2010-05-26

فازڵ ڕەوف  

 

سەرهەڵدانی شۆڕشی 26ی گوڵان لە كاتێكی پێویست و هەستیار دابوو، پاش شكستی شۆڕشی ئەیلوولی مەزن لە 6ی ئازاری 1975 بە پیلانێكی گڵاو نامرۆڤانە لەسەر دەستی سێ سەركردەی بێ ویژدان و دژ بە كورد و كوردستان، كە هەرسێك گۆڕبەگۆڕ بوون بە دەردێكی قابیل بەوان»سەدام و شای ئێران و هاواری بۆمدینی جەزائیر«كە ئەمانە هەق وایە كورد و نەوە دوای نەوە لە بیریان نەكەن و هەمیشە نەعلەت بوونیان بۆ بنێرن.

كورد و بزووتنەوەی كوردایەتی لە كوردستانی ئێراق، بەتایبەتی لە شۆڕشی ئەیلوولی مەزن لە پێشكەوتن و گەشەدابوو هەر لە 11ی ئەیلوولی 1961 تاكو ئەو شكستە بەدرێژای 14 ساڵ بەبەردەوامی و بەبێ دابڕان، لەگەڵ بەدەستهێنانی گەلێ دەسكەوت لە هەموویان گرنگتر بەیانی 11ی ئازاری 1970 كە سەركردایەتی و بەسەرۆكایەتی باوكی رۆحی نەتەوەی كورد چۆكی بە ڕژێمی بەعس داداو دانی نا بە مافەكانی نەتەوەی كورد. گەشەی شۆڕشی و پێشكەوتنی گەیشتە دروستكردنی حكوومەتی كاتی بۆیە ئەو دڕندە و دژ بە مافی كورد و ئەو پیلانە شومەیان دروست كرد وەك باسمان كرد. بەڵام قارەمانی و گیان فیدایی سیاسەتەمداری كورد باوكە بارزانیی نەمر توانی پاش چەند مانگێ، لەسەر ئەوەی كە تووشی نەخۆشیەكی ترسناك ببوو، دوای ئەو شكستییە و بەجێهێشتنی كوردستان بۆ تاران و پاشان بۆ ئەمەریكا بەدەم ئازارو خەفەت دوورە وڵاتی بڕیارو دامەزرێنەری دووبارە شۆڕشی 26ی گوڵانی پێشكەوتووخوازبوو، بە هاوكاری و پشتیوانی ڕۆڵە نەبەردو قارەمانەكانی، كاكە ئیدریسی جوانەمەرگ و سەرۆك مسعود بارزانی، بەڵام گرنی ئەو هەڵگیرسانەوەی شۆڕش لەوەدا بوو كە هەموو میللەت بێ هیوا ببوون هەڤاڵانی ڕێكخستن پەرشوبڵاو ببوون هیوای تەنها چەكێك نەمابوو لە خۆیان بەدواوە چەند كەسێكی نزیك خۆیان كەس نەمابوو. ئەتوانین بڵێین دروستكردنەوە و دامەزراندكە زۆر زۆر لە شۆڕشی ئەیلوول زەحمەتربوو. ڕژێمی فاشیش زۆر بەهێزتربوو و كۆنتڕۆڵی تەواوی بەسەر كوردستاندا كردبوو، كە تەنها سەربازێ لەسەر هەموو سنوور هاتوووچۆی ئەكرد بێ چەك، بۆیە دەڵێین دروستبوونەوەی شۆڕشی گوڵان لە كاتێكی هەستیاردا بوو، پاشان كە شۆڕش زوو دامەزرایەوە بە زوویش گەشەی كرد، هۆیەكانی ئەگەڕایەوە بۆ بێزاری میللەتی كورد لە كردەوە تۆقێنەرەكانی بۆ كورد مەترسی گەورە بۆ تەواوی میللەتی كورد لەسەر هەر چوار پارچەی كوردستان. بەرەو دروستبوونی شەڕی ئێران، هێرشی رژێم بۆ سەر تیرەو تایفەكانی شیعە و چینەكانی تر. شان بە شانی ئەو بارودۆخە ڕاستە دروستبوونی چەند لایەنێكی كوردی و لەگەڵ لایەن و بەرهەڵستەكانی شیعە، ئێراق و ڕژێمی بەعس كە ئاڵایە ئەو شەڕە مەترسیداری لەگەڵ ئێران، ئیتر ترسناكترین فشاری خستەسەر بارودۆخی ئابووری كە بەرەو شكستی و مەترسی ڕۆیشت ڕۆژ لە دوای ڕۆژ ئەو بارودۆخە شۆڕشی بەهێزكرد.

