2018-02-13

غازی‮ ‬حەسەن 

لە دونیای‮ ‬ئازاد ئەمجۆرە هەواڵانە دەبێتە سەرچاوەی‮ ‬ژمارەیەكی‮ ‬ئێجگار زۆر لەدەزگاكانی‮ ‬راگەیاندن،‮ ‬هەواڵێكی‮ ‬كۆمەڵایەتییە،‮ ‬بەڵام پڕواپڕ‮ ‬لەسیاسەت‮. ‬لەدونیای‮ ‬ئازاد،‮ ‬راگەیاندن هەر بەتەنیا ورژێنەر نییە،‮ ‬بەلكو دروستكەری‮ ‬رای‮ ‬گشتیشە،‮ ‬كە لەسەر بنەمایەكی‮ ‬زانستی‮ ‬پیشەیانە بەرێوەدەچێت‮. ‬هەمیشە گەورە بەرپرسانی‮ ‬ئەمەریكاو بەرپرسانی‮ ‬دیكە لەكۆشكی‮ ‬سپیو دەزگاو دامەزراوە گەورەكانی‮ ‬ئەو وڵاتە لەبەردەم راوی‮ ‬خێراو ئاشكراو چاوی‮ ‬كامێراو رۆژنامەنووسانن‮. ‬

لەتەك ئەوەشدا ئاساییە هەواڵ هەدنێك بیبەرو خوێ بكەن،‮ ‬بەڵام مشكێك ناكانە فیلێك،‮ ‬یان بەپێچەوانە‮. ‬بەكردەوە كاری‮ ‬رۆژنامەنووسی‮ ‬پیشەیەكی‮ ‬ماندووكەری‮ ‬پڕ‮ ‬لەبەرپرسیارەتییە‮. ‬رۆژنامەنووس هیچی‮ ‬لەسیاسییەكو دەسەڵاتدارێك كەمتر نییە،‮ ‬گەلێك جاران پێگەی‮ ‬دەزگاكانی‮ ‬راگەیاندن هێندە كاریگەرە،‮ ‬پتر لەوەزارەتو‮ ‬دەزگا گرینگەكان بایەخیان پێدەدرێت‮. ‬چەند رۆژیكە،‮ ‬بەرپرسێكی‮ ‬دیكەی‮ ‬كۆشكی‮ ‬سپی‮ ‬لەئەمەریكا كەوتۆتە داوی‮ ‬راگەیاندنەكانەوە،‮ ‬راستە رووداوەكەی‮ ‬ئەم بەرپرسە كۆمەڵایەتیو كەسییە،‮ ‬بەڵام،‮ ‬كە راگەیاندن پێیدەزانێت،‮ ‬ئیدی‮ ‬دەرفەتی‮ ‬خۆدزینەوەو پەردەپۆشكردنو‮ ‬بەلاڕێدا بردنی‮ ‬رای‮ ‬گشتی‮ ‬لەبەردەمدا نامێنێت،‮ ‬كەسی‮ ‬گومانلێكراو،‮ ‬ناتوانێت لەدەرەوەی‮ ‬چاودێری‮ ‬هەڵسوكەوت بكات‮. ‬دێڤید سورنسن‮ ‬نووسەری‮ ‬گوتارەكانی‮ ‬كۆشكی‮ ‬سپی،‮ ‬كە دەبێتە دووەمین‮ ‬یاریدەدەری‮ ‬سەرۆكی‮ ‬ئەمەریكا دۆنالد ترەمپ لە ماوەی‮ ‬چەند رۆژێك دەست لەپلەو پایەكەی‮ ‬بكێشێتەوە،‮ ‬لەراستیدا ئەم هەڵوێستەی‮ ‬پەیوەستە بەبانگەشەی‮ ‬توندتیژی‮ ‬دژی‮ ‬خێزانی‮. ‬لەهەمان كاتدا ئەو بەرپرسە بانگەشەكانی‮ ‬كۆنە خێزانی‮ ‬پێشووی‮ ‬رەتدەكاتەوە،‮ ‬دەڵێت هیچ جۆرە توندتیژییەكی‮ ‬جەستەیی،‮ ‬یان دەروونی‮ ‬دژ بەكارهێنابێت‮. ‬پێش چەند رۆژێكیش‮ ‬رۆب بۆرتر‮ ‬سكرتێری‮ ‬كاروباری‮ ‬موچەخۆرانی‮ ‬كۆشكی‮ ‬سپی،‮ ‬بەهۆی‮ ‬بەكارهێنانی‮ ‬توندتیژی‮ ‬دژی‮ ‬هەردوو خێزانی‮ ‬پێشووی،‮ ‬دەستی‮ ‬لەكارەكەی‮ ‬هەڵگرت‮. ‬كورد گوتەنی‮ ‬ئیدارەی‮ ‬ترەمپ لێی‮ ‬قەوماوەو هەر ماوەیەك ئابڕوچوونێكی‮ ‬نوێی‮ ‬تێدا روودەدات‮.‬

