2010-05-25

رەزوان عەبدولقادر

 

مێژوو بە گشتی، مێژووی هونەریش بەتایبەتی ئەوەی سەلماندووە، كە یەكەمین نووسینی مرۆڤی كۆن نووسیبتی، بریتییە لە وێنەكێشان... وێنەی سەر ئەشكەوتەكان بەڵگەن بۆ ئەوەی هونەری شێوەكاری بە شێوەیەكی سەرەتاییش بێت لەگەڵ پەیدابوونی مرۆڤدا هاتووتە ئاراوە... هاوڕێ و هاودەمی ناو ئەشكەوتی مرۆڤی كۆن بووە... زمانی ئالو گۆڕكردنی زانیاری و لێكتێگەیشتن بووە... ئەركی زمانی بینوە، وێنەكێشانەكەش  پێویستی ژیان هێناوێتییە ئاراوە پەیوەندی بە تینی بە ژیان و گوزەرانی مرۆڤی كۆنەوە هەبووە... ئەو وای بۆ چووە ئەگەر وێنەی شێرێكی كێشا ئیتر دەتوانێ ئەگەر بۆ سبەی بەرەو رووی بۆوە بتوانێ بەسەریدا زاڵ ببێ و راوی بكات. كەواتە ئەو وێنەكێشانەی سەر ئەشكەوتەكان هێزێكی دەروونی و وزەیەكی مەزنی پێداوە. سرووشتی ئەوەی پێ بەخشیوە كە دەتوانێ بەسەر ئەو دڕندەیە زاڵ ببێ كە بەلای مرۆڤەكەوە مانای زاڵبوونە بەسەر سرووشتدا لەلایەكی دیكەوە ئەم وێنەكێشانە پەیوەندی بە ژیان و دەرامەت و بەرهەمهێنانی ئەو قۆناغەوە هەبووە... دوور نییە بۆ ئەوەیش بووبێ زانیاری پتر لەسەر ئەو گیاندارانە پەیدا بكات و لێیان بكۆڵیتەوە. دیارە هونەر بە رێگەیەك حساب دەكرێ لەو رێگایانەی هۆشیاری و زانیاری پێ زیاد دەبێ و وەك زۆر رێگەی دیكە مەسەلەی سوود وەرگرتن لە تاقیكردنەوەكانی رۆژئاوا كارێك نییە بە تەنیا نووسەر و هونەرمەندانی كورد كردبێتیان، بەڵكو كارتێكردن و كاریگەری هونەری رۆژائاوا گەیشتۆتە قووڵایی زۆربەی وڵاتان، ئەگەر مەسەلەكە سوودوەرگرتنبێ لە قوتابخانە جۆراوجۆرەكانی ئەورووپا، ئەوەیان سەربەستییە بۆ گەڕان شارەزابوون لە نهێنییەكانی هونەر ئاشنابوونە بە رێبازە نوێكان.

بەڵام لاساییكردنەوەی رووت بێ وەك هەندێجا ر لە سەردانی پیشانگاكانی لای خۆمان هەندێ لە تابلۆكان فوتۆكۆپیییە كارەكانی رۆژئاوان لە كاتێكدا پێویستە ئێمە هونەری رەسەنی خۆمان لە تابلۆكان رەنگ بداتەوە، ئەگینا ئەو لاساییكردنەوەیە تاساندنی هونەری خۆماڵییە، ئەگەر مەسەلە نوێخوازیی و تازەبوونەوە بێ... كە ئەمەیان كەس لاری لێی نییە و ناشتوانێ ببێتە كۆسپ لەبەردەمیدا بۆچی ئەو نوێخوازییە شوناسنامەی خۆمانی لەگەڵدا نەبێ رەنگ بداتەوە لەسەری، خاوەنی شوناسنامەی زاتی و بابەتی لەسەر دەستی هونەرمەندانی خۆماندا لە دایك ببێ، هەن بیروڕای رەخنەگرانی رۆژئاوا بە بیروڕای ناو كتێبە پیرۆزەكان دەزانن لەبەر رۆشنایی بیردۆز و بۆچوونەكانی لەوان و فلچە بەدەستەوە بگرن. ئەوانەی بیردۆزە (تیۆری) ئەدەبی و هونەرییەكانی رۆژئاوا وەك بیردۆزە زانستییەكان سەیر دەكەن ئەوا بە هەڵەداچوون زانست و ئەدەب لەم دووڕیانەدا لێك جیا دەبنەوە... ئێمە لە ئاستی بیردۆزەكانی نیوتن، ئانشتایندا ملكەچین، چونكە زانستی و سەلمێنراون... بەڵام بیردۆزە هونەری و ئەدەبییەكانیان زۆریان زانستی نین و لەسەر هەموو زەمینەیەك و لە هەموو شوێنێكدا هەمان سەرئەنجام بەدەستەو نادەن، بگرە یەك ئەوەی دیكە رەت دەكاتەوە... بە دەگمەن رێك دەكەوێ دوو فەیلەسووفی جوانی لەلای ئەوان لەسەر مەسەلەیەك رێكبكەون... تەنانەت لەرۆژائاوا لە هەر رەخنەگرێ یاخود توێژەرەوەیەك داوا بكەی پێناسەی شیعرت بۆ بكات ئەو دڵنیایە هەریەكە و پێناسەی تایبەتی خۆی هەیە كە لە هی هاوڕێكەی جیاوازە... شیعر كە زۆر بە تەمەنترە لە هونەری شێوەكاری نوێ لەسەر پێناسەكردنی رێكناكەون و ناكۆكن ئیتر چۆن لەسەر هونەری شێوەكاری رێكبكەون، كە رەنگە بڵێم لە هەموو لقەكانی دیكەی هونەر راڤە و لێكدانەوەی زیاتر هەڵدەگرێ، بۆیە لێرەدا دەڵێم پێویستە لەسەر هەموو هونەرمەندانی خۆمان رەسەنایەتی خۆمان بپارێزین و لە هونەرەكەمان رەنگ بداتەوە بۆ ئەوەی وەكو هەموو میللەتانی دونیا مۆركی تایبەتی هونەری كوردی دیار بێت.

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