بارزانیی نەمر لە كاتێكی زۆر پێویست و مەترسی كۆچی دوایی كرد و ماڵئاوایی لێكردین، بەڵام ئامادەبوون و هەست بە بەرپرسیارتەكەی كاك ئیدریس و سەرۆك بارزانی وایانكرد كاریگەری زۆر لە بارودۆخەكە نەكات بڕیاری كۆنگرەی 9 درا، لە كۆنگرە كاك مسعود بەسەرۆك هەڵبژێردرا، ئەمە كارێكی كرد كەمێ بارودۆخەكە ئارام و بەرەو یەكلایی ئەچوو پێشمەرگە و بارەگاكان هەر لە سنوورەكان و هەندێ شوێن بۆ ناوەوەش كوردستانی گرتەوە ئەوكاتە پارتیمان لقەكانی  4،3،2،1 لەكاردابوون چەك و ئیمكانیەتەكان سنوورداربوون، بەڵام یەكەیەكە هەڤاڵانی پێشمەرگە و بەرپرس و ڕێكخستنی بە بڕواو هیمەت و خۆراگرو ئازابوون بێ بیانوو بێ بەرامبەر تێدەكۆشان، دەتوانین بڵێین تاكو 1980 كۆمەڵێكی زۆر لە سەركردەكانی شۆڕشی ئەیلوول و هەڤاڵانی ڕێكخستن و پێشمەرگەكان گەڕانەوە ناو شۆڕش و پەیوەندیان كرد لەوانەی لە ئێران ئەژیان لەوانەی نەفی كرابوون بۆ ناوەڕاست و خوارووی ئێراق لەوانەی چووبوونە ئەوروپا و ئەمریكا. شۆڕش زۆر بەرەو فراوانی و گەشەچوو، سەركردایەتییەكی حەكیم و لێ زان و بەتوانا دەوروی خۆیان بینی لەسەروویانەوە كاكە ئیدریسی جوانەمەرگ و سەرۆك مسعود بارزانی خۆشەویست كە هەوڵی باشیان دەدا بۆ یەكخستنی لایەنەكانی ئێراق و كورد، هەروەها بەهێزكردنی پەیوەندی دەرەوە بە وڵاتانی عەرەبی و ئەوروپی واتە دروستكردنی پردێكی بەهێز، تۆماركردنی گەلێ داستانی مەزن لەسەرتاسەری كوردستان، واتە جگە لە پەیوەندی و یەكخستنەوەی ریزەكانی ڕێكخستن و بەشی ڕاگەیاندن و سەربازیش بەهێزبووین، دەتوانین بڵێین بەماوەی چەند ساڵی شۆڕشی 26 ی گوڵان بووە تەواوكەری شۆڕشی ئەیلوولی مەزن و توانرا بە تەواوی داكۆكی لە مافەكانی كورد و كوردستان بكرێ خاڵ بە خاڵ و كەڵكی تەواو لە ڕێچكەی بارزانیی نەمر وەربگیرێ بەتایبەتی لە بەرنامەكانی لە مێژوو و لە جوگرافیای كوردستان و ئێراق. كە ئێستا كەڵكی باش لێ وەرئەگیرێ لە دانووساندنی لایەنەكانی ئێراق و ئەمریكا و بەریتانیا و ئەوروپا. دەتوانین بڵێین شۆڕشی گوڵانی پێشكەوتووخواز شانبەشانی لایەنە كوردستانییەكان خاوەنی بەرهەمی پەرلەمانی كوردستان و حكوومەتی هەرێم و ئەو هەموو دەستكەوتوو و پڕۆژە جۆراجۆرو گرنگانەیە كە لە سایەی خوێنی شەهیدە نەمرەكان و باوكە بارزانیی نەمر هاتۆتەدی . بۆیە لەسەر هەموو تاكێكی ئەم میللەتە پێویستی پارێزگاری لەم دەسكەوتە مەزنە بكەن كە هاتۆتەدی و نەهێڵین ناحەزو گێرەشێوان ئەم بارودۆخە ئازادییەمان لەبارببەن، چونكە زۆر بە زەحمەت و دەریا خوێن و لەخۆبردووی و گیانفیدایی رۆڵە نەبەردەكانی ئەم میللەتە قارەمانە هاتۆتەدی، بەتایبەتی نەهێڵین ئەوانەی هاتوونەتە سەرحازروو بەقسەی بریقەدارو درۆو دەلەسە لاوە خوێن گەرمەكان بجوڵێنن و رایانكێشن بۆ كاری نابەجێ و نووسین و وتەی دوور لە ئەخلاقی كوردانە و دژ بە كوردستان. پارتی خاوەنی زیاتر لە 64 ساڵ خەبات و تێكۆشان دامەزرێنەرو بەرێبردنی دوو شۆڕشی مەزن و پیرۆزە، هیچ كەس و لایەنێ ناتوانێ تانە و ناوی بهێنێ بەخراپە چونكە مێژووی سەرووەری تۆماركردووە سەركردەیەكی نەمرو خەمخۆرێكی وەك بارزانیی نەمر دامەزرێنەری بووە. سەرۆكێكی بێ وێنەی خەمخۆرترو سیاسەتمەدارو مەرجعیەتی كورد و تاڕادەیەك ئێراقیش تەواوكەری ئەو ڕووناكی و چرایە پیرۆزەیە ئیتر ناتوانرێ لایەنێكی تەمەن شیرەخۆرە تانە و یان قسەی نابەجێ بخاتە شوێنی، چونكە پارتی بە روناكێكی چەخماخەی هێنای و دروست بوو تاكو گەیشتە ئەو خۆرە گەشە زەردەی كوردستانی روون و گەشداركرد كوردیشی بەو سەركەوتنە ئازادییە گەیاند.

  بەرپرسی لقی 21.

 

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