ROJNAMEY XEBAT 2012-09-08
Mafî Ko Le Serû Mafî Xowe, Le Dêrîne Şanoyekda

Ehmed Salar
(Ewe girewî xoy birdotewe
rêbazî momî peyrew kirdiwe
qîrusiya le xoy, ba her bisûtê
belam çiwar dewrî roşin bêtewe)
derû:
Xo rihncan û gişt nerencan, be xesletêkî beha balay mirov dadenrê u, yekêke le hêma cwanekanî gel peyrewî nîştman perwerî û , le heman katda diyardeyekî dîmukirasiyete, diyare nkolî kirdin le berjewendî xud, lepênawî berjewendî giştî da, bo serkewtinî hezuxwast û hîuway zorîne, hestkirdine bewey gel xêzane geweerîneye û nîştmanîş mal û lane meznekeye, ke gişt dabunerîte cwanekan û ayîn bereway debînê u, debête maiyey tundutolkirdinî sercem peywendiyekan, çi komelayetî û têkiray layenekanî dîke.


Belge Biwên:
Gewahî zîndûman, bo babetekeman, dêrîne şanoyî (efîgîniya le olîs), ke şakarêkî şa'îrî şanoyî nûsî îonan (îurpîdis)u lesalî (405 p z) nûsîuiyetî û nuwênrawe.


Em şanoiye wek sercem berhemekanî, le dastanekanewe

Helhêncrawew îlhambexşî buwe, dastanî çawg degêrêtewe : (agamemnûn)î (mîsînî) paşay (aragos)î îonan buwew, (mînalayos)î biraşî, (hbiln)î kîjî (lîdawnindars)î paşay (esparte)î xwastuwe, (hêlên) lenaw sedan daxwazda, emî helbijard, ewanîş her hemuwiyan, suwêndiyan xward, her kesêk rêgirbê, yan destdrêjî bikate ser em hawsergîriye, ewa her heman dij bew kes û layene, komek biken û bcengên, ewe bû (parsî kurî pirîmî) paşay (terwade), (hîlîn)î tefreda û lexştey bird u, weduîkewt, ewanîş lepay tole sendinewew geranewey (hêlîn) da, le şarî (olîs) kobûnewe û leşkirgeliyan drûstkird u, ser leşkirîşiyan, be (agamemnûn paşa) spard, belam (ba) helî nekird, heta keştiye çarokedarekaniyan berê bikewn û deriya berew (terwade) bibrn, emeş behoy serpêçî (agamemnûn)ewe bû lew belêney be (artîms)î xudawendî (baw) şkariyewe dabû, kewate ew leşkirkêşiye ser nagirê û nabzuwê, kewate babetî em şanoiye, birîtiye le qurbanîdan be (efgîniya)î kçî (agamemnûn), wate keresey serekî şanoiyeke, tiyadaman û dlerawkêyî bawke lenêwan mafî bawkayetî û mafî hemûan û gel, herweha lelayen kçekeşiyewe, tiyada mane lenêwan helbijardî jiyan yan merg û bequrbanî bûn, kewate kîjekew bawkî dekewne berdem heman serpişkî lehelbijardinda û heman çarenûsî ((bûn û nebûn)), (bûn) le serkewtinî ew twanayeda, ke zalbûne beser xudperstî û hênanedî xwastî xelkî.


Debînî, çon çonî bawk lepênawî gelda, mafî bawkayetî dekat be qurbanî mafî gel û le qonaxêkî terajîdî amêzda derbazî hêlî dlerawkê debê û biriyarî xoy dedaw, beheman şêweş kîjekey biriyarî azadaney, lepênawî serkewtinî xwastى gelda dedat.

Îdî be pêyî dastanekey cengî (terwade), (ba) heldekat û keştîgelekan, deriya debirn u, degene (terwade) û rûberû bûneweyekî (de) sal xayenî sext û giran debin û akam îonaniyekan beser ewanda zal debin.


Çend pêgeyekî têksteke: (katê gîrodey biriyarî qurbanîdan debêtewe) – ((aga memnûn paşa: paşayetî plew paiyeyekî leq û lêje, nesrewtin û mêmlayetiye u, rûnakît lê dekate tarîkî u, xoşî be naxoşî, raste hewlî bzurgî weçngxstin, serwerî û xoşî bexşe, belam ew demeş ke hatedî, îdî kuwêrewerî û renceroyî leduwaye u, diyare xudawendanîş le kemterxemî xoş nabin u, szakeşiyan merg û têkişkane, xwastekan temen heldelûşê û hoşîş lênagerê mirov aram û asûdebê)).