‮‬جێسیكا كۆربت‮‬ی‮ ‬ژنی‮ ‬پێشووی‮ ‬سۆرنسن‮‬،‮ ‬بەرۆژنامەی‮ ‬واشنتن پۆستی‮ ‬راگەیاندووە،‮ ‬مێردەكی‮ ‬توندتیژی‮ ‬دژ بەكارهێناوە،‮ ‬لەو كاتەی‮ ‬بەشێوەیەكی‮ ‬فەرمی‮ ‬خێزانی‮ ‬بووە‮. ‬گوتیەتی‮ ‬لەچەند بۆنەیەكی‮ ‬جودا مێردەكەی‮ ‬بە تڕۆمبێل بەسەر قاچی‮ ‬كەتووەو بەدیواری‮ ‬داداوە و جگەری‮ ‬بەدەستەكانی‮ ‬كوژاندۆتەوە‮. ‬لەراگەیاندراوێكی‮ ‬تایبەتدا سۆرنسن گوتیەتی‮: ‬هیچ كردەیەكی‮ ‬توندتیژی‮ ‬دژی‮ ‬كۆنە ژنەكەی‮ ‬بەكارنەهێناوە،‮ ‬هەروەها لەدژی‮ ‬هیچ ئافرەتێك كاری‮ ‬لەمجۆرەی‮ ‬ئەنجام نەداوە،‮ ‬بەلكو رایگەیاندووە،‮ ‬كە بەپێچەوانە ئەوەوە،‮ ‬ئەو لەلایەن خێزانییەوە رووبەڕووی‮ ‬توندتیژی‮ ‬جەستەیی‮ ‬بۆتەوە‮. ‬ئێستا خەریكە رێكاری‮ ‬یاسایی‮ ‬لەمبارەوە دەگرێتە بەرو هەر لەبەر ئەم هەواڵەش بوو،‮ ‬دەستی‮ ‬لەكارەكەی‮ ‬لەنێو كۆشكی‮ ‬سپی‮ ‬كێشاوەتەوەو نایەوێت كۆشكی‮ ‬سپی‮ ‬تێكەڵی‮ ‬ئەمجۆرە كێشانە ببێت‮. ‬ترەمپ لەبروسكە گوتارێكی‮ ‬لەمبارەوە گوتیەتی‮: ‬بۆرتر‮ ‬كاری‮ ‬زۆر چاكی‮ ‬لەنێو كۆشكی‮ ‬سپی‮ ‬كردووە،‮ ‬هیوای‮ ‬ژیانێكی‮ ‬باشی‮ ‬بۆ دەخوازم،‮ ‬ئەو بێتاوانیشە،‮ ‬هیودارم ئەم قسەیەتان لەبیر بێت‮. ‬ئەندامێكی‮ ‬گۆنگرێسی‮ ‬دیموكراتەكان‮ ‬نیدیا ڤیلاسكیز‮ ‬هێرشی‮ ‬توندی‮ ‬كردۆتە سەر رۆشنبیریی‮ ‬رقلێبوونەوەی‮ ‬ئافرەت لەنێو كۆشكی‮ ‬سپیدا‮.‬

كۆشكی‮ ‬سپیش‮ ‬ئاشكرای‮ ‬كرد،‮ ‬كە ئەوان ئاگایان لەم كێشەیە هەیەو‮ ‬یەكسەر سۆرنسنیان ئاگادار كردۆتەوەو ئەویش لەئەنجامدا دەستی‮ ‬لەكاركێشاوەتەوە‮. ‬ترەمپیش هەر هێندە گوتیەتی‮ ‬ئەمە كاتێكی‮ ‬قورسە بۆ بۆرتەر،‮ ‬هیودادارم دۆخی‮ ‬باش بێت‮. ‬دیموكراتەكانیش ئەم مەسەلەیان قۆستۆتەوەو رەخنە دەگرن،‮ ‬جۆ بایدنی‮ ‬جێگری‮ ‬سەرۆكی‮ ‬پێشووی‮ ‬ئەمەریكا گوتیەتی،‮ ‬ترەمپ دەیەوێت مەسەلەكەی‮ ‬بۆرتر بچووك بكاتەوە،‮ ‬لە دەربڕێنێك لەبارەی‮ ‬ئەم كێشەیە دەڵێت‮: ‬ئەمە وەكو ئەوەیە وایە بڵێیت ئەو بكوژەی‮ ‬لەوێ وەستاوە،‮ ‬نیگاركێشێكی‮ ‬زێدە باشە‮. ‬

