ROJNAMEY XEBAT 2014-10-12
Berêweberî Gwastinewey Hewlêr: be tewaw bûnî pirojey Sîtî Pas Cencalî Otombêl le Paytext Kemdebêtewe

Raport: Fatih Berzencî

Le beramber zorî jimarey otombêl û hatinî belêşawî otombêl bo Kurdistan û xinkanî hatuço u cencalî şeqamekan hawlatiyan be şêweyekî berdewam gleyî û gazinde le pîsbûnî jîngew nebûnî hêlî tiram û şemendeferî xêra le paytext deken û delên boçî wezaretî gwastinewe le mawey ew hemû salane neytwanîwe kar bo sîstemêkî nuwey hatuço uxêra gwastinewe be hoy hêlî tiram û şemndeferî xêra biken, derbarey nebûnî hêlî tiram û tazetirîn kar û bernamey gwastinewey hawlatiyan be xêratirîn kat serdanî berêwberayetî gwastinewey hewlêrmankird lewêda endaziyar 'Ebdulxalq 'Elî berêwberî gwastinewey Hewlêr derbarey kar û bernamekaniyan borojnamey xebat rûnîkirdewe:

Sîstemî gwastinewe le hewlêr pêşkewtû debê
Le wilatanî duniya çendîn sale sîstemî rêgawbanekan gorangarî serdemiyaney bexoyewe bînîuwew leruwî gwastinewey xêraw hêlî tiram û şemndeferî xêra pêşkewtûn, belam bedaxewe lekudistan çendîn sale kar bodananî dîzaynî nuwey gwastinewe dekirêt, welê netwanrawe budceyekî tukmew berçaw bodananî hêlî xêrayî gwastinewey hawwilatiyan dabinrêt û beşêweyekî berdewam hawwilatiyan gleyî û gazandeyan lenebûnî ewcoe hêle xêraye heye, derbarey ew bername tazeye û îş û karekanî gwastinewey parêzgarî hewlêr endaziyar 'ebidulxalq 'elî bas lekarekaniyan dekat: diyare berêwbeayetî gwastinewey hewlêr komelêk kar û bernamey rojaney heye ç gwastinewey kel upel ç gwastinewey hawwilatiyan lerêgey hêlekanî nawxo iyaxud gwastinewey hawwilatiyan lenêwan şarekan, ew çend core gwastinewanerojane encamdedrêt, înca ewgwastinewane ç bepas bêt lenaw gerekekan ç gwastinewey hawwilatiyan, her behoy pas lenêwan şarekan ewelelayek lelayekî dîke gwastinewey hawwilatiyan heye behoy otombêlî bçûk legeracekanî bakûr û başûr û lew duwayiyaneyş termînalî nêwdewletî betazetirîn stayl drûstkirawew le êstada kiraweye, diyare gwastinewey hawwilatiyan lenaw şarî hewlêr heye bo hemûşar û şaroçkekan û gwastinewey hawwilatiyan lenêwan hewlêr û hemûşarekanî Kurdistan û derewey herêmî Kurdistanîş weku hêlî nêwan hewlêr û bexda û musl û hewlêr û kerkuk, belam bedaxewe kertî giştî gwastinewe heta êsta le herêmî Kurdistan hîç core karêkî ewtoy encamnedawe kebasî lêwe bikirêt, diyare eweş bo hokaêk degerêtewe ewîş lesalanî rabidû leduway raperînewe heta salî2003 budcey herêmî Kurdistan piştî begumrgegan debest tahkûmet mûçey fermanberanî lê bidat, ew katîş pirojey giring û stirratîjî encamnededra leber ewey budcey ewkat iyekcar kem bû, belam leduway salî 2003 bedwawe twanra taradeyek giringî bepirojekanî û sîkterekanî awedankirdinewew perwerdew tendustî bidrêt legel encamdanî xizmetguzarî corawcor bo hawwilatiyan, cêbecêkirdinî hêlî tiram û şemndeferî xêra pêwîstî bebûdceyekî iyekcar zor û berçaw heye, sereta hawwilatî pêwîstî be awukarebay berdewam heye newek hêlî tiram, ewkate ewpiroje giring debê kebûdceyekî berçawman leber destdabêt û mawey çendîn mange hkûmetî herêm bedest nebûn û kemî bûdcewe denalênê û cule le bazarda lawazew mûçey fermanberanîş giringe dabeş bikirê, diyare lemawey çendîn salî rabirdûda hkûmetî herêm twanîuiyetî behezaran pirojey xizmetguzarî bo hawwilatiyan leKurdistan encam bidat, belam lekertî gwastineweda hkûmetî herêm lekabîney hewtemewe çend planêkî stiratîjî bokertî gwastinewe ewanî birîtî bûn ledûpiroje boşarî hewlêr.

