ROJNAMEY XEBAT 2010-05-29
Çend wêstgeyek le jiyanî gewre nûser Mehmud El Se'denî

Botan Celal


Sereray ewey tarîkî jiyanimî tenîbû, hejarî û nedarî le zor awat dûriyan xistibûmewe, xem û jan û tenyayî asoy dinyayî rûnakiyan lêl kirdibûm, welê hemîşe xom sêburî û seluway xomim dedayewe û hîwa û umêdim bo xom deçand... Eme kurteyek le jiyanî gewre nûserî galtecarî Ereb "Mehmud El Se'denî" ye ke le pêşekî kitêbêk da be nawî (rojanêk le gel mindale lasareke) le nûsînî Samî Kemaledîn derbarey jiyanî Mehmud Se'denî nûsîwiyetî, bilawkirawetewe.

Rojnamenûs û nûserî galtecarî Misrî Mehmud Se'denî le rojî 28î februarî salî 1928 le (Cîze) çawî bo jiyan helhênawe, rojî 4/5/2010 le temenî 82 salî koçî duwayî kird, be mirdinî em kele nûsere Misir û Ereb her hemuwî yekêk le ragire here nawdarekanî tanzî galte û gep û galtecarî le destda.

Le kitêbek da le ser zarî Mehmud Se'denî hatû: "Min nûserêkî zor be bext bûm ke seretay jiyanî nûserîm be aşnayetîkirdin legel çendîn nûser û muzîkjen û rûnakbîrî gewrey Misrî destpêkirduwe, sereta (Maimun Şinawî)m nasî û lewêwe fêrî hunerî galtecarî bûm, nûserêkî zor be twana bû le biwarî galte û gepda nimûney degmen bû, ger helêkî başî bo birexsabaye hîçî le (Oskira Wayled) kemtir nedebû, her weha tiwanîm le nêzîkewe bibime hawrêyî (Necîb Reyhanî) le rojanî duwaynekanî temenîda daway lêkirdim bibime ekter û biçime naw biwarî niwandin le şano û televîzyon û sînemada, eger paş ew dawakirdiney çend mangêkî dîke bijiyabaye, reng bû êsta ekterêkî nawdarî Misir debûm, paşan (Beyrem Tunisî)î şa'îr û (Şêx Mihemed Ref'et) û (Şêx Zekeriya Ehmed)î dengxoş û (Kamil Şinawî)îm nasîn"

Le dirêjey tîşk xistine ser jiyanî xoy lew kitêbeda, bas le kar û îşekanî le fermange hikûmiyekan dekat û delêt: Sereta be 6 cunîhe bûm be fermanber, belam zû deriyan kirdim, rûm kirde dinyayî rojnamegerî wek rojnamenûsêk le çend rojnameyek da be parçe beramber be çend pareyekî kem babetim bilaw dekirdew, duway ewey biraderayetîm le gel çendanêk lew rojnamenûsane peyda kird ke le şeqamî Mihemed Elî le çend rojnameyekî ewêda kariyan dekird, bom derkewt karî rojnamegerî ew xewne gewreye niye ke xelkî awatî bo bixwazêt, fêlbazî û dûruwî hendêk lew biraderanim uwayan lêkirdim dûçarî bêhudeyî û reşbînî bibim, boye zor be cîdî hewlî xokuştinim da, belam peşîman bûmewe.

Se'denî delêt le govarî (Keşkul) ke gewre nûser û rojnamenûs meimun şinawî derîdekird, karim kirduwe, zorîş pîşey ronamegerî lew nûsere bilîmete fêr bûm, ewîş duway maweyek le karkirdinim lewê, govareke daxira, paşan babetim bo rojnamey (Al Misrî) denard ke zimanhalî partî wefd bû, paşan rûm kirde dezgay (Al Hilal) lewê le gel karêkatêrîstêkî biraderm govarêkî taybet le galte û gepman derçwand, be hoy nakokîman le gel piyawanî sansor govarekeyan lêdaxistîn...

Mehmud Se'denî le biwarî siyaset da çalakane karî kirduwe, piştgîrî le şorişî 23î eylulî kird û paşan le rojnamey (Al Cumhuriye) destî be kar kirduwe, ew kat ew rojnameye encûmenî serkirdayetî şorişî serpereştiyan dekird, katêk Enwer Sadat buwe Serokî Perlemanî Misrî be biryarêk Mehmud Se'denî lew rojnameye dûr xistewe, biryareke her tenya bo ew nebû, belku (Beyrem Tunisî) û (Abdulrehman Xemîsî) û deyan rojnamenûsî be twanay girtewe, paşan boyan derkewt hokarî dûr xistineweyan bo ewe degerêtewe ke carêkiyan Mehmud Se'denî (nukte)yekî le ser Enwer Sadat gutuwe û nukteke geyîştotewe xoy...

