ROJNAMEY XEBAT 2010-08-03
Qeyran Le Karî Rojnamenûsî da… Key Rewaye Rojnamenûs Rolî Polîs û Serbaz Bibînê.

Ken'an Behadîn.

Qeyran dirust bûnî her aloziyek ke le astî tirsinak û xeter dabêt beşêke le karî rageyandinkaran û rojnamenûsan, bew astey ke be zanistiyane mamele le gel ew rewşe bikrê, eger be pêçewane bêt ewa rengdanewey le zor biwarî dîkey komelge dirust dekat, boye debê damudezgay be hêz û giring le wilat da hebê bo yeklayî kirdinewey kêşe gewre helwasrawekan û diyarîkirdinî astî aloziyeke ber lewey bigate astî qeyran, be taybet le an û zemanêk ke rageyandin be xêrayiyekî nimûneyî le hengaw daye eweş rast debê eger bigotirê renge hendê car rageyandin rûdawêk dirust û gewre bikat.

Boye rageyandin debê xêra û karekterî zîndûbêt le ast rûdawekan û newek hewalekan bemirduwî paş rûdaweke biçnewe boye û debê rageyandinkar beşêweyekî nezerî le binema û binçînekanî rageyandin bikolêtewe paşan karî pê bikat, le rageyandin da zarawey qeyran heye ke şêwey karkirdine rageyandinkaran amaje pê dekat lew kate da ke durbêt le helmetî naw zirandin û prupagendey na dirust, ta bo ewey karî rageyandin durbêt le xo derxistin û karî mîzacî.

Qeyran le rageyandin da: Qeyran birîtiye le zaraweyek beray psporanî rageyandin zormana le xo degirêt le ber çend hokarêk:

Yekem: Esteme pênasî ewe bikrêt manay qeyran çiye.

Duwem: Siruştî firawanî wişeke û zor be karhênanî le coreha şuwênî ciyawaz »qeyranî nasname-qeyranî exlaq- qeyranî aborî û siyasî û serbazî.

Sêyem: Le zorbey zorî lêkolînewe zanistiyekan qeyran firawanî be xowe bînîwe. Çwarem: zor pênasey ciyawazî bokirawe û biwarekanî êcgar zorin. Boye psporan way bo deçin ke qeyran le zor biwar da karî pê dekirêt pênaskirdinî esteme belam be şêweyekî giştî û beray psporanî biwarî rageyandin qeyran: Birîtiye le dirust bûnî aloziyekî tirsinak û le nakaw ke peywendî be dûlayenewe hebê herweha beweş pênas kirawe ke: Dirust bûnî girjî le nêwan dû jêrxanî stiratîjî neteweyî, çi le ser astî herêmî bêt yan nawexo, herweha beweş pênaskirawe ke: Helwêstêk dije helwêstî le gel dabêt.

Le lêkolînewe zanistiyekanî biwarî rojnamegerî û rageyandin corekanî qeyran destnîşan kirawe:

Yekem: Qeyran le serubendî dirustbûnî

Duwem: Qeyran le katî peresendin û geşesendin

Sêyem: Qeyran le katî kotayî hatinî

Her weha beweş ciyakirawetewe ke hendê qeyran berdewam dirust debê û çareser dekirê, hendêkîş be şêweyekî le nakaw û Eşwayî debêt, hendê carîş ew qeyrane bê karîgerî debêt, hendêkîş qulew debête hoy dirustkirdinî alozî gewre û le serubendî teqînewe daye hendê qeyran taybetîn û çend kesanêk degirêtewe, hendêkîş hemû wilat dadepoşî, ciyawazî le qeyran da heye emîş le corî babetî qeyraneke, ke aya qeyrane ke madiye yan me'inewî, hendê qeyranîş heye be bername karî bo dekirê û geşey pê dedrê, le çwarçêwey rûdanî qeyranêkî biçûk.

Berêwebirdin û Çareserî Qeyran.

Dekirê ewe bas bikeyn ke qeyran pêştir nebuwe belku dirust kirawe be hoy hendê hokar û karîgerî ke kardanewey debê be ser komelge, boye peywendî rastewxo heye le nêwanî qeyran û komelge, debê le katî dirustbûnî her qeyranêk rageyandin rolî berçawî xoy bibînê le destinîşankirdinî hokarekey û regezekanî û nasandinî qeyraneke be herhemû rwekanî û rûnkirdinewey bo xuwêner û bîner û bîser newek zeqkirdinewey qeyranê ke hêşta sere dawekanî diyarî nekirabin û le layen rojname û rageyandinekanewe zeq bikrêtewe, psporan raydegeynin ke helsukewt kirdin le gel qeyran da êgcar esteme nakirê rojnamenûs xoy têkelî lêkolînewe serbazî û emnî û polîsiyekanewe bikat çunke eme têkelî dirust dekat le nêwan karî rageyandin û karekanî dîke.

Boye debê lew kate da nexşeyekî zanistî rageyandin dabirêjrê ke rojnamenûs zor zîrekane û roşinbîrane helsukewt le gel qeyranekan bikat wabikirêt nawerokî be hêzî rageyandin pêşkeş be wergir bikrêt ew nawerok û peyame tamêkî be çêjî bê layenî û birayetî û yekrîzî biparêzê bew corey ke xisûsiyetî xoy biparêzê û rolêkî karîgerî lew beware da bigêrê, boye psporan amaje bewe deken rageyandkaran serwerî karekeyan biparêzin le çwarçêwey sînorekey xoyan rêgey teşwîş helnebjêrin û peyame rageyandinekeyan aştiyanebêt le gel berjewendiyekan û binemakanî karî rageyandin biguncê.

