2018-02-12

خەبات/عەلی‮ ‬بانیشاری‮-‬هەولێر
پـاش‮ ‬7 مـانگ لـە كـاركردن بووە و كۆكـردنـەوەی‮ ‬پـارچەی‮ ‬شوێنەواری‮ ‬و كەلەپووری‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەواری‮ ‬زانكۆی‮ ‬سەلاحەدین بووە خاوەنی‮ ‬مۆزەخانەیەكی‮ ‬فێركاری‮. ‬سەرۆكی‮ ‬بەشەكە دەڵێ‮" ‬لە تـەواوی‮ ‬زانكۆكانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان مۆزەخانەی‮ ‬لەو شێوەیە نییە‮". ‬بەوتەی‮ ‬ئەو مەبەست لە دروستكردنی‮ ‬مـۆزەخانەكە بـۆ خوێندنی‮ ‬وانەی‮ ‬كرداری‮ ‬قوتابیانی‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەوارە‮. ‬لەلایەكی‮ ‬ترەوە‮ ‬یاریدەدەری‮ ‬راگری‮ ‬كۆلێژی‮ ‬ئەدەبـیاتی‮ ‬زانكۆی‮ ‬سەلاحەدیـن دەڵێت‮" ‬لە هەوڵداین ئەو پارچەی‮ ‬شوێنەواریانـەی‮ ‬لای‮ ‬هاونیشتمانیانە بگـەڕێنرێنتەوە بۆ مۆزەخانـەكـە‮". ‬چاوەڕوانیش دەكـرێت لە داهاتوودا رووبەری‮ ‬مۆزەخانەی‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەوار فراوانتر بكرێت‮.‬
7ی‮ ‬ئەم مانگە لە هەولێری‮ ‬پایتەخـت بە ئامادەبوونی‮ ‬د.ئـەحمەد دزەیی،‮ ‬سەرۆكی‮ ‬زانكۆی‮ ‬سەلاحەددین و چەندین بەرپرسی‮ ‬حكومی‮ ‬و حیزبی،‮ ‬لە بەردەم بینای‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەواری‮ ‬كۆلێژی‮ ‬ئەدەبیات پەردە لەسەر پەیكەری‮ ‬كۆپی‮ ‬كراوی‮ ‬خواوەندی‮(‬عەشتار-ئەربـێلا‮) ‬لادرا،‮ ‬پـەیكەرە لە سەردەمی‮ ‬ئاشوورییەكانـدا هێما و سـومبلی‮ ‬كـۆنی‮ ‬شاری‮ ‬هـەولـێر بووە‮. ‬د.زێدان بـرادۆستی،‮ ‬راگری‮ ‬كۆلێژی‮ ‬ئەدەبیات لەوتەیەكدا سوپاسی‮ ‬هەموو ئەو كەسانـەی‮ ‬كرد كە هاوكارییان كردوون و‮ ‬بە مۆزەخانەكەوە ماندووبوون و بوونی‮ ‬مۆزەخانەكەشی‮ ‬گـرنگ وەسفـكرد‮. ‬پاش مۆزەخـانەی‮ ‬فێركاری‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەواری‮ ‬زانكۆی‮ ‬سەلاحەدین كرایەوە‮.‬
د.عەزیز زێباری،‮ ‬سەرۆكی‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەوار بۆ(خەبات‮) ‬گوتی‮" ‬ئامانج لە كردنەوەی‮ ‬مۆزەخانە زۆرن،‮ ‬بەڵام ئێمە مەبەستمانە قوتابیانی‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەوار لەپاڵ وانەی‮ ‬تیۆری‮ ‬وانەی‮ ‬كرداریش لە مۆزەخانەكەدا بخوێنن‮". ‬گوتیشی‮" ‬كردنەوەی‮ ‬مۆزەخانەكە‮ ‬یارمەتیدەرێكی‮ ‬باشە بۆ بەشی‮ ‬شوێنەوار و لە زۆربەی‮ ‬زانكۆكانی‮ ‬دەرەوەش مۆزەخانە هەیە‮". ‬ئاراس ئیسماعیل،‮ ‬دكتۆرا لە زانستی‮ ‬شوێنەوار و‮ ‬یاریـدەدەری‮ ‬راگری‮ ‬كۆلێژی‮ ‬ئەدەبیاتی‮ ‬زانكۆی‮ ‬سەلاحەدین بە(خـەبات‮)‬ی‮ ‬گوت‮" ‬لە تەواوی‮ ‬زانكۆكانی‮ ‬هەرێمـی‮ ‬كوردستان مۆزەخانەی‮ ‬لەم شێوەیە نییە‮". ‬گوتیشی‮" ‬راگرایەتی‮ ‬كۆلێژ و بەشی‮ ‬شوێنەوار پاش هەوڵ و ماندووبوونێكی‮ ‬زۆر توانیان ئەم مۆزەخانەیە بكەنەوە‮". ‬
ناوبراو دەشڵێـت‮" ‬ئەو پارچە شوێنەواریانەی‮ ‬لە مـۆزەخانەكەدا هەن لە تەواوی‮ ‬عێراق و هەرێـمی‮ ‬كوردستان هێنراون و بـەشێك لە پـارچەكان رەسـەنن و بەشێكی‮ ‬تریان كۆپین‮". ‬ئاماژەی‮ ‬بۆ ئەوەشكرد هەندێك لەو پارچـانەی‮ ‬كە هێنراون بەهـۆی‮ ‬نەبـوونی‮ ‬شوێنەوە پیشان نەدراون،‮ ‬بەڵام لە ئاینـدەدا ئەگـەر مۆزەخانەكە گـەورەتر كرا دەكرێت ئەوانیـش نمایش بكرێن‮. ‬
روونیشی‮ ‬كردەوە لە داهاتوودا هەوڵدەدەن ئەو پارچە شوێنەواریانەی‮ ‬كە لای‮ ‬هاولاتیانن كۆیان بكەنەوە و وەكو دیاری‮ ‬بگەڕێنرێنەوە بۆ مۆزەخانە‮ ‬یان حكومەتی‮ ‬هەرێم بەشێوەیەكی‮ ‬فەرمی‮ ‬داوا لە خەڵك بكات هەر پارچەیەكی‮ ‬شوێنەواری‮ ‬لای‮ ‬بگەڕێننەوە بۆ مۆزەخانە‮. ‬
د.ئاراس ئیسماعیل دەشڵێت‮" ‬دەكرێت پارچە شوێنەوارییە رەسەنەكانن بدرێن بە مۆزەخانەی‮ ‬شارستانی‮ ‬هەولێر و كۆپییەكەی‮ ‬بۆ مۆزەخانەی‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەوار بێت تا بكرێتە بەرنامە و قوتابیانی‮ ‬شوێنەوار بتوانن لێكۆلێنەوە لە هەموو پارچەكانن بكەن‮". ‬
بەشی‮ ‬شوێنەوار لە ساڵی‮ ‬2000 دامەزراوە،‮ ‬بەشەكە‮ ‬25 مامۆستا و‮ ‬160 قوتابی‮ ‬لەهەر چوار قۆناغەكەی‮ ‬خوێندن هەیە‮. ‬مێژووی‮ ‬پارچە شوێنەوارییەكانی‮ ‬مۆزەخانەی‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەوار لە چاخی‮ ‬بەردینی‮ ‬كۆن‮ ‬9000 سالا پێش زایین‮ ‬دەست پێدەكات تا سەردەمی‮ ‬عوسمانییەكان‮‬1913ی‮ ‬زایینی‮‬،‮ ‬ئەو پارچە كەلەپووریانەشی‮ ‬نمایشكراون مێژووەكەیان بـۆ‮ ‬100-150 سـاڵ دەگـەڕێتەوە‮. ‬بەپێی‮ ‬ئەو ئامارەی‮ ‬بە(خەبات‮) ‬دراوە نـزیكەی‮ ‬هـەزار پارچـەی‮ ‬شوێنەواری‮ ‬و كەلەپووری‮ ‬كە خـۆی‮ ‬لـە(پەیكەر،‮ ‬مەنجەنیق،‮ ‬شمشێر،‮ ‬بابەتی‮ ‬جوانكاری‮ ‬ئافرەتـان،‮ ‬كـانزا‮) ‬دەبـینێتەوە و هی‮ ‬سەردەمە جیاوازەكانن لە مۆزەخانەكەدا هەن‮.‬
