی عەقایدی هاوشان لەگەڵ مەرجەعیەتی نیشمان. وەك زانراویشە بڵاوبوونەوەی باروود، هەموو موجامەلە و قسە ناراستەكان ئاشكرا دەكات چونكە رێگەی قورسی خەبات هیچ رێگەیەك بەجێ ناهێڵێت بۆ رێگەگرتن لە مەرگی لەناكاو، روخسارەكان بە ماسكی گازەوە داپۆشرابوون و ئەمڕۆش ئەو ماسكانە نەماون. ئامادەكاری بۆ شۆڕش و ساڵانی ئەم شۆڕشە و دوای نسكۆی بەهار و رێگە بەرەو ڕاپەڕینی بەهار تا گەیشتن بە ساڵی 2003، بەهەموو هەوراز و نیشێویەكانی و هەموو كەم و كوڕی و باشیەكانی و كەم و كوڕی و باشیەكانی ئەوانەی لەگەڵمان دا بوون، هیچ كاتێك لە پەڕاوی كارەكانمان دا نەبوو ئەو گرفتانەی ئەمڕۆ بەدەستیانەوە دەناڵێنین ببنە پڕوپاگەندەی هەڵبژاردن. ئەم یادگاریە خراپانەش بێگومان مێژوو بۆ نەوەكانی ئایندە باسی دەكات بەبێ ئەوەی قابیلی هیچ ڕازاندنەوەیەكی وشەگەری و گۆڕانكاری و یاری پێكردن بێت. چونكە رێبازی عەقڵ لە دوایین ساتەكان دا هەموو شتێك ئاشكرا دەكات ئەگەر چەكیش هەڵبگرێت و تەمەنێك لەدەست بدات و مێژووێك بۆ خۆی دروست بكات بۆ ئەو ئاساییە بەڵام لە قووڵایی عەقڵ دا ئەو هۆكارێكی بەكار هێنا و ئامانجەكەی لەدەست دا، ئەو تەنها دەسەڵاتی دەوێ ئەمەش دوایین ئەنجامە.
لەوەش ناخۆشتر ئەوەیە، ئەوانەی لە رۆژانی خەبات دا ئێمەیان ناسی، بەڵام لەبەردەم دەرگای كۆشكەكانی دەسەڵات ئینكاری ئێمەیان كرد، ئەوان تەنها گرتنەدەستی دەسەڵاتیان لەبەرچاو بوو.
ئیمام عەلی كوڕی ئەبو تاڵب رەزای خوای لەسەر بێت كە ویستیان بیكوژن گوتی: ئەوەی لە ڕابردوودا نیشانتان دا، چی بەسەرهات؟ دووپاتیشی دەكەمەوە، ئەوەی دەیەوێ خەڵك لە دژی ئێمە هان بدات با قسەكانی (تورفەی كوڕی عەبد) بهێنێتە بەرچاوی لەبارەی زوڵمی كەسانی نزیك.

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