ROJNAMEY XEBAT 2013-06-11
Reçelek û Kesayetî Ceneral Cumung

N: Serdar Es'ed
(Efsaney Cumung) em zincîre diramaye koriye dobilajkirawe Kurdiye bû le hawînî 2012, hemû şewanêk le katijmêr (8.5)pexş dekira le layen kenalî asmanî kurdistan TV) debuwe mîwanî dîdî bînerekanî.
Umn uwêray destxoşî û rêzm bo yek beyekî berêzanî sercem stafî teknîkî û hunerî û kesayetiye dramatîkiye dobilajiyekan. lezncîre dramay efsaney cumung ke berastî ger hewlî dlsozî û mandûnenasaney em stafe nebuwaye em berheme cwane, nedehate berhem û dîdî bîneranî şaşey kurdistan tî vî şad nedebûn bem zncîre dramaye dobilaje kurdiye cwane. ke herdem kat le duway kat, bîneranî em zîncîre dramaye dobilaje le çawerwanî katî (8.5)î şewanda debûn taku şadibn be zncîreyekî dîkey nuwey em dramaye dobilajkirawe kurdiye.
leseretada bepêwîstî dezanim bilêm: zorcar xwast û uîstî mirov le mlmlanê legel jiyanî rojaneyda tûşî deyan û sedan kosp û girft debêt. her lem mlmlanê û hewldan û kolnedaneyîda. (mirov) legel kospe destkirdekanî jiyan ta beencam geyştin le pênawî em xwast û uîstaneyda tûşî gelê azar û eşkence debêt lem pênaweda, her em kosp û azaru eşkencanene, debine hoy drustbûnî palnerî giring bo mirov. ke le encamekeyda drustbûnî kesayetî polayn û helo asayane û berzefraney efsaneyane û snûr birî (eql) û yasakanî debêt lepênaw geyştin be xwast û uîstû mebestekanîda. le jiyan û nimûney em core kesayetiye kolnederane gelê zorn benimûne: 1 – eweta adem selamî xuway lêbêt, lepênaw wedesthênanî jiyanêkî dîkey duway nemanî le jiyanî beheşt. hênde frmêsk helderêjî ta frmêskî xuwênîn le çawanîdê. yan delên: rûbarî frmêskî xuwênîn helderêjê taku xwawend nzakey qbul bikat û rêga û derwazeyekî tirî le jiyan pêbibexşêt. 2 – yan (van kox)î hunermend, le pênaw uîstî bo xoşewîstekey amadeye em hemû azare bçêjê, herdû guwêçkey xoy bibrêt û wek diyarî bidat be xoşewîstekey. 3 – yan (ferhad)î ewîndar, lepênaw geyştin be (şîrîn) amadeye be (gulîng) şaxî bêstun kun bikat û bibrêt. taku bigate ewîndarekey ke xewn û xwast û xuliyaiyetî. gelê nimûney tirî cwamêrî le karwanî jiyanda.. tad.

îtir mawetewe bîêne ser bas û babetî kemebestmane lêreda. ke baskirdinî reçelek û buniyadî kesayetî û saykolojiyetî (ceneral cumeng) û hawrêkaniyetî.
(reçelek û kesayetî)
ceneral cumung û dewruberekey:
kesayetî (ceneral cumung) dabeş debêt beser çend qonaxêk. her qonaxêkîş xawen taybetmendî xoy heye em qonaxaneş birîtîn le:
1 – qonaxî seretayî 2 – qonaxî nawerast 3 – qonaxî kotayî geşîtine lutkey deselatdarî.

diyare heriyek lem qonaxaney kesêtîda, kesêtî û saykolojiyetêkî taybet bexoy heye wek 1 – qonaxî seretayî) lem qonaxekeda reçelek û kesayetî ceneral cumung) waderdekewêt ke em core kesayetiye ceneral cumung zadew zayndey fezayekî pir lewîstu xwast bêt. bo azadî û rizgarî mîlletêkî zorî stem lêkirawî nîştîman lêdamalraw bekoyle û penahende kiraw. regî em uîstu xwastey ceneral cumung degerêtewe bo bawkî ke ceneral hêmoso bû em (ceneral hêmoso)iyey bawkî ceneral cumung ta dwa henasey jiyanî lem pênaweda jiyanî bexşî ç lew katey ber le zîndan ke ceneral hêmoso wek têkoşerêkî rizgarîxwazî supay damul bû ke taybemendî em supaye ewebû hewlbidat mêjû û cugirafiyaî wilatî coson bhênêtewe bo xelke zor lêkirawekey weta destgîrbûnî lem pênaweda hewlîdawew têkoşawe azîztirîn û hestewertirîn endamî cestey ke çawekaniyetî lekatî destgîrbûnekeyda ledestdedrêt û kuwêrdekirêt. îtir bem kuwêriyeş legel komelêk birînî (ceste)î rizgarî nabêt le azarî plandaneran û plangêran.
Îtir le suçî eşkewtêkî şewezeng asada zîndan dekirêـt û her lewêş rizgarî nabêt ledest planî plandaneran taku lewêş lelayen çend çekdarêkî (şazade daysu) hêrş dekirête serî.