Dûpirojey gwastinewe bo hewlêr
derbarey ew dûpiroje giringe ketî gwastinewe boşarî hewlêr, endaziyar 'ebidulxalq 'elî berêwberî gwastinewey hewlêr gutî: ew dûpiroje giringey kelelayen wezaretî gwastinewew dîzaynî bodanrawe birîtîn le: yekêk lewpirojane dîzaynî tewaw buwe, ewey dîkeyşiyan dîzaynekey 50%î tewaw buwe, pirojekanîş lekertî gwastinewey giştiyew iyekêk lew pirojane pirojey tiram uwaye, leşarî hewlêr û leser zewî derwat behoy hêlî karebawew mawey çendîn sale lewlatan heye, diyare ew pirojeye lelayen kompaniyaiyekî îtaliyewe pirojeke amadekirawe, belam têçûnî gelêk zore û leêstada hkûmetî herêmî Kurdistan lew barudoxe xirapey darayiyewe natwanê cêbecêyî bikat leber zorî têçuwekey ketêçuwî pirojeke degate‮‬2‮‬ mliyar dolar û pareyekî iyekcar zore û hêleke bedrêjayî 100‮‬ kîlometir û bedû sayd derwat û şeqamekanî hewlêr û bedrêjayî 200‮‬ kîlometir bo her dû sayd debê helbikêndrêtewe bodamezrandinî ske‮‬î hêlekew beherdû şêwazî helkendin û têçûkey zehmete kay leser bikirêt û şêwekanîş diyarîkirawn, bonimûne, hêlî nêwanfrokexane
tadegate naw şar û derwat taweku nzîk şeqamî kerkuk û ser rêgay daretû, hêlêkî dîke le hewlêr gundî tûreq û çendîn şuwênî dîkeyş diyarî kawe boew hêle hêlî naw gerekekan kompaniyaî dîzayner dîraseyekî tukmey bohêlî sîtî pas kirduwe bo ewey bzanrêt ziyatir cûley ewpasane lekuwê bêt? bo em mebeste rawserncî ziyatir le‮‬3‮‬ hezar hawwilatî lehemû çîn û tuwêjekan wergirtuwe, hemû ew sernc û têbîniyane tomarkirawn bo ewey kay leserbikirêt û cûley gwastinewey leşarî hewlêr diyarîkirawe û wezaretî gwastinewe be urdî karî leser pirojeke kirduwe behawkarî kompaniyaiyekî dîzayner kar lecêbecêkirdinî pirojeke kirawe, lesenterî şar encam bidrêt boewey cencalî otombêl lenaw şar nemênîê û kembêtewe, ew pasane dûcoriyan destinîşankirawe, corêkiyan 100‮‬kes degirêt, heşiyane‮‬157‮‬ kes degêt û drêjiyan weku okordîonew iyek parçe drêj niye leber suranewew şuwênî afret û mindal upekkewtew lepêşeweye bo danîştin û sîstemî kamêraw GPS‮‬e iyekcar pêşkewtuwe û birî têçûkey kemew leçaw pirojekey pêşûtir û birîtiyele‮‬600‮‬ mlîon
dolare‮.




 
chapkrdn   Share GERANEWE‌