2010-05-25

بۆتان جەلال

 

 

سەرەڕای ئەوەی تاریكی ژیانمی تەنیبوو، هەژاری و نەداری لە زۆر ئاوات دووریان خستبوومەوە، خەم و ژان و تەنیای ئاسۆی دنیای رووناكیان لێڵ كردبووم، وەلێ هەمیشە خۆم سێبوری و سەلوای خۆمم دەدایەوە و هیوا و ئومێدم بۆ خۆم دەچاند... ئەمە كورتەیەك لە ژیانی گەورە نووسەری گاڵتەجاری عەرەب "مەحمود ئەلسەعدەنی" یە كە لە پێشەكی كتێبێكدا بەناوی (رۆژانێك لەگەڵ منداڵە لاسارەكە) لە نووسینی سامی كەمالەدین دەربارەی ژیانی مەحمود سەعدەنی نووسیویەتی، بڵاوكراوەتەوە.

رۆژنامەنووس و نووسەری گاڵتەجاری میسری مەحمود سەعدەنی لەرۆژی 28ی فبرایەری ساڵی 1928 لە (جیزە) چاوی بۆ ژیان هەڵهێناوە، رۆژی 4/5/2010 لە تەمەنی 82 ساڵی كۆچی دوایی كرد، بە مردنی ئەم كەڵە نووسەرە میسر و عەرەب هەر هەمووی یەكێك لە راگرە هەرە ناودارەكانی تانزی گاڵتە و گەپ و گاڵتەجاری لە دەستدا.

لە كتێبەكدا لەسەر زاری مەحمود سەعدەنی هاتوو: "من نووسەرێكی زۆر بە بەخت بووم كە سەرەتای ژیانی نووسەریم بە ئاشنایەتیكردن لەگەڵ چەندین نووسەر و میوزیكژەن و رووناكبیری گەورەی میسری دەستپێكردووە، سەرەتا (مائمون شناوی)م ناسی و لەوێوە فێری هونەری گاڵتەجاری بووم، نووسەرێكی  زۆر بە توانا بوو لە بواری گاڵتە و گەپدا نموونەی دەگمەن بوو، گەر هەلێكی باشی بۆ بڕەخسابایە هیچی لە (ئۆسكرا وایلد) كەمتر نەدەبوو، هەروەها توانیم لە نزیكەوە ببمە هاوڕێی (نەجیب رەیحانی) لە رۆژانی دواینەكانی تەمەنیدا داوای لێكردم ببمە ئەكتەر و بچمە ناو بواری نواندن لە شانۆ و تەلەڤزیۆن و سینەمادا، ئەگەر پاش ئەو داواكردنەی چەند مانگێكی دیكە بژیابایە، رەنگبوو ئێستا ئەكتەرێكی ناوداری میسر دەبووم، پاشان (بەیرەم تونسی)ی شاعیر و (شێخ محەمەد رەفعەت) و (شێخ زەكریا ئەحمەد)ی دەنگخۆش و (كامل شناوی)یم ناسین"

لە درێژەی تشك خستنە سەر ژیانی خۆی لەو كتێبەدا، باس لە كار و ئیشەكانی لە فەرمانگە حكوومییەكان دەكات و دەڵێت: سەرەتا بە 6 جونیهە بووم بە فەرمانبەر، بەڵام زوو دەریانكردم، رووم كردە دنیای رۆژنامەگەریی وەك رۆژنامەنووسێك لە چەند رۆژنامەیەكدا بەپارچە بەرامبەر بەچەند پارەیەكی كەم بابەتم بڵاو دەكردەو، دوای ئەوەی برادەرایەتیم لەگەڵ چەندانێك لەو رۆژنامەنووسانە پەیدا كرد كە لە شەقامی محەمەد عەلی لەچەند رۆژنامەیەكی ئەوێدا كاریان دەكرد، بۆم دەركەوت كاری رۆژنامەگەریی ئەو خەونە گەورەیە نییە كە خەڵكی ئاواتی بۆ بخوازێت، فێڵبازیی و دووڕوویی هەندێك لەو برادەرانم وایان لێكردم دووچاری بێهودەیی و رەشبینی ببم، بۆیە زۆر بە جیدی هەوڵی خۆكوشتنم دا، بەڵام پەشیمان بوومەوە.