Lem şereda ceneral (hêmuso) dekujrêt û serî berêz û berzî em têkoşere dekirête diyarî bo serkirdeyekî (hane) dujmn bexuwênekekanî lepênaw çend meram û mebestêkî taybetî (şazade dayso) sercem hawrê û hawelekanî ceneral hêmusu her heman uîstû xwastû xewniyan hebû. lepênaw azadî û rizgarî nîştîmane damalrawekey le xelkî (coson) regî em hezu uîstû xwaste bedes nehatuwey ceneral hêmuso. hawrêkanî buwe be encamî xuwên û jan û hewênêk bo newekanî duway xoyan. newekanî duway ceneral hêmoso û hawrêkanî derhawêştey zadey em rege pir têkoşan hewley bawkekaniyan bûne zor beşêweyekî cwanî kesayetî beemekdarî û wefadariyane xerîkî bedî hênanî em xwaste rizgarîxwaziyey bawkekaniyan debin wate regî seretayî kesayetî ceneral cumung û hawrêkanî degerêـtewe bo bawke giyan leser destekanî serbazu serkirdekanî (supay damul)î têkoşerbûnew sercem em hawrêyîaney ceneral cumung ke leşax wek çetew rêgirbûne paş nemanî bawkiyan her leencamî zulmî zalme deselatdarekan bûnete çetew rêgir. ceneral cumung û hawrêkanî bargawî bûne bexewnî rehendî wedî nehatuwî bawke rizgarîxwazekaniyan.

beşî duwem: qonaxî nawerast û geyştine deselatdarî û kesayetî ceneral cûmung أ – lem uwêstgew qonaxeda le encamî karu çalakî û hewlekanî ceneral cûmung le pênaw azadîda sereta elqiyekî nîmçe bzûtinewiyekî rizgarîxwaz drust debêt, bo wedîhênanî xewn û hezu amance dêrînekanî bawkekaniyan, diyare lepişt em karaney bzûtinewekey ceneral cumung handanêk heye ewîş lelayen (kenîse)iye betaybetî hewlekanî qeşe (îumîul) û qeşe (bêcogsan) lenaw eşkewte efsane amêzeke.

sercem gftugokanî qeşe bîcogsan lenaw eşkewteke, bemebestî rênuwênî û rêberîkirdinî kesayetî ceneral cumunge le karekanîda herdem hewldrawe rênuwêniyekanî naw kenîse bew arasteye bêt ruwew başew çakew çûn bêt. wederxstinî nawerokî felsefey çakexwaziyaney (kenîse)iye, beser herçî karêkî girft û xirapekariyaney herçî xirapekarêk bûbêt heta eger em xirapekarane lenaw xudî kesayetiyekanî naw (kenîse)ş bûbêt. wek nimûne katêk qeşe îomîol ke le kenîşey (bîu)buwe hîç katêk asûde nebuwe, behoy beşdarî lem zulm û fêley kele ceneral hêmosoy kirdibû herdem lelayen paşa (gîmwa) xezebênraw û qbulne kirabuwe bo derbazbûn lem bare saykolojiyey qeşe îomîol (bîo) becêdêlê bemebestî (pakjbûnewe) le hestkirdin be (gunah) beramber be ceneral hêmuso, îtir qeşe îomîol debêt berênuwên û stiratîjdaner lekare dahatuwekanî ceneral cumung da, herweha debêt felsefey (xêr û çake) serkewêt beser felsefey (xirape û şer) ke kenîse rêbazî buwe û leserî royştuwe lew an û sate mêjuwiyeî ew wilate ke leserî bûne. herkesêk lem rêbaz û hêley çakew xirapeyey kenîse layda bêt ewa szay xoy wergirtuwe. heta ew kese lenaw xudî kesekanî naw kenîseş bûbêt benimûne wek kesayetiyekî wek qeşe mawrîong le bîo katêk deyuwêt du'a le ceneral cumung bikat leser daway xêzanekey şazade daysu ke diyare, emeş pêçewaney taybetmendî çakexwaziyaney kenîse û karekanî kenîseye, boye em (qeşeye) ber biruskêk dekewêt û demrêt. lekatî em kare napesndey beramber ceneral cumûng.