(Le layen (mînalabos)î birayewe, ke paşay (esperte)iye ser zenştî dekird, ke boçî le belênekey paşgez botewew kîjekey nakat be qurbanî).


- ((Mînalabos: rarayî nîşaney tirsnokî û budeleiye, demewêt ewey lejêr sertaye aşkiray bikem, çende bo le heq ladan bikey bêsûd û dadt nadat..., a eme bû emekdarît u, eme reftaru kirdarî dlsozanet bû, mirovî drûst eweye ke çuwe ser textî balay deselat çawî le hawelan û dostan û hawwilatîanewe bê,
êsta, bo yekemîn şt bewe tawanbart dekem, ke çon çonî le (olîs) hemwan bebirwa û dlgermiyewe hatine say alaketewe, beiumêdî geranewey ser berzî bo gel, ewe bû xudawend – bay – keştî berêxerî lê girtînewe, ewebû, katêk (kalks)î mezne axûn, peyame pîrozekey hêna, ke çon (artîms)î xudawendî – ba – û cengelstan û şkar, daway bextkirdinî ew kîjetan dekat kewadey şûkirdiniyetî, wate (efîgîniya) heta ewsa supakey (akiya) btwanê deriyaî (îce) bibrê .. xot biriyarî qurbaniyeket da)).


Le bînrawêkî dîkeda, bo ewey karîgerî giranî bextdaneke pîşandat, kîju bawkeke yekdebînin u, lew dîmaneyeyanda, xoşewîstiyeyekey beder le gişt pêwaneyek, xoy denuwênê.


((Aga memnûn: were kçekem, xoşewîstekem, dezanît to xoşewîstirîn kesmî?
Efîgîniya: bawke giyan, zor demêke nemdîuwî gelêk bîrm dekirdî. çend roj bû!? çend heftew mang? ay ke guşad bûm beşadibûnewem pêt!
Aga memnûn: ey min bo nalêyî...
Efîgîniya: supas ke nardt bedwama, karêkî çakt kird.
Aga memnûn: natwanim bilêm çend çakm kird...
Efîgîniya: bawke, ewe bo ke çawt pêmkewt nîgeran buwî?
Aga memnûn: gelêk şt hen serkirdekan û paşayan nîgeran deken.
Efîgîniya: desa bawke, deba her nebê em satet bo min bê û hemû ştê welawenê, le xem û pejaregerîê.


Aga memnûn: hemû ştêkim her bo toye, dl û mêşkm.
Efîgîniya: de kewate lêmgerê, heta ew girjî û çrç û loçane leser rût nehêlm û xende ser lêwt nêm.))
katê efîgîniya le hewalî hokarî hênanekey degat û bîrî lê dekatewe, îdî bê bakane, biriyarî xoy dedat.


((efîgîniya: zor beçakî bîrm lew ferman û biriyare kirdotewe, beser tirs û dlerawkêda zalm û hîç guwey pê nadem. emro (akiya) û keştî gelekanî çawiyan lemn birîwe, em karey min zebûnî û têkişkandî (frciya)î pêweyew serfrazî (ercîf) û dlniyayî hemîşeyî...))
diyare edeb û huner, wek hoşiyariyekî komelayetî, rengdaneweyekî rûnî jiyanekeye u, ewe degeênê, ew hoşiyariye le astî ew rojaneda buwe, ke mafî giştî leser û hemû ştêkewe buwe.
Sernc:


- Em şanonameye, ber le (2400) sal, ew rastiye deselmênî ke mafî ko leseru mafî xudeweye, ke bo yekem car salî (405 p z) le şanoy şarî (esîna) nuwêndrawe.


- Salî (1981) le layen nûserî em babetewe, le rêgay zimanî 'erebiyewe, kirawe be kurdî u, le heman salda çap kirawew, le mangî (nîsanî)î salî (1982) bote noberey berhemî şanoyî, peymangey hunere cwanekanî şarî slêmanî û leser şanoy amadeyî slêmanî kuran, becwantirîn şêwazî klasîzmî rayî kirawe, ke sercem şagirdan û mamostayanî beşî şano beşdarîan le encamdanîda kirduwew le derhênanî wergêrekey buwe.


S.G

 
chapkrdn   Share GERANEWE‌