سەعدەنی دەڵێت لە گۆڤاری (كەشكول) كە گەورە نووسەر و رۆژنامەنووس مەئمون شناوی دەریدەكرد، كارم كردووە، زۆریش پیشەی رۆنامەگەریی لەو نووسەرە بلیمەتە فێر بووم، ئەویش دوای ماوەیەك لە كاركردنم لەوێ، گۆڤارەكە داخرا، پاشان بابەتم بۆ رۆژنامەی (المصری) دەنارد كە زمانحاڵی پارتی وەفد بوو، پاشان رووم كردە دەزگای (الهلال) لەوێ لەگەڵ كارێكاتێرستێكی برادەرم گۆڤارێكی تایبەت لە گاڵتە و گەپمان  دەرچواند، بەهۆی ناكۆكیمان لەگەڵ پیاوانی سانسۆر گۆڤارەكەیان لێداخستین...

مەحمود سەعدەنی لەبواری سیاسەتدا چالاكانە كاری كردووە، پشتگیری لەشۆڕشی 23ی یۆلیۆ كرد و پاشان لە رۆژنامەی (الجمهوریە) دەستی بە كار كردووە، ئەو كات ئەو رۆژنامەیە ئەنجوومەنی سەركردایەتی شۆڕشی سەرپەشتیان دەكرد، كاتێك ئەنوەر سادات بووە سەرۆكی پەرلەمانی میسری بە بڕیارێك مەحمود سەعدەنی لەو رۆژنامەیە دوور خستەوە، بڕیارەكە هەر تەنیا بۆ ئەو نەبوو، بەڵكو (بەیرەم تونسی) و (عەبدولڕەحمان خەمیسی) و دەیان رۆژنامەنووسی بە توانای گرتەوە، پاشان بۆیان دەركەوت هۆكاری دوورخستنەوەیان بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە جارێكیان مەحمود سەعدەنی (نوكتە)یەكی لەسەر ئەنوەر سادات گوتووە و نوكتەكە گەیشتۆتەوە خۆی...

پاش دوورخستنەوەی لەرۆژنامەی (الجمهوریە) نووسەر و رۆماننووسی ناودار (ئیسحان عەبدولقدوس) داوای لێدەكات لەگەڵیدا لە گۆڤاری (رۆز ئەلیوسف) دا كار بكات و ناونیشانی بەڕێوەبەری نووسینی پێدەبەخشێت.

ژیان و پیشەی رۆژنامەگەری وەك خۆی دەڵێت وا ئاسان نییە و رێگای رۆژنامەنووسان بە گوڵ نەچێندراوە، ئەوەتا لە چەند لاپەڕەیەكی كتێبەكەدا دەگێڕێتەوە و دەڵێت: (بەهۆی كارێكی رۆژنامەوانییەوە سەفەری سوریام كرد، ئەوكات ئامادەكاری بۆ یەكگرتنی (میسر و سوریا) دەكرا، لەوێ ئەندامانی حیزبی شیوعی سوریا نامەیەكیان پێدام كە بیدەمە دەست سەرۆك جەمال عەبدولناسر، نامەكە هەڕەشە ئامێز بوو، تیایدا نووسرا بوو دەبێ میسر و دەسەڵاتدارانی هەموو ئەندامانی حیزبەكەمان لە میسر ئەوانەی دەستبەسەرن و لە بەندیخانەكانن ئازادیان بكەن، ئەگینا چارەنووسێكی رەش لە چاوەڕوانیاندایە.