‮ ‬لەمبارەوە رۆژنامەی‮ ‬گاردیانی‮ ‬بەریتانیش بڵاویكردۆتەوە،‮ ‬كە دەست لەكاركێشانەوەی‮ ‬بۆرتەر لەئەنجامی‮ ‬خراپ مامەڵەكردن بووە لەگەڵ ژنەكانی،‮ ‬بۆیەشە ئێستا‮ ‬یەكێك لەئەدگارەكانی‮ ‬ئیدارەی‮ ‬ترەمپ خراپ مامەڵەكردنە لەگەڵ ئافرەت،‮ ‬پێش ئەوەی‮ ‬لادان بێت لەخوڕەوشت‮. ‬هەروەسا گوتیەتی‮ ‬ئەم ئیدارەیە پڕە لەو پیاوانەی‮ ‬توندوتیژیی‮ ‬لەگەڵ ئافرەت بەكاردەهێنن،‮ ‬هەرچەندە زانراوە،‮ ‬كە بۆرتر مامەڵەی‮ ‬خراپی‮ ‬لەگەڵ هەردوو ژنی‮ ‬كردووە،‮ ‬بەڵام دەڵێت من پیاوێكی‮ ‬راستم‮.‬

هەرچەندە هەندێك لەدۆستەكانی‮ ‬كۆشاون بۆ ئەوەی‮ ‬جۆرێك لەداكۆكی‮ ‬لە بۆرتر بكەن،‮ ‬بەڵام بەپێی‮ ‬رۆژنامەی‮ ‬نیۆیۆرك تایمز،‮ ‬ترەمپو هەندێك لەبەرپرسانی‮ ‬كۆشكی‮ ‬سپی‮ ‬بێزاری‮ ‬خۆیان لەم داكۆكییە دەربڕیوە،‮ ‬كە درۆی‮ ‬تێدایە،‮ ‬بۆیەشە ترەمپ بەتوندی‮ ‬پێداگری‮ ‬لەسەر لادانی‮ ‬بۆرتر كردووە،‮ ‬دوای‮ ‬ئاشكرابوونی‮ ‬كێشەكە‮.‬

راگەیاندنی‮ ‬ئەمەریكا دەنووسن،‮ ‬لەتەك گەورە بەرپرسانی‮ ‬دەوروپشتی‮ ‬ترەمپ،‮ ‬سەرۆك خۆشی‮ ‬كونیەی‮ ‬لەمبارەوە زۆر پاك نییە،‮ ‬دەنگۆی‮ ‬ئەوە هەیە،‮ ‬كە سەرۆكیش بەخراپی‮ ‬مامەڵەی‮ ‬لەگەڵ ئافرەتان كردبێتو جاروباریش لێرەو لەوێ ئەم مەسەلەیە دەوروژێندرێت‮.‬

چەند مانگێك پێش ئێستا بەرپرسێكی‮ ‬دیكەی‮ ‬پارتی‮ ‬كۆماریی،‮ ‬كە ئەندامی‮ ‬كۆنگرێس بوو لەسەر دەستدرێژی‮ ‬سێكسی‮ ‬خۆی‮ ‬كوشت،‮ ‬هەروەها‮ ‬یەكێكی‮ ‬دیكەشیان بەهۆی‮ ‬بڵاوبوونەوەی‮ ‬دەنگۆی‮ ‬پەیوەندی‮ ‬ناشەرعی‮ ‬سێكسی،‮ ‬لەكاتی‮ ‬ركابەری‮ ‬بۆ ئەندامی‮ ‬پیران بەرانبەر دیموكراتەكان دۆڕا،‮ ‬ئەم دۆڕانەش بۆ كۆمارییەكان زێدە خراپ بووم،‮ ‬چونكە خەریكە زۆرینەی‮ ‬پیران لەدەست دەدەن‮. ‬