b – paş nasînî çend zaniyarîk leser reçelekî ceneral cumung îtir mawetewe bçîne naw basî kesayetî ceneral cumung seretay kesayetî ceneral cumung xawen kesayetiyekî uwêle beduway nasnamey kesayetîda hewlî zor lem bareyewe dedat, seretay qonaxî perwerdeyî ceneral cumung bedestpêşxerî daykî debêt wate daykî perwerdey dekat, ta qonaxî lawiyetî û duway qonaxî lawiyetî corî perwerdeyekey degorêt. eweta daykî ceneral cumung deyewêt, ceneral cumung wek kesayetiyekî cengawer perwerde bêt bo drustbûnî kesayetiyeke, le kultûrî ewsay kesayetî law lewkat û satey mêjûda wapêwîst buwe ke kesayetiyekî cengawerî bêt. bemebestî drustbûnî kesayetiyek ke btwanê amancekan û xewnekanî ceneral hêmoso behênêtedî uway pêwîst dekird ceneral cumung wek kesayetiyekî cengawer perwerde bibêt bo wedîhênanî amanc û xewnî wedî nehatuwî ceneral hêmoso îtir le qonaxî lawiyetî ceneral cumung dekewête ser şarêyî karekanî, bo weî hênanî amancekanî ceneral hêmoso ç lewkatey ke xerîkî fêrbûnî karî hunerekanî cengawerî debêt . ç ewkatey ke xanewadey (buntal balî bazrgan) denasêt û têkelawiyan debêt ta lelay ewan le rêgay karekanî bazrganî hem aşna debêt bekarkirdin. hem aşna debêt be nawçekan û herêmekanî dewruberî (bîo). îtir qonaxî kesêtî culanewey siyasî drust debêt û dest bekarekanî dekat, îtir ceneral cumung xerîkî kare siyasiyekanî xoy debêt, sereta lenaw xudî binemaley paşa (gîmwa) dest bekarekanî perurdey cengaweriyane dekat heta beşdarî pêşbirkêyî cengaweriyaney şahane dekat. beşêwey kesayetiyekî xawen birwa bexoy behêzanew zor (hkîm)ane dest bekarekanî dekat. legel ew hemû kosp û girftaney ke herdem wek moteke leberdem sercem karekanî qût debûnewe û deyanuîst hewal û rîsî çnawî (ceneral cumung)bikenewe xurî, belam siyasiyetî kesayetî xoragirî û behêzî û birwa bexobûn û henase drêjî û hêmnî û leserxoyanew helneçûaney ceneral cumung debine maiyey hewênî wedesthênanî gişt serkewtine yek leduway yekekanî ceneral cumung ç lesereta lenaw pêşbirkêyîe şahanekey le (bîo) ç karu culanewe siyasiyekey duway (bîo) ke buwe hoy drustbûnî dewletêk benawî (goglîo) bo xelkanî resenî damalraw le dewleteke. em dewleteş debête laneyek bo xelkanî lanewaz û qelayek bo piştîwanîkirdin le wilatanî drawsê lekatî metirsî hêrşî (hane) dujmn bexuwênekanî ceneral cumung û hawpeymanekanî serencamîş her serkewtin maiyey ceneral cumung û hawpeymanekanî bû.

c – qonaxî deselatdariyetî ceneral cumung wek serok dewletêk û dplomatêk karekanî beşêwe rêk û pêk û dlsozane cê becê dekat û xerîkî berêwebirdinî wilatekey debêـt û zor beemkdariyane mamele legel wilatî xoy û drawsêkanî dekat û lekatî nemanî xorak û pêdawîstî derman û giranî û qatuqrîda zor karamane mamele legel em kataneda dekat ç le wilatî xoy bêt yan le wilatanî hawpeyman û drawsêkanî bêt îtir ceneral cumung çareserî bo girftekanî em kat û sate naskaney wilatî xoy û wilatî hawpiyemanekanî û drawsêkanî dekat û le dûrtirîn rêga û şuwên xorak û derman bo wilatî xoy û hawpeymaniyekanî dabîn dekat. ta carêkiyan derman û xorak bo wilatî (bîo denêrêt. ke emeş nîşaney kesayetî be emekardî ceneral cumung bo (bîo), çunke ceneral cumung le (bîo) perwerde bûbû, sozu xoşewîstî bo em şuwêne hebû, ke rojanêk jiyanî têda beser birduwe, her em core kardanewane le ceneral cumung dehat, çunke kesêtî ceneral cumung lenaxîda hîç rq û kînew dujmndariyekî beramber (bîo) nebû, cge le çake bewlawe beramber be bîo, çunke nax û kesayetî ceneral cumung naxekî betal bû le pîlangêrî û rq û tole.

bepêçewaney gişt karu akarekanî sayetekanî (şazade daysu) buwe.
îtir ceneral cumung herdem serkewtinekanî yek leduway yek buwe. deselatî ziyatir berfrawntir debû. behoy xawen kesayetiyekî le ejimar nehatûane beramber gişt kosp û girfte yek le duway yekekanî jiyan ke herdem dehatine berdem rêgay karwanî jiyanî rojaney ceneral cumung.

lekotayîda detwanîn beşêweyekî bîrkarî asayane bilêyîn: seretayî reçelekî bawke cengawere rizgarîxwazekanî supay (damul)î ceneral hêmosoy rîzgarîxwazu hawrêkanî û perwerdebûnî cengawerî asayaney ceneral cumung legel hewlî culanewe siyasiye rizgarîxwazekey ceneral cumung û gişt hawrêkanî û hewle kolnedanekaniyan lem biwarî rizgarîxwazîda drustbûnî dewletî (guglîo) wek qelayek û piştîwaniyek bo geranewey xelkanî damalraw lezêde resenekey bawku bapîraniyan. hem palpişt û parêzgarêk leberamber herçî destdrêjkarêk lewkat û sateda bo wilatanî dewruberî, ke herdem hereşeyan lêdekira.

 
chapkrdn   Share GERANEWE‌