Paş dûr xistinewey le rojnamey (Al Cumhuriye) nûser û romannûsî nawdar (Îshan Ebdulqudus) daway lê dekat le gelîda le govarî (Roz El Yusif) da kar bikat û nawnîşanî berêweberî nûsînî pêdebexşêt.

Jiyan û pîşey rojnamegerî wek xoy delêt wa asan niye û rêgay rojnamenûsan be gul neçêndrawe, eweta le çend lapereyekî kitêbekeda degêrêtewe û delêt: (Be hoy karêkî rojnamewaniyewe seferî Suriyam kird, ewkat amadekarî bo yekgirtinî (Misir û Suriya) dekira, lewê endamanî hîzbî şu'î Suriya nameyekiyan pêdam ke bîdeme dest Serok Cemal Ebdulnasir, nameke hereşe amêz bû, tiyayda nûsra bû debê Misir û deselatdaranî hemû endamanî hîzbekeman le Misir ewaney destbeserin û le bendîxanekanin azadiyan biken, egîna çarenûsêkî reş le çawerwaniyan daye.

Mehmud Se'denî delê: Min nemdezanî nameke çî tiya nûsra bû, minîş namekem daye dest Enwer Sadat, le encamda Sadat biryarî girtinî dam (2) dane sal le bendîxanekanî qela û wahat û feyum jiyanêkî talim beser bird û guwaye min piştgîrî le hîzbî şu'î dekem, paş ew dû sale azad kiram û geramewe ser karekem le (Roz El Yusif), paşan be qûliyewe têkel be prosey siyaset debêt û deçête rêzî rêkxistinekanî "Al Talî'î", eger ewkat Mihemed Hesnên heykel balyozî Serok Ebdulnasir bû û bazney siyasetekanî Nasirî be cîhan debestewe, Mehmud balyozî Serok Cemal Ebdulnasir bû lenawewey Misir, nawdarî û deselatêkî gewrey bo xoy pêkhênabû be taybetîş le nêwende roşinbîriyekanda hîsabêkî taybetî bo dekira, belam nakoyiyekanî le gel Enwer Sadat her dehat gewretir debû, uway lêhat be biryarî Sadat îşkirdinî Mehmud Se'denî le naw Misir qedexe kira, naçar bû bo kar û nan peydakirdin rû bikate Beyrut, duway ewey şerî nawxo le Lubnan helgîrsa, ewîşî cêhêşt û ruwî kirde Lîbya û be dîdarî Serheng Mu'emer Qezafî şad bû, Qezafî daway lêkird bigerêtewe Lubnan lewê rojname yan govarêkî bo derdekat, belam razî nebû bigerêtewe Lubnan, paşan le rojnamey "Al Fecir"î Îmaratî destî bekarî rojnamegerî kirdewe, emcareyan ruwî kirde Kuwêt le rojnamey "Al Siyase Al Kuwêtiye" dirêjey be pêşkeşkirdinî bîr û boçûne siyasî û edebiyekanî da, lewêwe ruwî kirde Iraq, paşan berew London xoy pêçayewe û lewê govarêkî be nawî (23 eylulî) derçûand ke nawdariyekî yekcar gewrey bedesthêna. Paş terorkirdinî Enwer Sadat Serokî ew katî Misir û dujmine sersextekey le salî 1981 Mehmud El Se'denî gerayewe xakî nîştmanekey û Serok Husnî Mubarekî Serokî nuwey Misir pêşwaziyekî germî lêkird û daway lêkird lapereyekî taze helbidatewe.

Girîngtirîn berhemekanî em nûsere galtecariyey ke nek tenha xawen zimanêkî tîj û har bû, belku mêşkêkî gewre û twanayekî radebederîşî le nûsîn û siyaset hebu, nasrawtirîn kitêbekanî (Muzekirat Al Sa'dinî) û (Aluld Alşqî) û (Almukus fî bild felus) û (rehlat abin Tute) û (Qehwe kitkut) û (Ahmar min Alşerq) û (Misafr bila mita) çendîn berhemî dîke le çîrok û senaryoy sînemayîn...

Serçawe:www.moheet.com

 
chapkrdn   Share GERANEWE‌