كەناڵی‮ ‬بەناوبانگی‮ ‬ئەمەریكی‮ ‬سی‮ ‬ئێن ئێن لە دیدارێك لەگەڵ‮ ‬جێنەفەر وێلوبی‮ ‬ژنی‮ ‬پێشووی‮ ‬بۆرتر،‮ ‬ئاشكرای‮ ‬كردووە،‮ ‬كە ناوبراو توندوتیژی‮ ‬دژی‮ ‬خێزانەكەی‮ ‬بەكارهێناوە،‮ ‬ژنەكەش گوتیەتی‮ ‬لەسەردەمی‮ ‬ژنو مێردایەتی‮ ‬بەردەوام لەژیانێكی‮ ‬پڕ‮ ‬ترسوتۆقان ژیاوە‮.‬

ئیدارەی‮ ‬ترەمپ هەر رۆژە كێشەیەكی‮ ‬ئابڕووچوونی‮ ‬لێ دەقەومێت،‮ ‬ئاشكرابوونی‮ ‬ئەم كێشانە كاریگەریی‮ ‬لەسەر ئیدارەی‮ ‬ترەمپ دەبێت،‮ ‬چونكە ئەو دەیەوێت وەكو سەرۆك باشترین تیمی‮ ‬كاركردنی‮ ‬هەبێت،‮ ‬لەلایێكی‮ ‬دیكەش ئەم كێشە كۆمەڵایەتیانە لەلایەن دیموكراتەكان وەكو مەسەلەیەكی‮ ‬سیاسی‮ ‬هەڵسوكەوتی‮ ‬لەگەڵ دەكرێت،‮ ‬دژی‮ ‬پێگەو نێوبانگی‮ ‬كۆمارییەكانو نوێنەرەكانیان بەكاریان دەهێنن،‮ ‬تا كار گەیشتۆتە ئەوەی‮ ‬بڵێن نابێت رقڵێبوونەوەی‮ ‬ئافرەت لەنێو كۆشكی‮ ‬سپی‮ ‬شوێنی‮ ‬هەبێت‮. ‬راگەیاندن كاریگەریی‮ ‬راستەوخۆی‮ ‬لەسەر بەرهەمهێنانی‮ ‬ئەمجۆرە هەواڵانە هەیە،‮ ‬هەواڵێكی‮ ‬كۆمەڵایەتی‮ ‬دەبێتە سیاسی،‮ ‬لەنێو سیاسەتیشدا دەبەسترێتەوە بەهێزو ناكۆكیو ململانێی‮ ‬نێوان حزبەكانو گروپو ئاڕاستە فكریو سیاسییەكان،‮ ‬تەنیا دوور نییە كاریگەریی‮ ‬لەسەر بڕیاری‮ ‬سیاسیش دروست بكات،‮ ‬بەهۆی‮ ‬تێكچوونی،‮ ‬یان روودانی‮ ‬گۆڕانكاری‮ ‬لەهاوسەنگی‮ ‬هێزەكان‮. ‬ژیانی‮ ‬سیاسی‮ ‬لەئەمەریكا پڕیەتی‮ ‬لەمجۆرە ئابڕووچوونانە،‮ ‬كە هەندێكیان كاریگەریی‮ ‬لەسەر رەوشی‮ ‬سیاسیو پێگەی‮ ‬دەسەڵاتو سەرۆكو كەسایەتییە بەنێوبانگەكان دەبێت،‮ ‬هەندێكجاریش،‮ ‬وەكو مەسەلەیەكی‮ ‬راگەیاندن دەمێنێتەوەو بازاڕی‮ ‬شاشەو لاپەڕە‮ ‬یەكەكانی‮ ‬رۆژنامەو بەرگی‮ ‬گۆڤارەكانی‮ ‬پێ گەرمو پڕ‮ ‬بینەرو كڕیار دەكەن‮. ‬لەهەموو ئەو رووداوانەدا ئەریكی‮ ‬راگەیاندن ئەركێكی‮ ‬پیشەیانە،‮ ‬زانیارییەكان دەگوازێتەوە،‮ ‬بەلای‮ ‬شكاندنی‮ ‬كەسایەتی‮ ‬هیچ كەسێكدا ناچێت،‮ ‬راستییەكانیش دەڵێت،‮ ‬دەبێتە سەرچاوەی‮ ‬بێزاری‮ ‬بۆ تاوانبارو گومانلێكراوەكان،‮ ‬بەڵام دیسان ناچنە ژێرباسی‮ ‬سۆزو كاردانەوەی‮ ‬كەسی‮ ‬و‮ ‬رقلێبوونەوە‮.‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