Le lêkolînewe zanistiyekanî rageyandin da hatuwe debê rageyandinkar rolî nêwende (alusîg) bigêrê le katî dirustbûnî qeyran lew xalaney xwarewe:

Yekem: Pêşkeşkirdinî Zaniyarî.

Duwem: Şirovekirdinî giringî hokarî rûdawekan û qeyranekan.

Sêyem: Parastinî rîzekanî komelge.

Çwarem: Kemkirdinewey helçûn û nîgeranî.

Nakirê dezgakanî rageyandin hewl biden kêbirkêyî nadirust le karkirdin encam biden ta bigate ew astey ke kameyan serinc rakêşe eger be zaniyarî na dirustîş bêt, debêt zor be hêmnane rojnamenûs hewl bidat peyamekey le keş û hewayekî hêmin û le serxo bigeynê ta weku bitwanrê guwey lê bigîrêt û şirove bikirêt û bibête serinc rakêştirîn zaniyarî rojnamewanî lêkolerewan amajebewe deken ke le cenge gewrekanîş rojnamenûsan peyamekaniyan be hêminî û bê hatwhawar geyanduwe ta weku wergir şirovey kesî bo xoy bikat.

Le haletî rûdanî qeyranêk debê rojnamenûs le çend şitêk biprsêt:

1- Çî ruwîdawe?

2- Bo çî ruwîdawe ?

3- Hokarekanî çîn ?

4- Pêşkewtinekan çiye?

Debê çawerê bikat taweku ew zaniyarîmane be destî bigat, nakirê rolî kesî dîke bigêrê û karî polîs û hewalgirî bikat û zaniyarî nadirust bilawbikatewe psporan delên le katî qeyran pley aramgirî mirov da debezê û nîgeranî astî berzdebêtewe, lew kate da me'rîfe û dan be xodagirtin le xudî miroveke da namênê, debê rageyandin û rojnamenûs em erke sûk bikenewe be helsukewtî rojnamenûsiyane û pêşkeşkirdinî peyamî rageyandinî be hêz le nêw xelkî da karekanî berêwebibat.

Debê rojnamenûs lewe tê bigat ke le katî qeyran da keş û Hewake peywest debê be barî komelayetî û aborî û siyasetî wilat û peywendiyekanî, debê rageyandinkaran û rojnamenûs rolî çakkerewe bigêrê wek kesêkî nêwend le nêwan qeyran û deselat û komelge.

Le katî dirustbûnî her core qeyranêk û aloziyek debê dezgakanî rageyandin be bername rêjiyekî zanistî karbiken le ser çoniyetî dirustbûnî qeyraneke ta weku kotayî hatinî, debê rolî yekrîzî komelge bigêrê û ruwî rageyandinekan wanîşanbidrê ke le duniya da bew şêwe seyr bikirê ke ew gomelgeye dest le naw dest qeyranekan çareser deken.

Boye debê rageyandinkar û rojnamenûs karbikat bo be dest geyandinî zaniyarî pitew û tewaw bo wergir be corêk têrbêt le zaniyarî rast û dirust, herweha corêk le şirovekan têdabêt rexneşî têdabêt êcgar asayiye, belam debê zêtir roşinbîrî bêt.

Ke wergir agadarbêt lewey keçî rûdedat, debê hawilatî lewe agadar bêt çî rû dedat û boçî ruwîdawe utêyî bigat û werî bigirêt. Psporanî biwarî rageyandin amaje bo ewe deken ke rageyandinkaran û rojnamenûsan nabê berdewam wergir be şitî nadirust bargawî biken rageyandinî hejar corêke lew dezga rageyandinaney ke berdewam bê zaniyarî û belgen le hewldan bo nîşandanî çewaşekarî le nêw rîzekanî komelge da, erkî rojnamenûs erkêkî pîroze neteweye, asayiye rojnamenûs be duway zaniyarîda bigerê, pêwîstîşe layenî peywendar hawkarî tewawî rojnamenûs bikat le pêdanî zaniyarî, rojnamenûs detwanê be duway sebiq sehfî da bigerê ke eme mafêkî kesî rojnamenûse debê ewe berewa bizanrê û binemayekî zanistiye.

Her weha karbikerê bo desteberkirdinî çapxaney gewre û pir le teknelojiya be mebestî kar asanî kirdin bo çapkirdin û geyandinî peyamî rojnamenûsî, piştgîrîkirdin le xudî rojnamenûs û rojname û dezgay dîkey rageyandin mêjûyekî dûruqolî heye belam be mebestî be agahî hatinewey komelge le diyar de dizêwekan û paşkewtin le diyarde nuwêkanî teknelojiya û amêrî be sûd ke emroke cîhan sûdî lê werdegirê, newek arastekirdinî hendê babetî neşiyaw ke komelge pêwey nîgeran bikat û ray giştî be arastey xirap burujênê, boye debê rojnamenûs mafekanî desteber bêt taku erkekanî be dirustî be cê bigeynin.

Min pêmwaye eme erkî rojnamenûse ke xelkanî na rojnamenûs le dezgakanî rageyandin kar pê neken û dûriyan bixenewe, çunke rewtî rageyandin û karî rojnamenûsî zanistêkî gewreye nakirê be heremekî lêwey tê bigeyn û be zor xoman bikeyn be rojnamenûs.

 

 

 
chapkrdn   Share GERANEWE‌