مەحمود سەعدەنی دەڵێ: من نەمدەزانی نامەكە چی تیا نووسرا بوو، منیش نامەكەم دایە دەست ئەنوەر سادات، لە ئەنجامدا سادات بڕیاری گرتنی دام (2) دانە ساڵ لە بەندیخانەكانی قەڵا و واحات و فەیوم ژیانێكی تاڵم بەسەر برد و گوایە من پشتگیری لە حیزبی شیوعی دەكەم، پاش ئەو دوو ساڵە ئازاد كرام و گەڕامەوە سەر كارەكەم لە (رۆز ئەلیوسف)، پاشان بە قووڵییەوە تێكەڵ بە پرۆسەی سیاسەت دەبێت و دەچێتە رێزی رێكخستنەكانی "الطليعي"، ئەگەر ئەوكات محەمەد حەسنێن هەیكەل باڵیۆزی سەرۆك عەبدولناسر بوو و بازنەی سیاسەتەكانی ناسری بەجیهان دەبەستەوە، مەحمود باڵوێزی سەرۆك جەمال عەبدولناسر بوو لەناوەوەی میسر، ناوداری و دەسەڵاتێكی گەورەی بۆ خۆی پێكهێنابوو بەتایبەتیش لە نێوەندە رۆشنبیرییەكاندا حیسابێكی تایبەتی بۆ دەكرا، بەڵام ناكۆییەكانی لەگەڵ ئەنوەر سادات هەر دەهات گەورەتر دەبوو، وای لێهات بە بڕیاری سادات ئیشكردنی مەحمود سەعدەنی لەناو میسر قەدەغە كرا، ناچار بوو بۆ كارو نان پەیداكردن روو بكاتە بەیروت، دوای ئەوەی شەڕی ناوخۆ لە لوبنان هەڵگیرسا، ئەویشی جێهێشت و رووی كردە لیبیا و بە دیداری سەرهەنگ موعەمەر قەزافی شاد بوو، قەزافی داوای لێكرد بگەڕێتەوە لوبنان لەوێ رۆژنامە یان گۆڤارێكی بۆ دەردەكات، بەڵام رازی نەبوو بگەڕێتەوە لوبنان، پاشان لە رۆژنامەی "الفجر"ی ئیماراتی دەستی بەكاری رۆژنامەگەری كردەوە، ئەمجارەیان رووی كردە كوێت لە رۆژنامەی "السیاسە الكویتیە" درێژەی بە پێشكەشكردنی بیر و بۆچوونە سیاسی و ئەدەبیەكانی دا، لەوێوە رووی كردە ئێراق، پاشان بەرەو لەندەن خۆی پێچایەوە و لەوێ گۆڤارێكی بە ناوی (23 یۆلیۆ) دەرچوواند كە ناوداریەكی یەكجار گەورەی بەدەستهێنا. پاش تیرۆركردنی ئەنوەر سادات سەرۆكی ئەوكاتی میسر و دوژمنە سەرسەختەكەی لە ساڵی 1981 مەحمود ئەلسەعدەنی گەڕایەوە خاكی نیشتمانەكەی و سەرۆك حوسنی موبارەكی سەرۆكی نوێی میسر پێشوازیەكی گەرمی لێكرد و داوای لێكرد لاپەڕەیەكی تازە هەڵبداتەوە.

گرنگترین بەرهەمەكانی ئەم نووسەرە گاڵتەجارییەی كە نەك تەنها خاوەن زمانێكی تیژ و هار بوو، بەڵكو مێشكێكی گەورە و توانایەكی رادەبەدەریشی لە نووسین و سیاسەت هەبو، ناسراوترین كتێبەكانی (مذكرات السعدني) و (الولد الشقي) و (الموكوس في بلد فلوس) و (رحلات ابن عطوطة) و (قهوة كتكوت) و (حمار من الشرق) و (مسافر بلا متاع) چەندین بەرهەمی دیكە لە چیرۆك و سناریۆی سینەماین...

سەرچاوە:

www.moheet.com

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