سەرپەرشتیاری‮ ‬مۆزەخانەكە،‮ ‬مامۆستا هاوكار ئەحمەد كە خۆی‮ ‬مامۆستای‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەوارە لە كۆلێژی‮ ‬ئەدەبیاتی‮ ‬زانكۆی‮ ‬سەڵاحەددین لەبارەی‮ ‬كردنەوەی‮ ‬مۆزەخانەكە گوتی‮: "‬بەدڵنیاییەوە بوونی‮ ‬مۆزەخانە لە بەشی‮ ‬شوێنەواری‮ ‬زانكۆی‮ ‬سەڵاحەددین گرنگیی‮ ‬خۆی‮ ‬هەیە،‮ ‬پڕۆژەی‮ ‬كردنەوەی‮ ‬مۆزەخانەیەكی‮ ‬لەم شێوەیە لە سەرەتای‮ ‬كردنەوەی‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەوارەوە هەیە،‮ ‬چونكە خوێندن لە بەشی‮ ‬شوێنەوار چەندی‮ ‬تیۆرییە دوو هێندە خوێندنی‮ ‬پراكتیكییە و پێویستە فێرخوازان راستەوخۆ مامەڵە لەگەڵ پارچە شوێنەوارییەكان بكەن‮".‬
هەروەها گوتیشی‮: "‬لەو كاتەوە چەندین پارچەی‮ ‬شوێنەوارییمان كۆكردبوویەوە و هەندێك لەو پارچانە لە لایەن فێرخوازانی‮ ‬بەشی‮ ‬شوێنەوار بەدیاری‮ ‬دراون بە بەشی‮ ‬شوێنەوار و مۆزخانەكە،‮ ‬هەروەها بەشێكیشی‮ ‬لە لایەن مۆزەخانەكانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستانەوە دراون بە مۆزەخانەكە‮".‬
لەچوارچێوەی‮ ‬كردنەوەی‮ ‬مۆزەخانەكە،‮ ‬پەردە لەسەر پەیكەری‮ ‬خواوەند عشتار كە بە‮ ‬یەكێك لە خواوەندەكانی‮ ‬سەردەمی‮ ‬كۆنی‮ ‬ناوچەی‮ ‬هەولێر دادەنرێت لادرا و ئەو پەیكەرە وەكو كۆپییەك لە لایەن هونەرمەندێكی‮ ‬كورد بە ناوی‮ ‬هاوكار رسكن-ەوە بۆ بەشەكە دروستكرابوو‮.‬
مامۆستا هاوكار ئەحمەد لەدرێژەی‮ ‬قسەكانیدا گوتیشی‮: "‬جگە لەوەش بیرمان لەوەكردووە بەشێك لەو پەیكەرانەی‮ ‬بەشێكن لە مێژووی‮ ‬كوردستان و بەتایبەت ناوچەی‮ ‬هەولێر كۆپی‮ ‬بكەین و لێرە دایانبنێین لەو پەیكەرانەی‮ ‬كە‮ ‬یان لێرە نیین‮ ‬یان بەداخەوە تەواو تێكچوون،‮ ‬لێرە فێرخوازان رادەهێنرێن كە چۆن مامەڵە لەگەڵ پارچە شوێنەوارەكان دەكەن‮".‬
لەبارەی‮ ‬پارچە شوێنەوارەكانیشەوە و مێژووەكانییان سەرپەرشتیاری‮ ‬مۆزەخانەكە رایگەیاند‮ "‬مێژووی‮ ‬زۆر كۆنی‮ ‬عێراق و كوردستانیشی‮ ‬تیادایە و تاوەكو سەردەمی‮ ‬ئیسلام و میرنشینە كوردییەكان و بەگشتی‮ ‬بەشێكییان بۆ سەدان ساڵ پێش زانیین دەگەڕێنەوە،‮ ‬بەشێك لەو پارچانە لە گل و بەشێكیان پارچەی‮ ‬كانزایین و دراوی‮ ‬كۆنیش هی‮ ‬سەردەمی‮ ‬یۆنانی‮ ‬و عوسمانی‮ ‬تا دراوی‮ ‬سەردەمی‮ ‬شاهانە لە عێراق،‮ ‬هەڵگیراون‮".‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